← DerslerDatasheet nasıl okunurSeviye 118 dk
1 / 12

Anlatım

Sayı değil, koşul

Bu modülün önceki dersleri hep bir armatür tanıttı: fresnel, openface, PAR, profil, COB, panel, softlight, tüp, space light, fener. Bu ders hiçbirini tanıtmıyor. Bir beceri öğretiyor: elindeki bir fotometri (photometry) tablosunu nasıl okuyacağını.

Kataloğumuzdaki (data/fixtures.json) her kayıt gerçek bir üretici datasheet'inin taşıdığı alanları taklit eder: ölçülmüş lüks değeri, demet açısı (beam angle) aralığı, renk sıcaklığı (CCT) aralığı, nominal güç çekişi ve üç renk ölçütü — CRI, TLCI, SSI. Sonda iki alan daha var: verified ve source.

Bu alanların çoğu "ne kadar" sorusuna cevap verir. Son ikisi tek başına "buna ne kadar güvenebilirsin" sorusuna cevap verir — datasheet okumanın gerçek işi sayıları okumak değil, bu son soruyu atlamamaktır.

Bir fotometri satırı dört şey söyler: ne kadar ışık, hangi mesafede, hangi demet açısında, hangi renkte. Beşinci soru — hangi koşulda doğrulandı — çoğu zaman hiç yazılmaz.

Sözlük

Ters kare yasası (Inverse square law)
Noktasal bir kaynaktan gelen aydınlık, mesafenin karesiyle ters orantılı azalır. Mesafe iki katına çıkarsa ışık dörtte bire iner (−2 stop).Sık yapılan hata: Yasa yalnız noktasal kaynaklar içindir. Geniş bir softbox'a kaynağın boyutunun ~5 katından yakında düşüm belirgin biçimde yavaşlar.
Renk sıcaklığı (Colour temperature (CCT))
Bir kaynağın rengini siyah cisim ışıması ölçeğinde ifade eden değer, Kelvin cinsinden. Düşük = turuncu, yüksek = mavi.Sık yapılan hata: Kelvin tek başına rengi tanımlamaz. Yeşil/magenta ekseni (Duv) ve spektrumun kendisi ayrı değişkenlerdir.
Demet açısı (Beam angle)
Merkez şiddetin yarısına (1 stop düşüşe) karşılık gelen tam açı. Kaynağın ışığı hangi koniye gönderdiğini tanımlar.Sık yapılan hata: "Işığın bittiği açı" değildir. Demet açısının dışında da belirgin miktarda ışık vardır — orası field açısının alanıdır ve spill'in bir kısmı oradan gelir.
Alan açısı (Field angle)
Merkez şiddetin %10'una düşülen tam açı. Demet açısından her zaman belirgin biçimde geniştir.Sık yapılan hata: Katalogdaki tek bir açı değeri genellikle beam açısıdır. Spill hesabı yapıyorsan field açısına bakman gerekir.
Yakın alan (Near field)
Kaynağın özneden bakıldığında nokta sayılamayacak kadar büyük göründüğü mesafe bölgesi. Bu bölgede aydınlık ters kare yasasından çok daha yavaş düşer.Sık yapılan hata: Ters kare yasası her kaynağa uygulanmaz. 1,2 m genişliğinde bir bank 1,2 m'den 2,4 m'ye çekildiğinde iki stop değil, yaklaşık üçte bir stop kaybeder.

Sette

Sette bir datasheet'le karşılaştığında üç şeyi hemen sor: lüks değeri hangi mesafede ve hangi demet konumunda ölçülmüş, CCT aralığının uçları kaç lümen kaybettiriyor, ve sayfada bir doğrulama/kaynak notu var mı — çoğu ticari datasheet'te yoktur, bunu sorgulamak senin işindir. Elinde IES dosyası varsa ışık tasarım yazılımına yükle; yoksa üreticiden iste, tahmin etme. Bir sonraki ders bu okumanın altındaki üç birimi ayırır: lüks satırındaki sayı aslında candela ile mesafenin bir ilişkisidir, satırın üstündeki demet açısı ise candela'yı lümenden ayıran katı açıdır — üçünü karıştırmadan okumayı orada netleştireceksin.

Kaynakça

  • docs/CURRICULUM.md §7b — Bölüm 2, Ders 29
  • docs/PHYSICS.md §1 — Ters kare yasası ve yakın alan istisnası, test vektörleri 1-4
  • docs/PHYSICS.md §10 — Kaynak politikası: verified/source alanları
  • engine/measurement/measure.ts — beamFactor: yarı-şiddet (half-intensity) demet tanımı
  • engine/photometry/falloff.ts — illuminanceAtDistance, falloffExponent, nearFieldBoundaryM
  • data/fixtures.json — 22 kayıt, tamamı verified:false / source:null; cob-300-daylight, par-1k-narrow/medium/wide, fresnel-650-tungsten, fluorescent-4x55
3D görünüm yükleniyor…