Dikey ve sosyal medya kurgusu

Açılış sahnesi

Tansel fragmanın yatay görüntüsünü dikey bir çerçeveye oturtup telefonunda açıyor. Ekran uzun ve dar; fragmanın en güçlü planlarından biri, iki kız kardeşin ayva ağacının altında, kadrajın iki ucunda oturduğu geniş plan, dikey çerçevede iki kadını da dışarıda bırakıyor ve ortada yalnızca ağacın gövdesi kalıyor. Mutfak tartışmasında konuşan kardeş kadrajda, dinleyen kardeş dışarıda. Son plan, büyük kardeşin ağacın altındaki cümlesi, sesi kapalı izleyen biri için yalnızca bir kadının dudaklarının kıpırdaması.

Dağıtım şirketinin isteği açık: on beş saniye, dikey, çoğunlukla sesi kapalı izlenecek, ve seyirci onu bir parmak hareketiyle geçip gidebilir. Yatay fragmanın on beş saniyelik bir parçasını dikeye kırpmak, ne fragmanın hikâyesini ne de onun duygusunu taşıyor.

Dikey bir kurgu, yatay bir kurgunun kırpılmış hâli değil; başka bir ekran, başka bir dikkat, başka bir ses koşulu için yeniden yapılmış bir kurgudur.

Bu derste ne olacak

Bu modülde şimdiye kadar televizyon, sinema ve internet için yatay kurgularla çalıştık; sürüm çoğaltma dersinde, aynı mesajı farklı sürelere yeniden dağıttık. Bu derste aynı malzemeyi farklı bir orana ve farklı bir izleme koşuluna yeniden dağıtıyoruz: telefonda, dikey, sessiz ve kaydırılarak.

Önce yatay bir planın dikey bir çerçeveye nasıl yeniden yerleştirildiğine ve bunun hangi kararları gerektirdiğine bakacağız. Ardından sesi kapalı izlenecek bir kurguda sözlerin ve duyguların görüntüye ve yazıya nasıl taşındığına geçeceğiz. Son olarak kaydırarak geçilen bir akışta ilk saniyenin, platform arayüzünün ve videonun döngüye girişinin kurguyu nasıl etkilediğine bakacağız.

Tansel'in on beş saniyelik dikey tanıtımı yeniden kurduğunu izleyecek, kadrajın büyük bir bölümünü boş bırakarak duygusunu kuran ve bu yüzden dikeye taşınması çok zor bir filmi anacak ve otomatik yeniden çerçeveleme araçlarının, düşük ışıkta hangi yüzü kaybettiğine ve bunun neden kurgucunun gözüyle denetlenmesi gerektiğine bakacağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Telefon ekranı dik tutulduğunda yüksekliği genişliğinin neredeyse iki katıdır; yaygın dikey oran dokuza on altıdır, yatay sinema ve televizyon oranının tam tersi. Yatay bir görüntünün tam yüksekliğini koruyan dikey bir pencere, görüntünün genişliğinin yalnızca üçte birinden biraz azını görür. Yatayda kadrajın iki ucuna yerleştirilmiş iki kişi, dikeyde aynı anda görünemez.

Sosyal medya akışlarında videoların çoğu sesi kapalı başlar ve seyircilerin büyük bölümü sesi açmadan izler ya da geçer. Bu yüzden bir dikey kurguda konuşmalar, sesin yerine görüntünün içine yazılır.

Mekanizma

Her plan için yeni bir pencere

Kurgucu dikey sürüme başlarken yatay kurgunun her planına tek tek bakar ve üç sorudan birini sorar. Plan tek bir kişiyi ya da tek bir nesneyi mi gösteriyor? O zaman pencere onun üzerine oturtulur. Plan iki kişiyi kadrajın iki ucunda mı gösteriyor? O zaman ya pencere konuşandan dinleyene kaydırılır, ya ikisinin ayrı yakın planları başka denemelerden bulunur, ya da plan dikey sürümden çıkarılır. Plan bir mekânın genişliğini mi anlatıyor? Dikeyde genişlik kaybolur; mekân, yüksekliğiyle ya da bir ayrıntısıyla anlatılmak zorundadır.

Yatayda kesilmeden duran bir plan, dikeyde iki ayrı pencereye bölünebilir: önce bir kişi, sonra öteki. Bu bir kesme gibi çalışır ve kurgucu bu kesmeyi, yataydaki bir kesmeyle aynı özenle yerleştirir.

Sessiz izlenecek kurgu

Sesi kapalı izlenecek bir kurguda, kurgucu yatay kurgunun sesinin taşıdığı her şeyi sorar: bir cümle, bir müzik yükselişi, bir kapı çarpması. Her biri için ya görüntüde bir karşılık bulur, ya da yazıya çevirir. Cümleler gömülü altyazıya, duygular yüzlere ve hareketlere, ses efektlerinin taşıdığı ani anlar keskin kesmelere taşınır.

Gömülü altyazı, okuma süresi kuralına uyar ve küçük bir ekranda okunacak kadar büyük olmalıdır. Satırlar kısa tutulur, bir altyazıda en çok iki satır bulunur ve her altyazı tek bir düşünceyi taşır.

İlk saniye, arayüz ve döngü

Kaydırarak geçilen bir akışta seyirci bir videoya ilk saniyede karar verir. Kurgucu ilk yirmi dört kareye, bir soru ya da bir hareket taşıyan bir görüntü koyar; bir logo, bir siyah kare ya da yavaş bir açılış, seyirciyi bir sonraki videoya gönderir.

Platformun arayüzü de görüntünün üzerine biner: sağ kenarda düğmeler, altta açıklama metni ve kullanıcı adı. Kurgucu yüzleri ve gömülü altyazıyı bu alanların dışında, ekranın orta ve üst kısmında tutar. Ve kısa dikey videolar çoğu zaman bittiklerinde başa döner; son kare ile ilk kare arasındaki geçiş, bir kesme gibi kurulursa, seyirci ikinci turun başladığını sezmeden izlemeyi sürdürebilir.

Kurgu odasında

Tansel dikey tanıtımı on beş saniye, üç yüz altmış kare olarak yeniden kuruyor. Fragmanın yatay görüntüsü üç bin sekiz yüz kırk piksel genişliğinde; dikey pencere, iki bin yüz altmış piksellik yüksekliği koruduğunda, bin iki yüz on beş piksel genişliğinde, görüntünün yaklaşık üçte biri.

İlk yirmi dört kare: büyük kardeşin tozlu bir odanın kapısını açtığı plan; pencere kapının aralığına ve kadının yüzüne oturtuluyor. Ekranın üst üçte birinde, iki saniye boyunca, gömülü bir yazı: "Annemizin evi." Ardından mutfak tartışması: yatayda iki kardeş kadrajın iki ucundaydı; Tansel pencereyi konuşan kardeşten, cümlenin bitiminden sekiz kare önce, dinleyen kardeşe kaydırıyor; dinleyenin yüzü, cevap vermeden önce pencerede. Cümle gömülü altyazı olarak geliyor: "Bu evi satacağım."

Açılmamış zarfın iki saniyelik planı dikeyde olduğu gibi kalıyor; zaten tek bir nesne. Ağaç altındaki geniş plan dikey sürümden çıkıyor; yerine, iki kardeşin ayrı yakın planları, aynı sahnenin başka denemelerinden, art arda geliyor. Son cümle, "Ayvaları sen toplarsın bu yıl", iki satırlık bir gömülü altyazıyla, büyük kardeşin yakın planı üzerinde, iki buçuk saniye; yazı ekranın ortasında, platformun alt açıklama alanının üstünde. Son karede filmin adı ve tarihi. Son karenin ardından video başa döndüğünde, büyük kardeşin açtığı kapının planı yeniden geliyor; ilk ve son plan aynı mekânın iki ucu gibi birbirine bağlanıyor.

Usta katmanı

Deneyimli sosyal medya kurgucuları, dikey sürümün yatay kurgu bittikten sonra yapılacağını bildikleri projelerde, çekimden önce görüntü yönetmeniyle konuşur: dikey sürüm için önemli olacak planlarda kişiler kadrajın ortasına daha yakın yerleştirilir ya da her önemli an için ayrıca bir yakın plan çekilir. Yatayda geniş bir kompozisyon, dikeyde kullanılabilir iki yakın planla güvence altına alınır.

Bir başka incelik, dikey sürümün yatay sürümden farklı bir ritimle izlendiğinin bilinmesidir. Küçük bir ekranda yakın planlar daha uzun okunur, geniş planlar daha az bilgi verir. Dikey kurgu genellikle daha çok yakın plan ve daha az geniş plan kullanır; kesmeler yatay sürümle aynı yerlerde olmak zorunda değildir.

Kendin dene

Aklında kalsın

Dikey bir kurgu, yatay kurgunun kırpılmış hâli değil; başka bir ekran, başka bir dikkat ve başka bir ses koşulu için yeniden yapılmış bir kurgudur. Dikey pencere yatay görüntünün yaklaşık üçte birini görür ve her plan için ayrı bir karar ister: pencere kimin üzerinde duracak, kayacak mı, yoksa plan çıkarılacak mı? Yatayda iki kişiyi gösteren bir plan, dikeyde iki pencereye bölünüp bir kesme gibi kurulabilir.

Sesi kapalı izlenecek bir kurguda cümleler gömülü altyazıya, duygular yüzlere ve hareketlere taşınır; yazı sesin yerine geçer, görüntünün yerine değil. İlk yirmi dört kare seyirciyi tutacak bir soru ya da hareket taşır, yazılar ve yüzler platform arayüzünün dışında kalır ve son kare, video başa döndüğünde ilk kareye bağlanır.

Otomatik yeniden çerçeveleme araçları, düşük ışıkta koyu tenli yüzleri algılayamayabilir ve pencereyi başka bir yüze ya da bir nesneye kaydırabilir. Kurgucu aracın çıktısını bir başlangıç olarak kullanır, ama her planda pencerenin konuşan kişide olduğunu ve herkesin dikey sürümde görünür kaldığını kendi gözüyle denetler.

Sonraki derse köprü

Ayva Ağacı vizyona girdikten sonra Feraye'nin şirketine farklı türden bir iş geldi: bir hastane, hemşireleri için yeni bir ilaç pompasının nasıl kullanılacağını anlatan sekiz dakikalık bir eğitim videosu istiyordu. Videonun bir hikâyesi, bir vaadi ya da bir markası yoktu; tek bir amacı vardı: izleyen her hemşire, pompayı bir hata yapmadan kurabilmeliydi. Bilgi aktarımı amaçlı bir videoda anlaşılırlığı ve dikkati koruyan kurgu kararları vermek, M20-D06 "Kurumsal ve eğitim videosu" dersinin konusu.