← DerslerEllipsoidal (profil) armatürlerSeviye 120 dk
1 / 13

Anlatım

Şekillendiren düzlem nerede duruyor

Üç derstir mercek, lenssiz gövde ve parabolik reflektör koniyi farklı biçimlerde adresledi. Üçünde de ışığa biçim veren parça armatürün ÖNÜNDEYDİ: kanat, flag, çerçeve, plaka. Biçimi sette sen kuruyordun.

Profil armatür o düzlemi gövdenin içine taşır. Elipsoit reflektörün iki odağı vardır: birine lamba oturur, ışık ikinci odakta yeniden toplanır. Tam oraya bir kapı (gate) konmuştur — dört bıçak (shutter), iris ve maske yuvası orada durur. Kapının ötesindeki mercek o düzlemin GÖRÜNTÜSÜNÜ sahneye düşürür.

Fark tek cümleye iner: öteki ailelerde sahnede bir koni vardır, profilde bir görüntü. Koni önüne konan engelin gölgesini taşır, görüntü kapının kendisini. İlk sonucu şudur: bıçağı içeri ittiğinde demetin bir kenarını santimetre hassasiyetinde kesersin ve kestiğin yer duvarda düz bir çizgi olur.

Öteki ailelerde şekillendiren düzlem armatürün önünde durur, profilde gövdenin içindedir. Sahnede beliren şey bir koni değil, o düzlemin görüntüsüdür.

Sözlük

Görünen açısal boyut (Apparent angular size)
Kaynağın özneden bakıldığında gökyüzünde kapladığı açı: θ = 2·atan(S / 2d). Yumuşaklığın tek gerçek ölçüsüdür.Sık yapılan hata: Kaynağın fiziksel boyutuyla karıştırılır. Güneş devasadır ama 0.53° görünür — bu yüzden çok serttir.
Yarı gölge (Penumbra)
Aydınlıktan tam gölgeye geçen ara bant. Genişliği w ≈ S × (özne-yüzey mesafesi / kaynak-özne mesafesi).Sık yapılan hata: Gölgenin yumuşaklığı öznenin duvara yakınlığıyla değil, UZAKLIĞIYLA artar.
Yayılım (Spill)
Kaynağın hedeflenen alanın dışına kaçan ışığı. Grid, flag ve barndoor ile kısılır.
IRE (IRE)
Video sinyal seviyesi ölçeği. Rec.709 izlemede %18 gri yaklaşık 41 IRE, kırpma 100 IRE.Sık yapılan hata: Tek bir "doğru ten IRE'si" yoktur. Koyu ten aynı gelen ışıkta daha düşük okur; bu pozlama hatası değildir.
Ten tonu (Skin tone)
Öznenin cildinin ışığı geri yansıtma oranı ve speküler karakteri. Aynı rig farklı tende farklı çalışır.Sık yapılan hata: Klasik pozlama tabloları açık tenler varsayılarak yazılmıştır; diğer tonlarda doğrudan uygulanırsa yanlış sonuç verir.
Demet açısı (Beam angle)
Merkez şiddetin yarısına (1 stop düşüşe) karşılık gelen tam açı. Kaynağın ışığı hangi koniye gönderdiğini tanımlar.Sık yapılan hata: "Işığın bittiği açı" değildir. Demet açısının dışında da belirgin miktarda ışık vardır — orası field açısının alanıdır ve spill'in bir kısmı oradan gelir.
Alan açısı (Field angle)
Merkez şiddetin %10'una düşülen tam açı. Demet açısından her zaman belirgin biçimde geniştir.Sık yapılan hata: Katalogdaki tek bir açı değeri genellikle beam açısıdır. Spill hesabı yapıyorsan field açısına bakman gerekir.
Bayrak (Flag)
Işığın bir bölümünü fiziksel olarak engelleyen opak yüzey. Geçirgenliği sıfırdır; ışığı azaltmaz, belirli bir bölgeye girmesini engeller.Sık yapılan hata: Kesilen ışık başka bir yere gitmez, tamamen kaybolur. Flag bir yönlendirme aracı değil, bir engelleme aracıdır.
Cutter (Cutter)
Uzun ve ince bayrak. İşi bir kenar çizmektir: ışığın nereye kadar geleceğini belirler.Sık yapılan hata: Kesme kenarının keskinliği cutter'ın malzemesine değil, konumuna bağlıdır. Hedefe yakın cutter keskin, kaynağa yakın cutter yumuşak keser.
Gobo (Gobo)
Işığın önüne konan kesikli yüzey; bir desen üretir. Ürettiği şey teknik olarak bir gölgedir.Sık yapılan hata: Yumuşak kaynakla desen üretilemez. Penumbra genişliği desenin en küçük ayrıntısını aştığında desen ortalamaya döner ve silinir.
Tungsten (akkor) kaynak (Tungsten / incandescent)
Elektrikle ısıtılan tungsten telin ışıdığı kaynak. 3.200 K stüdyo standardı, sürekli spektrum, CRI 100 (tanım gereği); bedeli ısı, güç ve dim edilince renk kayması.Sık yapılan hata: Dimmer tungsten'de yalnız pozlama aracı değildir: teli soğutur ve rengi düşürür. Pozlama scrim, ND, mesafe ya da diyaframla kurulur.
Katı açı (Solid angle)
Bir koninin kapladığı uzay açısı, steradyan (sr) cinsinden: Ω = 2π(1 − cos(demet/2)). Işık şiddeti bu açıdan türetilir: I = Φ / Ω, yani aynı akı daha dar açıya sıkıştığında şiddet artar.Sık yapılan hata: Demeti daraltmanın "daha çok ışık" ürettiğini sanmak. Akı sabittir; değişen tek şey aynı lümenin kaç steradyana dağıldığıdır.

Sette

Armatür sete geldiğinde ilk iş kapıyı boş bir duvara açmaktır: dört bıçağı tek tek it, çerçeveyi çevir, sonra mercek kolunu iki uca götür. Hangi kolun neyi yaptığını oyuncu karşındayken öğrenmek pahalıdır. İkincisi ısıdır: kapı ışığın toplandığı düzlemdir ve kesilen pay orada soğurulur, dolayısıyla maskeyi çıplak elle almak yanık demektir; jel gerekiyorsa merceğin önüne konur, kapıya değil. Üçüncüsü sıradır — önce kesim, sonra odak, en sonra pozlama. Sıradaki ders bu kapıyı da elinden alıyor: ışıyan yüzeyi buradaki 12 santimetrenin çok altında kalan, önünde hiçbir düzlem taşımayan tek noktalı bir kaynağa bakacağız. Açtığı soru şu — şekillendirecek düzlemi armatür sana vermiyorsa o düzlemi kim kurar ve faturası kime yazılır?

Kaynakça

  • docs/CURRICULUM.md §7b — Bölüm 2, Ders 22
  • docs/PHYSICS.md §6 — Açısal boyut → gölge geçiş bandı; difüzyon çerçevesi etkin kaynak boyutunu çerçeveye taşır
  • docs/PHYSICS.md §5 — stopKaybı = −log2(geçirgenlik)
  • docs/PHYSICS.md §4 — IRE eşlemeleri; tek bir "doğru ten IRE'si" yoktur
  • data/fixtures.json §_derivation — Φ = W × lm/W × optikVerimi; Ω = 2π(1−cos(demet/2)); profil optik verimi 0,40 (türetilmiş)
  • data/modifiers.json — gobo-blinds geçirgenlik 0,40; snoot geometrik kesici olarak kayıtlı, demet daraltması motorda uygulanmıyor
  • data/skinTones.json — ten tonuna göre albedo ve tipik IRE aralıkları
  • engine/measurement/measure.ts — effectiveSource: difüzyon boyutu çerçeveye taşır, gobo yalnız geçirgenlik uygular
  • data/fixtures.json — ellipsoidal-750, fresnel-650-tungsten, par-1k-narrow, openface-1k-tungsten (verified: false, ≈)
3D görünüm yükleniyor…