← DerslerFilm noir — siyah bir orandırSeviye 621 dk
1 / 12

Anlatım

Kısıt açıklamasını sınamak

Film noir denince akla gelen görüntü: sert bir yan anahtar, yüzün yarısı karanlıkta, duvarda jaluzi çizgileri, derin siyah. Bu düzenin adı chiaroscuro (İtalyanca “açık-koyu”): ışık ile gölgenin sert bir sınırla karşılaştığı kuruluş.

Bu görüntü sık sık dönemin teknik kısıtlarıyla açıklanır. Bu ders o açıklamanın tarihini anlatmıyor; fiziğini sınıyor: kameranın duyarlılığı düşükse ve sette ekibin denetlemediği bir ışık varsa, gölge tarafına ne olur? Duyarlılık artınca ne değişir?

Bu ekibin “noir bandı”: kontrast en az 4 stop; gölge tarafı 2,5 ile 12 IRE arasında, yani siyaha yakın ama kırpılmamış; arka plan yüzden en az 3 stop koyu; yüz tenin aralığında. Başka bir ekip gölgeyi tamamen siyaha bırakabilir ya da daha açık tutabilir; Ders 172’de gördüğümüz gibi derin siyah bir zorunluluk değil.

Chiaroscuro: sert sınırlı açık-koyu. Bant: kontrast ≥ 4 st, gölge 2,5–12 IRE, arka plan ≥ 3 st koyu, yüz tenin aralığında.

Sözlük

Diyafram (Aperture / T-stop)
Lensten geçen ışık miktarını belirleyen açıklık. Kademeler √2 katlarıyla ilerler; bir kademe bir stop'tur.Sık yapılan hata: Lens üzerindeki "2.8" yuvarlanmış bir işarettir; gerçek değer 2.83'tür. Hesapta tam değer kullanılmazsa kademeler birikerek kayar.
Duyarlılık (ISO)
Sensörün ışığa duyarlılık ayarı. İki katına çıkması bir stop kazandırır, karşılığında gürültü artar.Sık yapılan hata: Kameraların "yerel" (native) ISO değerlerinde gürültü en düşüktür; aradaki değerler her zaman daha iyi değildir.
Kontrast oranı (Contrast ratio)
Anahtar tarafın aydınlığının gölge tarafına bölümü. 1:4 = 2 stop.Sık yapılan hata: Sektörde iki farklı tanım dolaşır — anahtar tarafın toplamı mı yoksa yalnız anahtar mı. Hangisini kullandığını belirtmezsen sayılar karşılaştırılamaz.
Ortam ışığı (Ambient light)
Oda yüzeylerinden karşılıklı yansıyarak her yöne dağılan ışık. Yansıtma oranı yükseldikçe hızla artar.Sık yapılan hata: Küçük beyaz odada kontrast kurulamamasının sebebi ekipman eksikliği değil, odanın kendisidir.
Dimmer (Dimmer)
Armatürün ışık çıkışını kısan kontrol.Sık yapılan hata: Kare (square law) eğrili bir dimmerde %50 fader ışığın yarısını değil, dörtte birini verir. Ayrıca gerçek bir tungsten armatürde dim etmek renk sıcaklığını da düşürür — bu simülatör bunu modellemez, cctKelvin kaydırıcı konumundan bağımsız sabit kalır.
Low-key (Low-key)
Gölgelerin baskın ve kontrastın yüksek olduğu düzen. Ölçüm imzası: yüksek kontrast oranı, arka planın yüzden çok aşağıda olması.Sık yapılan hata: "Karanlık görüntü" demek değildir. Low-key bir karede yüz doğru pozlanır; karanlık olan yüzün çevresidir.

Sette

Sette noir kurmadan önce ekibin anahtarı kapalıyken mekânı ölç: pratikler, pencere, koridor ışığı. Kameranın duyarlılığı belli olunca o ışığın gölgeye ne kadar gireceği de bellidir. Siyahı söndürerek değil oranla kur ve koyu tende kırpma eşiğini önce ölç. Sıradaki ders polisiye: gece bir ofiste tavandaki floresanlar ve masadaki lamba. Orada mekânın ışığı ölçülecek bir sorun değil, çalışılacak malzeme; soru dramanın istediği kontrastı film ışığı ekleyerek mi, mekândaki ışıklardan hangilerinin yanacağını seçerek mi kuracağın.

Kaynakça

  • Ders 172 — low-key ve high-key; Ders 117 — venetian blind (açık oran formülü); Ders 192 — romantik komedi
  • Noir bandı (kontrast ≥ 4 st, gölge 2,5–12 IRE, arka plan ≥ 3 st koyu) ekibin seçimi; tür alışkanlığı kural değil
  • “Teknik kısıt” açıklaması burada tarih olarak değil, fizik olarak sınandı; tarih iddiası için kaynaklı film tarihi okuması gerekir
  • Rig nr-100, nr-1600, nr-kapali, nr-t8, nr-mekan-kisik, nr-t6-ham, nr-t6-kirpik, nr-t6; eğitimsel ten aralıkları
3D görünüm yükleniyor…