Çevrimdışı ve çevrimiçi kurgu (offline/online)

Açılış sahnesi

Festivalden on üç ay sonra kısa filmin yayın hakları satılıyor ve alıcının teknik belgesi Saadettin'in masasına geliyor: film, festival kopyasındaki yüksek çözünürlüklü televizyon boyutunda değil, dört kat daha fazla piksel taşıyan bir çözünürlükte ve geniş parlaklık aralıklı bir görüntüyle teslim edilmeli.

Saadettin kapanış belgesini açıyor. Film, on iki gün boyunca, çalışma kopyalarıyla kurgulanmıştı; festival kopyası, özgün ham kayıtlardan, ama festivalin istediği daha düşük bir çözünürlükte üretilmişti. Platformun istediği sürüm için, kurgunun bütün kararları korunarak, özgün ham kayıtlardan, bu kez en yüksek kalitede, yeniden kurulması gerekiyor.

Kurgunun kendisi değişmeyecek: aynı planlar, aynı kesmeler, aynı süre. Değişecek olan, kurgunun hangi malzemeyle ve hangi kalitede tamamlandığı. Saadettin, bir yıl önce iki ayrı aşama olarak düşünmediği şeyi, şimdi iki ayrı aşama olarak planlamak zorunda.

Bu derste ne olacak

Bu ders beşinci bölümün son modülünü açıyor: çevrimiçi kurgu, renk, görsel efekt ve teslim. Önceki modülde malzemenin kurgu odasına girişini ve orada korunmasını gördük; bu modül, kurgunun kurgu odasından çıkıp renk, ses, görsel efekt ve grafik ekiplerinden geçerek teslim kopyasına dönüşmesini izliyor. İlk ders, bu yolun iki temel aşamasını ayırıyor: kararların verildiği aşama ve kararların en yüksek kalitede uygulandığı aşama.

Önce bu iki aşamanın tarihini, film şeridi ve video bandı döneminden bugüne, kısaca izleyeceğiz. Ardından bugünkü kurgu odasında iki aşamanın neyi paylaştığına ve aralarında hangi verinin aktığına bakacağız. En sonda, son aşamada, kurgu kararlarının değil ama görüntünün kendisinin değiştiği yerlere geçeceğiz.

Saadettin'in kısa filmi platform için yeniden kurmasını izleyecek, tüketici sınıfı bir dijital video kamerayla çekilip sinema salonları için film şeridine aktarılan bir filmi anacak ve son aşamada uygulanan bir gürültü azaltmanın, koyu bir tenin dokusunu nasıl silebildiğini göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Kurgunun iki aşamaya ayrılması, kurgu kararlarının pahalı malzemeyle değil, ucuz bir kopyayla verilmesi düşüncesinden doğar. Film şeridi döneminde kurgucu, negatiften basılmış bir iş kopyasını keser, yapıştırır, yeniden keserdi; negatife dokunulmazdı. Kurgu bittiğinde, negatif kesicisi iş kopyasının kenar numaralarına bakarak negatifi aynı noktalardan keserdi. Video bandı döneminde kurgucu kararlarını ucuz bir kurgu odasında, kopyalanmış bantlarla verir; kararların listesiyle pahalı bir kurgu odasına geçip özgün bantlardan son kurguyu üretirdi.

Bugün kurgu yazılımları bu ayrımı tek bir bilgisayarda bile mümkün kılar, ama ayrımın mantığı aynıdır.

İki aşama arasında akan şey malzeme değil, kararların kaydıdır. Çevrimdışı aşamadan çevrimiçi aşamaya, hangi özgün dosyanın, hangi zaman kodundan hangi zaman koduna, kurgunun hangi noktasına konduğunu söyleyen bir liste ya da bir dosya geçer. Bu kaydı bir sistemden öbürüne taşımanın yöntemleri, bu modülün bir sonraki dersinin konusudur.

Mekanizma

İki aşamanın paylaştığı şey

Çevrimdışı ve çevrimiçi aşamaların birbirine bağlanabilmesi, ikisinin aynı kimlik bilgilerini paylaşmasına bağlıdır. Çalışma kopyaları dersinde gördüğümüz eşleşme ölçütleri burada da geçerlidir; meta veri dersinde gördüğümüz kamera rulosu adları, çevrimiçi aşamanın özgün dosyaları bulmasının anahtarıdır.

Çevrimdışı aşamada verilmiş bazı kararlar, düşük kaliteli kopyalarla verildiği için, çevrimiçi aşamada yeniden değerlendirilmek zorundadır: bir planın büyütülmesi, bir hız değişikliği, bir geçiş efekti. Bu kararların hepsi çevrimiçi aşamaya geçer, ama özgün malzemeyle yeniden hesaplandığında farklı görünebilir.

Çevrimiçi aşamanın işleri

Çevrimiçi aşamada önce kurgu, özgün malzemeyle yeniden kurulur ve çevrimdışı kurgunun bir referans videosuyla kare kare karşılaştırılır. Sonra görüntü teslime hazırlanır: her planın çözünürlüğü ve kadrajı teslim biçimine göre ayarlanır, hız değişiklikleri yüksek kalitede yeniden hesaplanır, geçiş efektleri ve yazılar son hâllerine getirilir, görüntü teknik sınırlar içinde mi diye denetlenir. Renk düzeltme ekibi bu aşamada ya da onunla birlikte çalışır.

Çevrimiçi aşamada görüntünün kendisine de dokunulur: gürültü azaltılır, keskinlik ayarlanır, çekimde oluşmuş küçük hatalar, bir lekeyi, bir yansımayı, bir mikrofon gölgesini temizlemek gibi işler yapılır. Bu işlerin her biri görüntüyü değiştirir ve dikkatle yapılmalıdır.

İki aşama tek bir odada

Bugün pek çok projede çevrimdışı ve çevrimiçi aşamalar aynı yazılımda, aynı odada, hatta aynı kişi tarafından yapılır; yazılım, çalışma kopyalarından özgün dosyalara tek bir komutla geçebilir. Bu kolaylık, iki aşamanın farklı işler olduğunu unutturabilir. Kurgucu özgün dosyalara geçtiği anda, artık kararları değil, kalitenin kendisini denetler; bu iki iş farklı bir dikkat ister.

Kurgu odasında

Saadettin çevrimiçi aşamayı planlıyor. Önce çevrimdışı kurgunun bir referans videosunu, festival kopyasından değil, kurgu projesinin son hâlinden alıyor. Sonra kurguyu, arşivdeki özgün ham kayıtlara bağlıyor; kapanış belgesindeki kamera rulosu adları ve zaman kodları, özgün dosyaların bantlardan geri yüklenmesini bir günde bitiriyor.

Kurgu özgün dosyalarla yeniden kurulduğunda, referans videoyla kare kare karşılaştırıyor. Bütün kesmeler tutuyor; bir yer dışında. Yedinci sahnenin ikinci planı, kapanış belgesinde not ettiği gibi, özgün kaydın son karesine kadar kullanılmış. Çevrimdışı kurguda bu planla bir sonraki plan arasında on iki karelik bir zincirleme geçiş vardı; çalışma kopyası bu on iki kareyi, kaydın sonunu tekrarlayarak doldurmuştu. Özgün kayıtta bu kareler yok. Saadettin Keriman'la konuşuyor ve geçişi, aynı karede, düz bir kesmeye çeviriyorlar; sahnenin süresi değişmiyor, geçiş yalnızca kayboluyor.

Sonra görüntüyü teslime hazırlıyor. Özgün ham kayıtlar, platformun istediği çözünürlükten biraz daha büyük; her planın kadrajı, çevrimdışı kurgudaki kadraj kararları korunarak, teslim çözünürlüğüne indiriliyor. Çevrimdışı kurguda yüzde yüz yirmi büyütülmüş iki plan, özgün kaydın fazladan pikselleri sayesinde, yumuşamadan bu büyütmeyi taşıyor. Yazılar teslim çözünürlüğünde yeniden üretiliyor.

Son olarak renk ekibine geçiş için bir not yazıyor: çevrimdışı kurgu bir yıl önce, standart parlaklık aralığında, çalışma kopyalarıyla yapıldı; platformun istediği geniş parlaklık aralıklı sürüm, özgün ham kayıtlardan yeni bir renk çalışması gerektiriyor ve bu çalışma, kurgunun hiçbir kararına dokunmayacak.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular çevrimdışı aşamada, çevrimiçi aşamayı düşünerek çalışır. Bir planı büyütürken özgün kaydın bu büyütmeyi taşıyıp taşımayacağını, bir hız değişikliği yaparken yüksek kalitede nasıl görüneceğini, bir geçiş kurarken özgün kayıtta yeterli tutamak olup olmadığını bilir ya da sorar. Çevrimdışı kurgu bittiğinde, çevrimiçi aşamaya sürpriz bırakmayan bir kurgu teslim eder.

Bir başka incelik, çevrimiçi aşamanın kendi sınırlarını bilmesidir. Çevrimiçi aşamada küçük düzeltmeler yapılır, ama kurgu kararları değişmez. Çevrimiçi aşamada ortaya çıkan bir sorun, bir planın teslim kalitesini taşımaması gibi, bir kurgu kararını gerektiriyorsa, kurgucuya ve yönetmene döner; çevrimiçi editör onu kendi başına çözmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

Kurgu iki aşamada tamamlanır: kararların hafif kopyalarla verildiği çevrimdışı aşama ve bu kararların özgün malzemeyle, en yüksek kalitede uygulandığı çevrimiçi aşama. İki aşama arasında malzeme değil, kararların kaydı akar ve iki aşamanın bağlanması, iki tarafın paylaştığı kimlik bilgilerine dayanır.

Çevrimiçi aşamada kurgu kararları değişmez; ama düşük kaliteli kopyalarla verilmiş bazı kararlar, büyütmeler, hız değişiklikleri, geçişler, özgün malzemeyle farklı görünebilir ve bir kurgu kararı gerektiriyorsa kurgucuya ve yönetmene döner. Çevrimdışı kurgucu, çevrimiçi aşamayı düşünerek çalışır ve sürpriz bırakmaz.

Çevrimiçi aşamada görüntüye dokunan her işlem, bir görüntü kararıdır. Gürültü azaltma en çok karanlık tonlarda çalışır ve koyu bir tenin dokusunu, açık tenlerden önce silebilir; bu yüzden yüzlere genel bir gürültü azaltma uygulanmaz, gerekirse yüzleri dışarıda bırakan bir maskeyle çalışılır.

Sonraki derse köprü

Saadettin'in kısa filmin kurgusunu özgün dosyalara bağlayabilmesi, kurgu yazılımının kararları kendi içinde tutmasına dayanıyordu. Ama renk ekibi başka bir yazılımda çalışıyordu ve kurgunun bütün kararlarını, hangi dosyanın hangi zaman kodundan hangi zaman koduna kullanıldığını, o yazılıma taşıyacak bir dosyaya ihtiyaç vardı. İlk aktarımda iki plan eksik, bir plan da iki kare kaymış geldi. Bir kurguyu değişim dosyalarıyla başka bir sisteme aktarıp eksik ya da kaymış planları tespit etmek, M17-D02 "Uyarlama (conform): EDL, XML, AAF" dersinin konusu.