← DerslerCandela, lümen, lux: hangi sayı ne söylerSeviye 117 dk
1 / 10

Anlatım

Üç sayı, üç soru

Ders 29'da bir datasheet'in lüks satırını ve demet açısını okudun ama ikisinin de arkasında üçüncü bir büyüklük duruyordu, hiç adı geçmeden: candela. Bu üç kelime — lümen (lumen), candela, lüks (lux) — hepsi "ışık" ölçer ama üçü de FARKLI bir soruya cevap verir.

Lümen: kaynağın her yöne birden yaydığı TOPLAM ışık akısı (luminous flux) — nereye gittiğini söylemez. Candela: kaynağın belirli bir YÖNDEKİ ışık şiddeti (luminous intensity) — demet açısıyla doğrudan bağlıdır. Lüks: bir YÜZEYE düşen aydınlık (illuminance) — hem kaynağa hem mesafeye bağlı, tek başına bir armatür özelliği değildir.

Sıradaki adımlar bu üçünü birbirine çevirir ve tam olarak nerede çevrilemediğini gösterir: candela → lüks mesafeyle çalışır, lümen → candela ise ancak demet geometrisi biliniyorsa çalışır.

Lümen kaynakta biter, candela bir yöne bakar, lüks bir yüzeyde ölçülür. Aynı ışığı üç farklı soru üzerinden anlatırlar.

Sözlük

Ters kare yasası (Inverse square law)
Noktasal bir kaynaktan gelen aydınlık, mesafenin karesiyle ters orantılı azalır. Mesafe iki katına çıkarsa ışık dörtte bire iner (−2 stop).Sık yapılan hata: Yasa yalnız noktasal kaynaklar içindir. Geniş bir softbox'a kaynağın boyutunun ~5 katından yakında düşüm belirgin biçimde yavaşlar.
Demet açısı (Beam angle)
Merkez şiddetin yarısına (1 stop düşüşe) karşılık gelen tam açı. Kaynağın ışığı hangi koniye gönderdiğini tanımlar.Sık yapılan hata: "Işığın bittiği açı" değildir. Demet açısının dışında da belirgin miktarda ışık vardır — orası field açısının alanıdır ve spill'in bir kısmı oradan gelir.
Alan açısı (Field angle)
Merkez şiddetin %10'una düşülen tam açı. Demet açısından her zaman belirgin biçimde geniştir.Sık yapılan hata: Katalogdaki tek bir açı değeri genellikle beam açısıdır. Spill hesabı yapıyorsan field açısına bakman gerekir.

Sette

Sette bir kiralama firması sana yalnız "X lümen" diye bir sayı verirse hemen demet açısını sor; açı olmadan o sayı sette ne kadar ışık göreceğini söylemez. Lüks istiyorsan mesafeyi de sabitle — mesafesiz lüks eksik bir cümledir. Bir sonraki ders bu üç sayının altında yatan son ayrımı açar: "demet açısı" dediğin tek sözün aslında eksendeki şiddetin iki farklı yüzdesine — %50'sine ve %10'una — karşılık gelen iki ayrı açıyı gizlediğini, ve spill hesabının neden ikisinden birine değil ötekine dayandığını göreceksin.

Kaynakça

  • docs/CURRICULUM.md §7b — Bölüm 2, Ders 30
  • docs/PHYSICS.md §1 — Ters kare yasası, E = I/d²
  • engine/scene/catalog.ts — referenceCandela: 1 m referans şiddeti
  • engine/measurement/measure.ts — ambientIlluminance: Φ = I × Ω akı formülü
  • engine/photometry/units.ts — candelaToLuxAt, degToRad
  • content/rigs-sources.ts — parNarrowThrow/parWideThrow: kapsama alanı 2×d×tan(yarı demet açısı)
  • data/fixtures.json — par-1k-narrow/medium/wide (aynı gövde, üç lens), openface-1k-tungsten
3D görünüm yükleniyor…