Uyarlama (conform): EDL, XML, AAF

Açılış sahnesi

Renk uzmanı Gülhanım kısa filmin kurgusunu kendi renk yazılımında açtığında bir liste gönderiyor. Kurgu yazılımından aktarılan dosya renk yazılımında açılmış, ama bir şeyler eksik. Dördüncü sahnede iki plan yok; yerlerinde siyah bir boşluk var. Dokuzuncu sahnede bir plan, kurgudakinden iki kare farklı bir anla başlıyor; oyuncunun başını çevirmesi, kurguda kesmenin hemen ardında, renk yazılımında ise kesmenin iki kare içinde.

Saadettin listeyi okuyup kurgu projesini açıyor. Eksik iki plan, kurguda başka bir sekansın içine konmuş, iç içe bir sekansın parçalarıymış. Kayan plan ise kurguda yüzde yetmiş beş hızla, yavaşlatılarak oynatılıyormuş. Kurgu yazılımında ikisi de sorunsuz görünüyordu. Aktarım dosyası ikisini de renk yazılımının anlayacağı biçimde taşıyamamıştı.

Kurgunun kararları bir yazılımın içinde yaşıyordu. Onları başka bir yazılıma taşımak, bir çeviri gerektiriyordu ve her çeviri gibi, bu çeviri de bazı şeyleri kaybetmişti.

Bu derste ne olacak

Önceki derste çevrimdışı ve çevrimiçi aşamaları ve aralarında kararların kaydının aktığını gördük. Bu ders o kaydın kendisine bakıyor: kurgu kararları bir yazılımdan öbürüne hangi dosyalarla taşınır, her dosya neyi taşıyabilir, neyi taşıyamaz ve taşınan kurgunun eksiksiz olduğu nasıl doğrulanır?

Önce uyarlamanın ne olduğuna ve film şeridi döneminden bu yana nasıl değiştiğine bakacağız. Ardından en yaygın üç aktarım biçimini, sınırlarıyla birlikte ele alacağız. En sonda uyarlamanın nasıl denetlendiğini, eksik ve kaymış planların nasıl bulunduğunu göreceğiz.

Saadettin ile Gülhanım'ın kısa filmin uyarlamasını düzeltmesini izleyecek, kayıp sahneleri onlarca yıl sonra bulunan bir sessiz filmin, özgün müziğinin notalarından yararlanılarak yeniden kurulmasını anacak ve otomatik bir karşılaştırmanın, karanlık bir sahnede koyu bir tenin üzerindeki kaymayı neden göremeyebileceğini göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir kurgunun kararları, kurgu yazılımının proje dosyasında, o yazılımın kendi diliyle saklanır. Renk, ses ve görsel efekt ekipleri başka yazılımlarda çalışır. Kurgunun bu yazılımlarda yeniden kurulabilmesi için, kararların, birden çok yazılımın okuyabileceği ortak bir dilde yazılması gerekir.

Bu iş için kullanılan aktarım biçimleri, taşıyabildikleri bilgi bakımından birbirinden farklıdır. En eskisi ve en yalını, düz bir metin listesidir.

Daha yeni biçimler, kurgunun izlerini, efektlerini, yazılarını ve meta verisini daha eksiksiz taşır. Bu akademinin ses dersinde ses ekibine devir için AAF'yi gördük; görüntü için de AAF, ve onunla birlikte XML tabanlı biçimler kullanılır.

Mekanizma

Uyarlamadan önce sadeleştirmek

Kurgucu, kurguyu başka bir yazılıma aktarmadan önce onu sadeleştirir. İç içe sekanslar açılır ve içlerindeki klipler ana sekansa yerleştirilir. Görüntü izleri, uyarlamanın amacına göre birleştirilir ya da ayrılır: renk ekibine giden kurguda, yazılar ve geçici grafikler ayrı izlere alınır ya da çıkarılır. Hız değişiklikleri, karşı yazılımın anlayabileceği basit biçimlere getirilir ya da ayrıca not edilir. Kurgu yazılımına özgü efektler listelenir.

Bu sadeleştirmenin amacı, aktarım dosyasının taşıyabileceği şeyi taşıyabileceği biçimde vermek ve taşıyamayacağı şeyi açıkça yazmaktır.

Biçimi seçmek

Hangi aktarım biçiminin kullanılacağı, karşı tarafın yazılımına ve aktarılacak bilginin karmaşıklığına bağlıdır. Basit, tek izli bir kurgu için bir EDL yeterli olabilir ve hemen her yazılım onu okur. Çok izli, efektli bir kurgu için XML ya da AAF gerekir. Pek çok kurgu odası, iki biçimi birlikte gönderir: biri asıl aktarım için, öbürü bir sorun çıktığında karşılaştırma için.

Biçim seçilirken karşı tarafla bir deneme aktarımı yapılır. Kurgunun kısa bir bölümü aktarılır, karşı tarafta açılır ve neyin geldiği, neyin gelmediği birlikte görülür.

Uyarlamayı denetlemek

Uyarlama bittiğinde, karşı tarafta kurulan kurgu, kurgunun bir referans videosuyla karşılaştırılır. En güvenilir yöntem, iki görüntüyü üst üste koyup birini öbüründen çıkararak bir fark görüntüsü elde etmektir: iki görüntü tıpatıp aynıysa fark görüntüsü siyahtır; bir kayma ya da yanlış bir plan varsa, farklı yerler aydınlanır. Bu karşılaştırma, kurgunun baştan sona akışı boyunca yapılır.

Karşılaştırmada üç tür hata aranır: eksik planlar, yanlış kaynağa bağlanmış planlar ve kaymış planlar. Eksik planlar boşluk olarak, yanlış planlar tamamen farklı bir görüntü olarak, kaymış planlar ise hareketli kenarların çevresinde ince parlak çizgiler olarak görünür.

Kurgu odasında

Saadettin önce kurguyu sadeleştiriyor. Dördüncü sahnedeki iç içe sekansı açıyor; içindeki iki planı, iç içe sekansın kurgudaki yerine, aynı zaman kodlarıyla, ana sekansa yerleştiriyor. Dokuzuncu sahnedeki yüzde yetmiş beş hızlı planın hız değişikliğini, renk yazılımının anlayabileceği sabit bir hız olarak yeniden tanımlıyor ve bu planı renk ekibine giden notta ayrıca yazıyor: "Dokuzuncu sahne, üçüncü plan, yüzde yetmiş beş hız; kaynakta otuz iki kare, kurguda kırk iki kare yer kaplar." Kaynakta otuz iki kare yüzde yetmiş beş hızla oynatıldığında kurguda kırk iki kareyi biraz aşan bir süreye yayılıyor; kurgu yazılımı bu süreyi kırk iki kareye yuvarlamış, renk yazılımı ise hızı hiç okumamıştı.

Sonra iki biçimde aktarıyor: renk yazılımı için bir XML, karşılaştırma için bir EDL. Gülhanım XML'i açıyor; dördüncü sahnenin iki planı bu kez yerinde. Dokuzuncu sahnenin planı, yeni tanımlanan sabit hızla, kurgudaki gibi başlıyor.

Ardından denetim. Saadettin kurgunun referans videosunu Gülhanım'a gönderiyor ve Gülhanım, renk yazılımında uyarlanmış kurguyla referans videoyu üst üste koyup fark görüntüsünü baştan sona oynatıyor. Kırk yedi kesmenin kırk altısında fark görüntüsü siyah. Birinde, on birinci sahnede, kısa bir parlama var: bir planın son karesi eksik, kurgu bir kare erken bitiyor. Saadettin kurgu projesine bakıyor: plan, kurgu yazılımında, sekansın bir başka bölümünden kopyalanmış ve kopyalama sırasında son karesi kesilmiş. Planı düzeltip o sahneyi yeniden aktarıyor.

Son olarak uyarlamanın bir raporunu yazıyor: hangi biçimle aktarıldığı, hangi planların elle düzeltildiği, hız değişiklikleri ve fark karşılaştırmasının sonucu. Rapor, kapanış belgesinin yanına, arşivin içine ekleniyor.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular uyarlamayı kurgunun sonunda değil, başında düşünür. Kurgu sırasında iç içe sekansları, karmaşık hız eğrilerini ve yazılıma özgü efektleri, uyarlamada sorun çıkaracaklarını bilerek, ölçülü kullanır; kullandıklarında not alır. Kurgunun ilk haftasında renk ekibiyle bir deneme aktarımı yapar ve sorunları erkenden görür.

Bir başka incelik, uyarlamanın tek yönlü olmamasıdır. Renk ekibi, görsel efekt ekibi ya da çevrimiçi editör, kurgunun bir planını değiştirmek zorunda kalırsa, örneğin bir görsel efekt planı farklı bir uzunlukta gelirse, bu değişiklik kurgu yazılımına geri taşınmalıdır. Kurgucu, karşı taraftan gelen değişiklikleri izler ve kendi projesini güncel tutar; aksi hâlde, iki yazılımdaki iki kurgu birbirinden ayrılır.

Kendin dene

Aklında kalsın

Uyarlama, kurgu kararlarının bir aktarım dosyasıyla başka bir sistemde yeniden kurulması ve kurgunun ilk hâliyle kare kare doğrulanmasıdır. EDL düz bir metin listesidir, hemen her yazılım onu okur, ama tek bir görüntü izi taşır, kaynak adlarını kısaltır ve karmaşık kurguları taşıyamaz. XML ve AAF çok daha fazla bilgi taşır, ama her yazılım her bilgiyi aynı biçimde okumaz.

Kurgucu aktarımdan önce kurguyu sadeleştirir: iç içe sekansları açar, izleri ayıklar, hız değişikliklerini basitleştirir ve taşınamayacak her şeyi not eder. Karşı tarafla bir deneme aktarımı yapar. Uyarlama, referans videoyla bir fark görüntüsü üzerinden denetlenir; eksik, yanlış ve kaymış planlar aranır ve sonuç bir raporla arşive eklenir.

Fark karşılaştırmasının kör noktası en koyu tonlardır. Karanlık bir sahnede, koyu tenli bir oyuncunun yüzünde bir karelik bir kayma, fark görüntüsünde neredeyse görünmeyebilir; bu sahneler, fark görüntüsünün parlaklığı yükseltilerek yeniden karşılaştırılır.

Sonraki derse köprü

Uyarlama doğrulandıktan sonra Gülhanım kısa filmin renklendirilmesine başlamak istedi, ama önce Saadettin'den bir paket istedi: kurgunun referans videosu, yönetmenin renk hakkındaki notları, çekimde görüntü yönetmeninin kullandığı görünüm ayarları ve her sahnenin günün hangi saatinde geçtiğini gösteren bir liste. Saadettin bunların yarısını hazırlamamıştı. Renk düzeltme ekibine kurguyu, referans görüntüleri ve notları eksiksiz bir paketle devretmek, M17-D03 "Renk düzeltmeye devir" dersinin konusu.