Yapı revizyonu

Açılış sahnesi

Neşe'nin masasında dört kişiden gelmiş yirmi üç not var. Saadettin filmin çok geç başladığını yazmış: kedinin kaybolduğu an ancak dördüncü dakikada. Helin ortadaki üç sahnenin aynı şeyi söylediğini yazmış. Atölyeden iki arkadaş daha cesur şeyler istiyor: biri finali açılışa taşımayı, öteki kardeşlerin kavgasını filmden büsbütün atmayı. Bazı notlar birbirini tutuyor, bazıları çelişiyor, bazıları da Neşe'ye anlamsız geliyor.

Neşe ilk gün notları sırayla uygulamaya başlıyor. Birinci notla kedinin kaybolduğu sahneyi öne alıyor; üçüncü notla tartışma sahnesini kısaltıyor; yedinci notla kedinin bulunduğu sahneyi başa taşıyor. Akşam filmi izlediğinde, film öncekinden daha karışık: kedi daha kaybolmadan bulunuyor, kardeşler tartışmadan barışıyor.

Notlar, bir filmin çözülmesi gereken sorunlarını gösterir; ama her not bir çözüm önerisi değildir. Yapı revizyonu, notları tek tek uygulamakla değil, onların altındaki sorunları bulmakla başlar.

Bu derste ne olacak

Bir önceki derste ham kurguyu ve malzeme haritasını teslim ettin. Bu derste üçüncü teslimi hazırlıyorsun: geri bildirimlerle yapısı yeniden kurulmuş bir kaba kurgu ve her değişikliği gerekçesiyle anlatan bir not.

Önce notların nasıl okunduğuna ve altlarındaki sorunlara göre nasıl öbeklendiğine bakacağız; on üçüncü modülde notlar ve çelişen notlar üzerine gördüklerimiz burada bir yönteme dönüşüyor. Ardından yapısal bir değişikliğin, bir sahneyi kısaltmaktan ya da düzeltmekten nasıl ayrıldığına ve nasıl sınandığına geçeceğiz. Son olarak her değişikliğin, sürüm yönetimi dersinde tanıdığımız sürüm notuyla nasıl gerekçelendirildiğine bakacağız.

Neşe'nin yirmi üç notu beş soruna indirip filmi on bir dakikaya kadar yeniden kurduğunu izleyecek, aynı yirmi dakikayı üç kez, üç farklı sonla anlatan bir Alman filmini hatırlayacak, sonra da bir notun, bir karakteri ten rengine dayanan bir klişeyle okuyup okumadığının, sayarak nasıl sınandığına bakacağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir kaba kurgunun yapısı, sahnelerin sırası, sürelerinin oranı ve hangi bilginin ne zaman verildiğiyle kurulur. Notlar çoğu zaman bu yapının bir yerinde bir sorunu gösterir, ama sorunu farklı kelimelerle ve farklı yerlerden söyler. "Film geç başlıyor", "ilk sahne sıkıcı" ve "kedi neden bu kadar geç kayboluyor" aynı sorunun üç ayrı ifadesi olabilir.

Bir sorunun çözümü, bir sahneyi kısaltmak ya da bir planı değiştirmek olabilir; ama yapı revizyonunda çoğu zaman daha büyük bir değişiklik gerekir: bir sahnenin yerini değiştirmek, iki sahneyi birleştirmek, bir sahneyi çıkarmak ya da bir bilgiyi başka bir ana taşımak.

Mekanizma

Notları öbeklemek

Kurgucu bütün notları tek bir tabloya yazar: notu kim verdi, filmin hangi anına ilişkin, ne söylüyor. Sonra her nota bir soru sorar: bu not, filmin hangi sorununa işaret ediyor? Aynı soruna işaret eden notlar bir öbek olur ve öbeğin üzerine, sorunu kendi kelimeleriyle anlatan bir cümle yazılır.

Bu yöntem, çelişen notları da çözer. Biri bir sahnenin uzatılmasını, öteki kısaltılmasını istiyorsa, ikisi de çoğu zaman aynı soruna, o sahnenin işini yapmadığına işaret eder; çözüm ne uzatmak ne kısaltmaktır, sahnenin işini yapmasını sağlamaktır.

Yapısal değişikliği sınamak

Yapısal bir değişiklik, filmin bütününü etkiler. Bir sahne öne alındığında, ardından gelen sahnelerin hepsi farklı okunur; seyirci artık bir şeyi daha erken bilir. Kurgucu her yapısal değişiklikten sonra filmi baştan sona izler ve değişikliğin yalnızca hedeflediği sorunu mu çözdüğünü, yoksa başka sorunlar mı yarattığını görür.

Birden çok yapısal değişiklik birden yapılmaz. Kurgucu bir değişikliği yapar, sınar, sonra bir sonrakine geçer; böylece her değişikliğin etkisini ayrı ayrı görür. Her değişiklik ayrı bir sürüm olarak saklanır ve gerekirse geri alınabilir.

Değişikliği gerekçelendirmek

Her yapısal değişiklik, bir sürüm notuyla birlikte teslim edilir. Notta değişikliğin ne olduğu, hangi sorunu çözmeye çalıştığı, hangi notlara dayandığı ve sonucu yazılır. Uygulanmayan notlar da bu nota girer: neden uygulanmadıkları ve altlarındaki sorunun başka bir yolla nasıl ele alındığı.

Bu not, kurgucunun düşünce sürecinin kaydıdır. Not verenler, kendi notlarının neden uygulanmadığını görür ve kurgucunun onları duyduğunu bilir; bir sonraki gösterimde tartışma, notların değil, sorunların üzerinden yürür.

Kurgu odasında

Neşe ilk günün değişikliklerini geri alıyor ve yirmi üç notu bir tabloya yazıyor. Notları beş öbeğe ayırıyor ve her öbeğin üzerine bir cümle yazıyor. Birinci öbek: film, kedinin kaybolmasına kadar dört dakika boyunca bir soru sormuyor. İkinci öbek: ortadaki üç arama sahnesi aynı umut ve hayal kırıklığını tekrar ediyor. Üçüncü öbek: tartışma sahnesi, kardeşlerin neden küs olduğunu anlatıyor ama uzun ve iki kez aynı şeyi söylüyor. Dördüncü öbek: final, kardeşlerin barışmasını kedinin bulunmasıyla aynı ana sıkıştırıyor. Beşinci öbek: ses ve teknik notlar, yapıyla ilgisiz, bir sonraki aşamaya.

Her öbek için bir yapısal değişiklik yapıyor, birer birer. Kedinin kaybolduğunu kardeşlerin anladığı an, filmin dördüncü sahnesinden ilk sahneye alınıyor; film, kızlardan birinin boş mama kabına baktığı planla açılıyor ve başlık kartı, Nazan'ın nefesini tuttuğu karede, sekiz kare sonra geliyor. Ortadaki üç arama sahnesinden ikisi, birer anlarıyla tek bir sahnede birleşiyor. Tartışma sahnesi, iki kez söylenen cümlesinden arındırılıp kırk saniyeye iniyor, ama çıkarılmıyor; çünkü filmin finali, bu tartışmanın kapanışı. Final ikiye ayrılıyor: kedi bulunuyor, kardeşler bir an susuyor, sonra barışıyor.

Her değişiklikten sonra filmi baştan sona izliyor ve her birini ayrı bir sürüm olarak saklıyor. Film yirmi iki dakikadan on bir dakika kırk saniyeye iniyor. Sürüm notuna her değişikliği, hangi öbeğe dayandığını ve sonucunu yazıyor; "uygulanmayan notlar" bölümüne iki not giriyor: kedinin bulunduğu sahnenin başa alınması, çünkü filmin sorusunu baştan cevaplıyor, ve tartışma sahnesinin tamamen çıkarılması, çünkü finalin anlamı ona bağlı.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular not toplantısında not verenlere, notlarının ne olduğunu değil, filmi izlerken nerede ne hissettiklerini sorar: "Nerede sıkıldınız? Nerede kayboldunuz? Nerede bir şeyi merak ettiniz?" Bu sorular, çözüm önerilerinin yerine, filmin hangi anında bir sorun olduğunu gösteren işaretler toplar. Çözümü bulmak, kurgucunun işidir.

Bir başka incelik, yapı revizyonunun bir sınırı olduğunun bilinmesidir. Malzemenin taşıyamayacağı bir yapı, ne kadar iyi düşünülmüş olursa olsun, kurguda kurulamaz. Kurgucu bir yapısal değişikliği önermeden önce, malzeme haritasına döner ve değişikliğin gerektirdiği anların malzemede gerçekten var olup olmadığına bakar.

Kendin dene

Aklında kalsın

Notlar filmin sorunlarını gösterir, ama her not bir çözüm değildir. Kurgucu notları tek tek uygulamak yerine bir tabloya yazar, altlarındaki sorunlara göre öbeklere ayırır ve her öbeğin sorununu kendi cümlesiyle yazar. Çelişen notlar çoğu zaman aynı soruna işaret eder; çözüm, notların önerdiklerinden biri değil, sorunun kendisini ele almaktır.

Yapısal değişiklikler, sahnelerin sırasını, sayısını ya da bilginin verildiği anı değiştirir ve filmin bütününü etkiler. Kurgucu onları birer birer yapar, her birinin ardından filmi baştan sona izler ve her birini ayrı bir sürüm olarak saklar. Her değişiklik bir sürüm notuyla gerekçelendirilir; uygulanmayan notlar da gerekçeleriyle bu nota girer. Revizyonun amacı kısaltmak değil, sorunları çözmektir.

Bir karakterin "fazla" bir şey göründüğünü söyleyen bir not, sahnede olanı değil, notu verenin gördüğünü anlatıyor olabilir. Koyu tenli bir kadın karakterin, aynı ölçüde öfkeli bir başkasından daha öfkeli algılanması, yerleşik bir klişenin izini taşıyabilir. Kurgucu böyle bir notu uygulamadan önce sayar, sayımı notu verenle paylaşır ve kısaltmayı karakterlere eşit oranda uygular.

Sonraki derse köprü

On bir dakika kırk saniyelik sürüm atölyede izlendikten sonra Saadettin, Neşe'ye filmi kilitlemeyi önerdi. Ama kilit, kurgunun sonu değildi: film şimdi bir ses tasarımcısına ve bir renk uzmanına gidecekti ve ikisi de, kurgu odasında olup biten hiçbir şeyi bilmeden, yalnızca Neşe'nin onlara verdiği dosyalarla çalışacaktı. Rüzgârlı iki sahne, Nazan'ın geçici düzeltilmiş yüzü, değişken kare hızlı dosyalar, hepsi bu dosyalarda doğru anlatılmalıydı. Kilitli kurgunun ses ve renk devir paketlerini eksiksiz hazırlamak, M23-D04 "Ses ve renk devri" dersinin konusu.