Malzeme alımı (ingest) ve yedekleme

Açılış sahnesi

Diskin boş alanı yüz gigabaytın altına inince Saadettin, o diskin içinde başka nelerin durduğunu ilk kez tek tek açıp sayıyor. Söyleşinin üç kamerasının özgün kayıtları, ses kaydı, çevrilmiş dosyalar, hepsi aynı diskte. Başka bir kopya var mı diye yapım ekibine soruyor.

Cevap bir sessizlik. Söyleşinin çekildiği gün, bir yapım asistanı kartları akşam bir dizüstü bilgisayara bağlayıp dosyaları sürükleyip bırakmış, sonra hepsini bu diske taşımış. Kopyalamanın doğru bitip bitmediğine kimse bakmamış. Kartlar ertesi sabah bir reklam çekimine gönderilmiş ve orada silinip yeniden kullanılmış. Doksan iki dakikalık söyleşinin dünyada tek bir kopyası var ve Saadettin onun üstüne oturmuş, yüz bir gigabaytlık bir çeviri dosyası daha yazmış.

Saadettin o gün diske başka hiçbir şey yazmıyor. Önce kopya yapıyor.

Bu derste ne olacak

Önceki derste kayıt biçimlerini, malzemenin hangi biçimde geldiğini konuştuk. Bu derste malzemenin kurgu odasına nasıl girdiğine bakıyoruz: kartlardan diske nasıl aktarıldığına, bu aktarımın doğru yapıldığının nasıl kanıtlandığına ve malzemenin kaç kopya hâlinde, nerede tutulduğuna. Bu modülün açılış cümlesinde dediği gibi, kaybolan bir kart en iyi kurguyu bile teslim edilemez hâle getirir.

Ders üç adım izliyor: kartlardan doğrulamalı kopya almak, kopyaları birbirinden bağımsız yerlerde tutmak ve bütün bunları kimin, ne zaman yaptığını kayda geçirmek. Bu adımların çoğu çekim sırasında, kurgu başlamadan atılır; ama kurgucu onların atılıp atılmadığını bilmek, atılmadıysa başlamadan önce atmak zorundadır.

Saadettin'in tek kopyalı söyleşiyi kurtarmasını izleyecek, dosyaları neredeyse tamamen silinip bir çalışanın evindeki kopyadan kurtarılan bir animasyon filmini anacak ve bir günlük çekim kopyasının yanlış bir izleme ayarıyla üretilmesinin, bir oyuncunun planlarının yeniden çekilmesine nasıl az kalsın yol açtığını göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir çekimde kameralar ve ses kayıt cihazları kayıtlarını bellek kartlarına yazar. Kartlar pahalıdır ve sayıları sınırlıdır; çekim boyunca dolar, boşaltılır ve yeniden kullanılır. Bir kart boşaltılmadan önce, üzerindeki her şey eksiksiz ve doğru olarak başka bir yere kopyalanmış olmalıdır; çünkü kart silindiğinde, kopya tek kayıt olarak kalır.

Bir dosyayı bir yerden öbürüne sürükleyip bırakmak, kopyanın doğru olduğunu kanıtlamaz. Kopyalama sırasında bir bağlantı kopabilir, bir disk hata verebilir, bir dosyanın bir bölümü eksik yazılabilir; işletim sistemi çoğu zaman bunu haber vermez. Kopyanın doğruluğu ancak özgün dosya ile kopyanın karşılaştırılmasıyla kanıtlanır.

Çoğu çekimde kartların boşaltılması ve kopyaların doğrulanması, bu iş için ayrılmış bir kişinin sorumluluğundadır.

Mekanizma

Doğrulamalı kopya

Kartlardan kopya alırken, malzeme alımı için yapılmış bir yazılım kullanılır. Yazılım, kartın içeriğini aynı anda birkaç diske birden kopyalar, her dosyanın sağlama toplamını kartta ve her kopyada hesaplar ve karşılaştırır. Bir dosyada fark varsa, o dosyayı yeniden kopyalar ya da bir uyarı verir. Kopyalama bittiğinde, hangi kartın hangi disklere, hangi saatte, kaç dosya olarak kopyalandığını ve doğrulamanın sonucunu gösteren bir rapor üretir.

Kart ancak bu raporla birlikte, en az iki doğrulanmış kopya varken boşaltılır. Pek çok çekimde kart, kopyalandıktan sonra kameraya dönmeden önce üzerine bir bant yapıştırılarak "kopyalandı" diye işaretlenir; böylece kopyalanmamış bir kart yanlışlıkla silinmez.

Bağımsız kopyalar

Bir yedeğin değeri, öbür kopyalarla birlikte yok olmamasındadır. Aynı masanın üstünde duran iki disk, aynı yangında, aynı su baskınında, aynı hırsızlıkta birlikte kaybolabilir. Bu yüzden yedekleme düzenleri, kopyaların sayısını, ortamlarını ve yerlerini birlikte düşünür.

Kurgu sırasında üretilen dosyalar, proje dosyaları, kurgu sürümleri, dışarı aktarılmış kopyalar, notlar, çekim malzemesi kadar önemlidir ve aynı düzende yedeklenir. Proje dosyası küçüktür, ama aylarca verilmiş kararların hepsini taşır.

Kayıt ve sorumluluk

Malzeme alımı ve yedekleme, kimin ne yaptığı bilinmediğinde çöker. Bir kartın kopyalanıp kopyalanmadığı, bir yedeğin ne zaman alındığı, bir diskin nerede durduğu, yazılı bir kayıtta olmalıdır. Malzeme alımı yazılımlarının ürettiği raporlar bu kaydın temelidir; bunlara, diskleri ve yerlerini gösteren basit bir tablo eklenir.

Kurgucu, kurguya başlamadan önce bu kayda bakar ve malzemenin kaç kopyası olduğunu, hangisinin doğrulandığını, hangisinin şehrin başka bir ucunda durduğunu bilir. Kayıt yoksa, kurgucu işe kaydı kurarak başlar.

Kurgu odasında

Saadettin önce tek kopyanın kopyalarını alıyor. Diski kurgu bilgisayarından ayırıyor, malzeme alımı yazılımıyla, söyleşinin bütün özgün dosyalarını aynı anda iki yeni diske kopyalıyor ve her dosyanın sağlama toplamını üç diskte de karşılaştırıyor. Üç disk birbirini tutuyor; ama bu, yalnızca üç diskin aynı olduğunu kanıtlıyor, kartlardaki özgün kayıtla aynı olduklarını değil. Kartlar silindiği için o karşılaştırma artık yapılamaz.

Bu yüzden Saadettin dosyaları bir de gözle sınıyor. Her kameranın doksan iki dakikasını, hızlandırılmış oynatmayla baştan sona izliyor. A ve C kameraları sağlam. Oyuncunun yakın planını çeken B kamerasında ise kırk yedinci dakikanın on ikinci saniyesinde, kırk sekiz karelik bir bölüm bozuk: görüntü bloklara ayrılıyor, oyuncunun yüzü iki saniye boyunca yeşilimsi karelere dönüşüyor. İlk kopyalamada, o akşam dizüstünde, dosyanın bu bölümü eksik yazılmış.

Saadettin çok kameralı sekansa dönüyor. O iki saniye, kurguda B kamerasının, oyuncunun yakın planının içinde duruyordu. Kesmeyi, bozuk bölümün başlamasından on iki kare önce, A kamerasının geniş planına alıyor; A kamerasında kalış altmış sekiz kare sürüyor ve bozuk bölüm bittikten sonra sekiz kare daha uzayıp oyuncunun yakın planına geri dönüyor. Seyirci, oyuncunun cümlesinin ortasında bir geniş plan görüyor; iki saniyelik kayıp, kurgunun içinde bir karar gibi duruyor.

Sonra kopyaları dağıtıyor. Birinci disk kurgu odasında kalıyor, ikinci disk yapım şirketinin başka bir binadaki ofisine gidiyor, söyleşinin dosyalarının üçüncü kopyası da buluta yükleniyor. Bir sayfalık bir kayıt tutuyor: hangi disk, nerede, hangi tarihte, hangi doğrulamayla. Yapım ekibine de bir not gönderiyor: bundan sonraki her çekimde kartlar, malzeme alımı yazılımıyla iki diske doğrulanarak kopyalanacak ve rapor kurgu odasına ulaşmadan hiçbir kart silinmeyecek.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular malzeme alımını ve yedeklemeyi bir yapımın hazırlık aşamasında konuşur. Kartların kim tarafından, hangi yazılımla, kaç diske kopyalanacağını, disklerin nerede duracağını, raporların kurgu odasına nasıl ulaşacağını, çekimden önce yazıya geçirir. Bu belge, çekim sırasında yorgun bir ekibin hata yapmasını önleyen bir yol haritasıdır.

Bir başka incelik, yedeklerin sınanmasıdır. Bir yedek, ondan geri dönülene kadar gerçekten var olup olmadığı bilinmeyen bir şeydir. Deneyimli kurgucular yedeklerinden ara sıra, rastgele bir dosyayı geri yükleyip oynatarak, yedeğin çalıştığını sınar. Hiç sınanmamış bir yedek, ihtiyaç duyulduğu gün boş çıkabilir.

Kendin dene

Aklında kalsın

Malzeme alımı, kartlardaki dosyaların diske aktarılması, doğrulanması ve kayda geçirilmesidir. Sürükleyip bırakmak kopyanın doğruluğunu kanıtlamaz; sağlama toplamı, kopyanın özgün dosyanın tıpatıp aynısı olduğunu gösterir. Bir kart, ancak en az iki doğrulanmış kopyası ve bir raporu varken silinir.

Güvenli olan tek bir disk değil, birbirinden bağımsız birden fazla kopyadır: üç kopya, iki farklı ortam, biri başka bir yerde. Proje dosyaları da çekim malzemesi kadar önemlidir ve aynı düzende yedeklenir. Yedekler ara sıra geri yüklenerek sınanır; hiç sınanmamış bir yedek, ihtiyaç duyulduğu gün boş çıkabilir.

Özgün dosyaların doğru alınıp korunması, sonradan yapılan hataları da geri alınabilir kılar. Bir günlük çekim kopyasına uygulanan yanlış bir izleme ayarı, bir oyuncunun koyu teninin ayrıntısını gizleyebilir; özgün dosya sağlamsa, sorun bir görünümün değiştirilmesiyle çözülür ve çekimin kendisi kurtarılmayı beklemez.

Sonraki derse köprü

Bir sonraki çekim, kuyumcu filminin yönetmeni Keriman'ın yeni kısa filmiydi ve kamera çok yüksek çözünürlüklü, ham kayıt yapıyordu. Malzeme alımı düzgün işledi; ama Saadettin ilk günün malzemesini kurgu yazılımında açtığında, dizüstü bilgisayarı tek bir planı bile akıcı oynatamadı. Yüksek çözünürlüklü malzeme için hafif çalışma dosyaları oluşturup kurgu sonunda asıl dosyalara geri bağlamak, M16-D03 "Proxy iş akışı" dersinin konusu.