Yapay zekâ araçları ve kurgu odası

Açılış sahnesi

Saadettin ile Utku, belgesel şirketinin sorusuna bir cevap bulmak için bir deney yapıyor. Kış Bahçesi'nin tek bir çekim gününün bütün malzemesini bir yapay zekâ aracına veriyorlar. Araç yirmi dakikada bütün konuşmaların dökümünü çıkarıyor, sesleri görüntülerle eşliyor, sahneleri ayırıyor ve her sahne için, senaryoyla eşleştirdiği denemelerden bir kaba kurgu öneriyor.

Utku'nun bu işler için normalde bütün bir sabahı gidiyor. Saadettin aracın önerdiği kaba kurguları açıyor. Sahneler akıyor, her cümle yerinde, hiçbir boşluk yok. Sonra torunun dedesine bağırdığı ve sustuğu sahneye geliyor. Araç, dedenin cümlesinin ardından gelen bir buçuk saniyelik sessizliği, "boşluk" olarak kesmiş; torunun yüzünde öfkenin korkuya döndüğü an, aracın kurgusunda yok.

Araç malzemenin büyük bölümünü bir sabahtan yirmi dakikaya indirdi. Ama sahnenin en önemli bir buçuk saniyesini de, sessiz olduğu için, çöpe attı.

Bu derste ne olacak

Bu modülde kurgucunun ve asistanın işini, departmanını, takvimini ve sözleşmesini gördük. Bu derste o işin bugün değişen bir yanına bakıyoruz: konuşmaları yazıya döken, sesleri eşleyen, yüzleri tanıyan, sahneleri ayıran ve kaba kurgu öneren otomatik araçlara.

Önce bu araçların kurgu odasında hangi işleri hızlandırdığına, malzemenin aranmasına, düzenlenmesine ve tekrar eden mekanik işlere bakacağız. Ardından hangi işleri devralamadığına geçeceğiz: bir denemenin seçilmesine, bir sessizliğin tutulmasına, bir kesmenin anlamına. Son olarak bu araçların çıktılarının kurgucu tarafından nasıl denetlendiğine ve aracın önerisinin bir karar değil, bir taslak olarak nasıl ele alındığına bakacağız.

Saadettin ile Utku'nun bir gün boyunca aracı sınadığını izleyecek, senaryosunu bir yazılımın yazdığı ve anlamını oyuncuların ve kurgunun kurduğu kısa bir filme bakacak ve bir aracın denemeleri puanlarken, karanlık bir serada koyu tenli bir oyuncunun yüzünü daha az güvenle algıladığı için, onun en iyi denemesini nasıl geriye attığına bakacağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir. Araçlar hızla değişir; bu ders belirli bir yazılımı değil, bu tür araçlarla çalışmanın ilkelerini anlatır.

Sıfır noktası

Kurgu odasının işlerinin bir kısmı mekaniktir: bir konuşmayı yazıya dökmek, bir sesi bir görüntüyle eşlemek, bir saatlik malzemede bir cümleyi aramak, bir sahneyi ötekinden ayırmak. Bu işler tekrar eder ve bir kuralla tarif edilebilir; otomatik araçların en çok hızlandırdığı işler bunlardır.

Bu araçların bir kısmı, kurgunun kendisini de metin üzerinden yapmaya izin verir: kurgucu bir konuşmanın dökümünde bir cümleyi siler ya da taşır, yazılım görüntüyü buna göre keser.

Bazı araçlar bir adım daha ileri gider ve senaryoyla, dökümle ve görüntü analiziyle bir sahnenin ilk kurgusunu kendisi önerir.

Mekanizma

Hızlanan işler

Otomatik araçlar en çok, malzemenin bulunmasını ve düzenlenmesini hızlandırır. Konuşmaların dökümü, saatlerce izlenmesi gereken bir söyleşide bir cümlenin saniyeler içinde bulunmasını sağlar. Ses eşlemesi, klaket olmayan çekimlerde de sesi görüntüye bağlar. Sahne ayırma ve konuşmacı tanıma, klasörlerin ilk düzenini kurar.

Bu hız, asistanın ve kurgucunun zamanını yaratıcı işe ayırır. Ama her hızlanan iş, bir denetim gerektirir: döküm yanlış bir kelime yazabilir, eşleme bir kare kayabilir, sahne ayırma iki sahneyi birleştirebilir.

Devralınamayan işler

Kurgucunun kararları, bir aracın ölçebildiği şeylerden daha fazlasına dayanır: bir oyuncunun bir denemede yaptığı küçük bir değişime, bir sessizliğin taşıdığı duyguya, bir kesmenin bir sonraki sahneyle kurduğu ilişkiye, bir görüntünün bir insan için ne anlama geldiğine. Bu kararlar, filmin bütününü ve onun ne söylemek istediğini bilmeyi gerektirir.

Araçlar ayrıca, eğitildikleri malzemenin ortalamasına doğru bir eğilim taşır: konuşmaları netleştirir, boşlukları kapatır, ritmi düzenler. Bir filmin özgünlüğü ise çoğu zaman bu ortalamadan sapmasındadır.

Önerinin denetimi

Kurgucu bir aracın önerdiği kaba kurguyu bir taslak olarak açar ve onu, kendi kaba kurgusunu denetler gibi denetler: her sahnede seçilen denemeler hangileri, neden seçilmiş, hangi denemeler atlanmış? Araçların çoğu bir seçimin gerekçesini göstermez; kurgucu atlanan denemelere kendisi bakar.

Denetimin bir parçası, aracın neyi ölçtüğünü bilmektir. Bir araç denemeleri ses netliğine göre sıralıyorsa, gürültülü bir mekânda çekilmiş en iyi oyun geriye düşebilir. Görüntüdeki yüzleri algılayarak puanlıyorsa, yüzün algılanmasının zorlaştığı koşullarda, karanlıkta, profilde, hareketli bir çekimde, aynı geriye düşme olur.

Kurgu odasında

Saadettin ile Utku aracı bir gün boyunca, Kış Bahçesi'nin bir çekim gününde sınıyor ve sonuçları bir tabloya yazıyor. Döküm: üç saat kırk dakikalık malzeme yirmi dakikada; bitkilerin Latince adlarının dördü yanlış yazılmış, Utku on dakikada düzeltiyor. Eşleme: bütün denemeler doğru eşlenmiş, ama iki denemede bir karelik kayma var; Utku klaketin kapandığı karede yakalıyor. Sahne ayırma: on dört sahneden on üçü doğru; seranın içinde ve dışında geçen iki sahne birleştirilmiş.

Kaba kurgu önerisinde Saadettin her sahneyi açıyor. Torunun dedesine bağırdığı sahnede, araç dedenin cümlesinden sonraki otuz altı karelik, bir buçuk saniyelik sessizliği kesmiş; Saadettin sessizliği geri getiriyor ve torunun yüzündeki değişimin tam ortasında, on sekizinci karede, dedenin elini masaya koyduğu bir ara planı yerleştiriyor. Utku'nun tablosunun son satırı: araç, malzemenin düzenlenmesinde bir sabahı yirmi dakikaya indiriyor; kaba kurgu önerisi ise, sahnelerin çoğunda Saadettin'in kendi kaba kurgusundan daha hızlı bir başlangıç değil, düzeltilmesi gereken bir taslak.

Belgesel şirketine Utku'nun yazdığı cevap bu tablo: araçların hızlandırdığı işler, her birinin denetimi için gereken süre ve araçların devralamadığı kararlar.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular yeni bir aracı, gerçek bir projede kullanmadan önce, bildikleri bir malzemede sınar. Kendi kurdukları bir sahneyi araca kurdurur ve iki kurguyu karşılaştırırlar; aracın nerede hızlandırdığını, nerede yanıldığını, kendi gözleriyle görürler. Bir aracın gücü de sınırları da, bir tanıtım videosunda değil, kurgucunun kendi malzemesinde ortaya çıkar.

Bir başka incelik, bu araçların bir projenin malzemesini nereye gönderdiğinin bilinmesidir. Bazı araçlar malzemeyi işlemek için uzak sunuculara yükler; bu, bir yapımın gizlilik sözleşmesiyle, oyuncuların ve belgesel katılımcılarının kişisel verileriyle çelişebilir. Kurgucu bir aracı kullanmadan önce, malzemenin nerede işlendiğini ve yapımcının buna izin verip vermediğini öğrenir.

Kendin dene

Aklında kalsın

Otomatik araçlar kurgu odasının mekanik işlerini, konuşmaların dökümünü, seslerin eşlenmesini, sahnelerin ayrılmasını ve malzemede arama yapmayı, büyük ölçüde hızlandırır; asistanın bir sabahını yirmi dakikaya indirebilir. Ama her hızlanan iş bir denetim gerektirir: döküm yanlış yazabilir, eşleme kayabilir, sahne ayırma yanılabilir. Metin tabanlı kurgu hızlı bir ilk yapı kurar, ama metinde görünmeyen bakışlar, duraklamalar ve nefesler metnin dışında kalır.

Araçların önerdiği kaba kurgu bir karar değil, bir taslaktır. Araçlar denemeleri ölçebildikleri şeylere, ses netliğine, senaryoya uygunluğa, görüntünün teknik kalitesine göre seçer; bir oyuncunun gözlerindeki değişimi, bir sessizliğin anlamını ölçemez ve ortalamaya doğru bir eğilim taşır. Kurgucu önerinin her seçimini denetler, atlanan denemelere bakar ve bir aracı gerçek bir projeden önce, bildiği bir malzemede sınar.

Bir aracın deneme puanı, yüzün algılanma güvenine dayanıyorsa, karanlıkta koyu tenli bir yüzün oyununu ölçemeyip puanını düşürebilir ve en iyi denemeyi geriye atabilir. Kurgucu, aracın sıralamasını algılamanın zorlaştığı sahnelerde kullanmaz, kendi notlarına göre seçer ve önerilen her kurguda her oyuncunun kaç planla temsil edildiğini sayar.

Sonraki derse köprü

Utku'nun tablosunu okuyan belgesel şirketi onu işe aldı. Son gününde Utku, Saadettin'e bir şey sordu: aracın kurgusunu Saadettin'in kurgusundan ayıran neydi, bir kelimeyle söyleyebilir miydi? Saadettin cevap veremedi. Yirmi yıldır kurguluyordu, ama kendi kararlarının bir örüntüsü olup olmadığını, nelerin onun kurgusunu ötekilerinden ayırdığını hiç yazmamıştı. Kendi kurgularındaki tekrar eden tercihleri adlandırarak kişisel kurgu üslubunu yazılı olarak tanımlamak, M22-D08 "Kendi kurgu üslubunu tanımak" dersinin konusu.