Müzik videosu kurgusu

Açılış sahnesi

Şarkı üç dakika yirmi beş saniye. Grup üç kişi: bir solist, bir gitarist, bir davulcu. Çekim bir gece sürmüş: grup, Kırk Basamak'ın merdivenli sokağının ortasında, renkli ışıkların altında şarkıyı baştan sona on dört kez çalmış. Aynı gece, dizinin iki oyuncusu sokağın aşağısında bir ayrılık hikâyesini oynamış: bir genç kadın bavulunu basamaklardan indiriyor, bir genç adam onu bir pencereden izliyor, sonunda adam aşağı koşuyor ama kadın gitmiş.

Tansel'in ilk kurgusunda anlatı ile performans dönüşümlü akıyor: bir kıta anlatı, bir nakarat performans. Kurgu temiz, ama grubun menajeri ilk izlemede iki şey söylüyor: hikâye şarkıdan bağımsız bir kısa film gibi duruyor ve grup, en çok sevdikleri anda, şarkının en yüksek yerinde, ekranda yok.

Bir müzik videosunda görüntünün patronu şarkıdır. Şarkının yapısı, vuruşu ve yükselişi, görüntünün nerede değişeceğini, neyin ne zaman görüneceğini belirler. Hikâye de performans da, şarkıya bağlandığı ölçüde videoya aittir.

Bu derste ne olacak

Önceki iki derste otuz saniyelik bir reklamı ve onun sürümlerini kurduk; süreyi işlevlere, ürüne ve markaya göre böldük. Bu derste süreyi bölen şey bir müşteri değil, bir şarkı: kurgucu, şarkının yapısını bir harita gibi okur ve görüntüyü onun üzerine yerleştirir.

Önce şarkının yapısının kurguya nasıl bir iskelet verdiğine bakacağız: girişler, kıtalar, nakaratlar, köprü. Ardından performans planları ile anlatı planlarının şarkının bölümlerine nasıl dağıtıldığına geçeceğiz. Son olarak oynatma çekiminin kurgucuya ne verdiğine ve dudak senkronunun kare düzeyinde nasıl korunduğuna bakacağız.

Tansel'in videoyu şarkının ölçülerine göre yeniden kurduğunu izleyecek, çizgi roman ile canlı görüntüyü bir şarkının içinde buluşturan bir müzik videosunu anacak ve renkli sahne ışıklarında, bir grup üyesinin yüzünün nasıl kaybolabildiğine ve bunun bir kurgu kararıyla nasıl dengelendiğine bakacağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir müzik videosunun kurgusu, bir film kurgusunun tersinden başlar. Filmde ses görüntüye eşlik eder; müzik videosunda görüntü sese eşlik eder. Şarkı değişmez, kesilmez, uzatılmaz; kurgucu onun üzerinde, onun zamanına göre çalışır. Bu akademinin ritim modülünde tanımladığımız ölçü ve müzikal cümle, burada kurgunun temel birimleri olur.

Müzik videosu iki tür malzemeden kurulur. Birincisi grubun şarkıyı söylediği ya da çaldığı görüntüler; ikincisi, varsa, şarkının duygusunu ya da hikâyesini taşıyan anlatı görüntüleri.

Performans planlarının şarkıyla eşleşebilmesi için sette şarkı, kaydın kendisinden çalınır ve şarkıcı bu kayda göre dudaklarını oynatır. Kurgu odasında görüntü, sette çalınan kaydın zamanına göre yerleştirilir.

Mekanizma

Şarkının haritası

Kurgucu şarkıyı önce görüntüsüz dinler ve bölümlerini zaman çizelgesine işaretler: giriş, kıtalar, nakaratlar, köprü, çıkış. Şarkının temposunu ölçer; dakikada doksan altı vuruşluk bir şarkıda bir vuruş on beş kare, dört vuruşluk bir ölçü altmış karedir. Bu sayılar kurgunun ızgarasıdır.

Harita, görüntünün nerede değişeceğini gösterir. Bir nakaratın başlangıcı, bir görüntü dünyasından ötekine geçmek için doğal bir yerdir; bir köprü, şarkının yön değiştirdiği yer olarak, videonun da yön değiştirebileceği yerdir. Şarkının en yüksek anı, videonun en güçlü görüntüsünü ister.

Performans ile anlatı

Performans ve anlatı planları bir müzik videosunda çoğu zaman şarkının bölümlerine göre dağıtılır. Yaygın bir düzen, kıtalarda anlatıyı, nakaratlarda performansı öne çıkarır: kıtalar bir şey anlatır, nakaratlar onu duygusuyla tekrar eder. Ama bu düzen bir kural değildir; şarkının sözleri ve grubun isteği başka bir dağılımı gerektirebilir.

Dengeyi kuran, iki tür planın birbirine bağlanmasıdır. Performans planları, anlatıdaki bir duyguyu taşıyorsa, bir solistin bakışı anlatıdaki bir karakterin bakışıyla eşleşiyorsa, iki dünya tek bir video olur; bağlanmadıklarında, iki ayrı video dönüşümlü oynar.

Dudak senkronu ve kare

Performans planlarında şarkıcının dudakları şarkının sözleriyle tam eşleşmelidir; bir iki karelik bir kayma bile, seyircinin hemen sezdiği bir yapaylık yaratır. Oynatma çekiminde her deneme, sette çalınan kaydın başlangıcına göre zaman çizelgesine yerleştirilir ve her deneme bütün şarkı boyunca eşlenmiş olarak durur. Kurgucu bu yüzden bir sözcüğün ortasında bir denemeden ötekine geçebilir; iki deneme de aynı zamana bağlıdır.

Senkron kaydığında, nedeni çoğu zaman settedir: hoparlörden çalınan kaydın hızı ile kameranın kare hızı uyuşmamıştır ya da şarkıcı kaydın gerisinde kalmıştır. Kurgucu kaymayı dudakların en belirgin kapandığı seslerde, "b", "m", "p" seslerinde sınar.

Kurgu odasında

Tansel şarkının haritasını çıkarıyor. Tempo dakikada doksan altı vuruş; bir vuruş on beş kare, bir ölçü altmış kare, iki buçuk saniye. Giriş dört ölçü, birinci kıta on altı ölçü, nakarat sekiz ölçü, ikinci kıta on altı ölçü, nakarat sekiz ölçü, köprü sekiz ölçü, son nakarat on altı ölçü, çıkış altı ölçü: seksen iki ölçü, üç dakika yirmi beş saniye.

Kıtalarda anlatıyı öne alıyor, ama her kıtanın ortasına, solistin bir dizeyi söylerken pencereye doğru baktığı bir performans planı koyuyor; bir sonraki plan, pencereden bakan genç adam. Nakaratlarda grup öne geçiyor, kesmeler sıklaşıyor; kesmeleri ölçü başlarına ve her ölçünün üçüncü vuruşuna, otuz karelik aralıklarla yerleştiriyor, her vuruşa değil. Köprüde şarkı sadeleşip yalnızca davula kalıyor; genç adamın merdivenlerden koştuğu planlar burada, davulun vuruşlarıyla aynı karelerde kesiliyor.

Menajerin istediği an, son nakaratın başı, şarkının en yüksek notası: Tansel o kareye grubun üçünün aynı kadrajda olduğu tek geniş planı koyuyor ve anlatının son anını, kadının gittiği boş basamakları, hemen ardından, son nakaratın ikinci ölçüsüne bırakıyor. Dudak senkronunu her performans planında "m" ve "b" seslerinde sınıyor; iki denemede iki karelik bir kayma buluyor ve düzeltiyor.

Usta katmanı

Deneyimli müzik videosu kurgucuları şarkıyı görüntüden önce ezberler. Şarkının her bölümünü, her ölçü geçişini, her nefes alınan yeri bilerek malzemeye girerler; bu yüzden bir planı izlerken, onun şarkının hangi anına ait olduğunu zaten bilirler. Kurgu, görüntüleri şarkıya sığdırmak değil, şarkının zaten istediği görüntüleri bulmaktır.

Bir başka incelik, performans planlarının her denemesinin bütün şarkı boyunca eşlenmiş olarak tutulduğu bir çoklu kamera düzeninin kullanılmasıdır. On dört deneme on dört açı gibi aynı zamana dizildiğinde, kurgucu şarkıyı oynatırken bir denemeden ötekine geçebilir ve şarkının her anı için en iyi denemeyi, bu akademinin çok kameralı kurgu dersinde gördüğümüz yöntemle seçer.

Kendin dene

Aklında kalsın

Bir müzik videosunda görüntü sese eşlik eder; şarkı değişmez, kurgucu onun zamanına göre çalışır. Şarkının haritası, girişleri, kıtaları, nakaratları ve köprüsüyle, kurgunun iskeletidir; tempo, bir vuruşun ve bir ölçünün kaç kare olduğunu verir. Kesmeler vuruş ızgarasını kullanır, ama her vuruşa düşmez: kıtalarda seyrek, nakaratlarda sık.

Performans ve anlatı şarkının bölümlerine dağıtılır ve ancak birbirine bağlandığında, bir bakışın ya da bir hareketin üzerinden kesildiğinde, tek bir video olur. Hikâyenin dönüm noktası şarkının dönüm noktasına, en güçlü görüntü şarkının en yüksek anına konur. Oynatma çekiminde her deneme şarkıyla eşlenmiş olarak durur ve dudak senkronu "m", "b", "p" seslerinde kare düzeyinde sınanır.

Renkli sahne ışıkları koyu tenli bir yüzde ayrıntıyı silebilir ve kurgucu, yüzü okunmayan planları farkında olmadan atlayarak bir grup üyesini videodan neredeyse çıkarabilir. Her üyenin süresi sayılır; beyaz ışık payı olan denemeler aranır ve üyenin şarkıdaki doğal yeri, davul için köprü gibi, onun yüzüyle kurulur.

Sonraki derse köprü

Müzik videosu yayımlandıktan sonra Feraye, şirketin yapımcılığını üstlendiği ilk uzun metraj film için Tansel'i aradı: filmin fragmanı kurulacaktı. Film iki kız kardeşin, annelerinin ölümünden sonra aile evini satıp satmamaya karar vermesini anlatıyordu ve son yarım saati, evin içinde bulunan bir mektupla değişiyordu. Fragman filmin neyi vaat ettiğini göstermeli, ama mektubu harcamamalıydı. Bir fragmanda filmin vaadini veren ama öyküyü harcamayan bir yapı kurmak, M20-D04 "Fragman kurgusu" dersinin konusu.