Çok kameralı düzenleme (multicam)

Açılış sahnesi

Kuyumcu filminin yapım belgeselinin en uzun bölümü, dedeyi canlandıran oyuncuyla Keriman'ın yaptığı doksan iki dakikalık bir söyleşi. Söyleşi, filmin çekildiği dükkânın içinde, üç kamerayla aynı anda çekilmiş: A kamerası ikisini birlikte gösteren geniş bir plan, B kamerası oyuncunun yakın planı, C kamerası Keriman'ın yakın planı. Ses, iki yaka mikrofonundan ayrı bir kayıt cihazına alınmış.

Saadettin üç kameranın dosyalarını yazılıma aktarıyor ve çok kameralı bir klip kuruyor. Söyleşinin ilk dakikalarında her şey yolunda: oyuncu konuşurken B kamerasına geçiyor, dudaklar sesle birlikte kıpırdıyor. Ama söyleşinin sonlarına doğru, Keriman'ın yakın planına her geçişinde bir şey rahatsız ediyor; Keriman'ın dudakları sesinin bir an gerisinde kalıyor gibi.

Saadettin söyleşinin son dakikasını kare kare açıyor. C kamerası, söyleşinin sonunda, sesten üç kare geride. Başta senkrondaydı; doksan iki dakika içinde, kare kare, kaymış.

Bu derste ne olacak

Sahneyi kurgulamak bölümünde, çok kameralı bir aksiyon malzemesini kurgularken çok kameralı klibi ve senkron noktasını tanımlamıştık. O derste soru, birçok açıdan çekilmiş bir aksiyonun nasıl kurulacağıydı. Bu derste soru teknik: çok kameralı malzeme kurgu yazılımında nasıl senkronlanır, kamera seçimi nasıl hızlıca yapılır ve sonradan nasıl düzeltilir, malzeme sonraki ekiplere nasıl devredilir?

Senkronlamanın yollarıyla başlayacağız: zaman kodu, ses ve görsel bir işaret. Ardından kamera seçiminin, malzemeyi bir kez oynatırken canlı olarak yapılıp sonra kare kare düzeltilmesine geçeceğiz. En sonda çok kameralı bir klibin, devirden önce sıradan kliplere nasıl dönüştürüldüğünü göreceğiz.

Saadettin'in kayan C kamerasını yerine oturtup doksan iki dakikalık söyleşiyi kurmasını izleyecek, birkaç gece boyunca birçok kamerayla çekilmiş bir konser filmini anacak ve bir kameradan öbürüne geçerken aynı yüzün tenin renginin nasıl değişebildiğini, bunun kamera seçiminden önce nasıl düzeltileceğini göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Çok kameralı bir çekimde her kamera ve her ses kaydı kendi dosyasını üretir. Kurgu yazılımının bu dosyaları tek bir çok kameralı klipte birleştirebilmesi için, her dosyadaki aynı anın hangi karede olduğunu bilmesi gerekir. Bunun üç yolu vardır: zaman kodu, ses ve görsel bir işaret.

En güvenilir yol, bütün kameraların ve ses kaydının aynı zaman kodunu kaydetmesidir. Bunun için çekimden önce bütün cihazların saatleri, ana bir zaman kodu kaynağına eşlenir.

Zaman kodu yoksa ya da güvenilir değilse, yazılım kayıtları seslerine bakarak eşleyebilir. Her kamera kendi mikrofonuyla ortamın sesini kaydettiği için, aynı alkış, aynı cümle, aynı kapı sesi bütün kayıtlarda bulunur.

Üçüncü yol, bütün kameraların gördüğü bir işarettir: bir klaket, bir el çırpma, bir fotoğraf makinesinin flaşı. Sahneyi kurgulamak bölümünde bunu senkron noktası olarak tanımlamıştık.

Mekanizma

Senkronu kurmak ve sınamak

Kurgucu çok kameralı klibi kurarken önce senkron yöntemini seçer: zaman kodu varsa ona, yoksa sese, ses de güvenilir değilse görsel bir işarete göre. Sonra senkronu sınar: klibin başında, ortasında ve sonunda, her kameranın bir konuşmacının dudaklarını ve sesini aynı karede gösterip göstermediğine bakar.

Kayma bulunursa, kurgucu kayan kaydı kayma başladığı yerden ikiye böler ve ikinci yarısını yeniden senkronlar. Bazı yazılımlar kaymayı otomatik düzeltmeye de çalışır; ama sonuç yine kare kare kontrol edilir.

Kamera seçimi: önce canlı, sonra kare kare

Çok kameralı klip kurulduktan sonra kurgucu, bütün kameraları aynı anda küçük pencerelerde görerek klibi oynatır ve hangi anda hangi kameranın görüneceğini, oynatma sırasında bir tuşa ya da pencereye basarak seçer. Bu ilk geçiş, bir canlı yayın yönetmeninin kamera seçmesine benzer ve kurgucunun konuşmanın ritmini, kimin konuştuğunu ve kimin tepki verdiğini, malzemeyi bir kez izleyerek kurmasını sağlar.

İlk geçiş hızlıdır, ama kusursuz değildir: kurgucunun eli konuşmanın birkaç kare gerisinde kalabilir, bir tepkiyi kaçırabilir. Bu yüzden ikinci aşamada kurgucu kesmeleri tek tek açar, bir kesmenin anını önceki derste gördüğümüz roll ile kare kare kaydırır ya da bir kesmede seçilen kamerayı değiştirir. Çok kameralı klibin gücü buradadır: bir kesmede hangi kameranın görüneceği, kesmenin yeri değişmeden, her an değiştirilebilir.

Devirden önce düzleştirmek

Çok kameralı klipler kurgu yazılımının içinde güçlüdür, ama sonraki ekipler, renk, ses ve görsel efekt ekipleri, onları her zaman aynı biçimde açamaz. Bazı aktarım biçimleri çok kameralı klipleri taşımaz; taşıyanlar da her kameranın bütün kaydını, kullanılmayan kısımlarıyla birlikte taşıyabilir. Bu yüzden kurgucu, kurgu kilitlendikten sonra çok kameralı klipleri, her kesmede seçilen kameranın sıradan bir klibine dönüştürür.

Kurgu odasında

Saadettin C kamerasının kaymasını bulmak için söyleşiyi beş noktada kontrol ediyor: başta, yirminci dakikada, kırkıncı dakikada, altmışıncı dakikada ve sonda. C kamerası başta ve yirminci dakikada senkronda; kırkıncı dakikada bir kare, altmışıncı dakikada iki kare, sonda üç kare geride. Kayma düzenli; kameranın iç saati ses kayıt cihazınınkinden çok az yavaş çalışmış.

Saadettin C kamerasının kaydını otuzuncu dakikada ve altmış beşinci dakikada, Keriman'ın konuşmadığı iki anda ikiye bölüyor ve her parçayı dalga biçimiyle yeniden senkronluyor. Üç parça da yerine oturuyor; söyleşinin her yerinde, en fazla yarım karelik bir sapma kalıyor ve bu, gözle görülmüyor.

Sonra kamera seçimine geçiyor. Söyleşiyi bir kez, doksan iki dakika boyunca, kamera tuşlarıyla canlı seçerek izliyor: oyuncu konuşurken B, Keriman sorarken C, ikisi birlikte güldüğünde ya da sessiz kaldığında A. İlk geçiş iki yüz on dört kesme. İkinci gün kesmeleri tek tek açıyor. Otuz bir kesmede kamerayı değiştiriyor: oyuncunun konuştuğu bazı yerlerde, Keriman'ın dinleyen yüzü daha çok şey söylüyor. On sekiz kesmeyi roll ile iki ile altı kare arasında kaydırıyor; elinin konuşmanın gerisinde kaldığı yerler.

Bir anda duruyor. Oyuncu, dedeyi oynarken dükkânın kepengini son kez indirdiği sahneyi anlatıyor ve sesi titriyor. İlk geçişte burada B kamerasında, oyuncunun yakın planında kalmıştı. Saadettin A kamerasına bakıyor: geniş planda, Keriman'ın oyuncunun koluna dokunduğu görülüyor; B'de bu el kadrajın dışında. Kesmeyi oyuncunun cümlesinin bittiği kareye koyuyor ve A kamerasına geçiyor; yetmiş iki kare geniş planda kalıyor, sonra yeniden B'ye dönüyor.

Kurgu bittiğinde sekansın çok kameralı bir kopyasını saklıyor ve asıl sekansı düzleştiriyor. Renk ekibine giden aktarımda, üç kameranın doksan iki dakikalık kayıtları yerine, belgeselde kullanılan on dokuz dakikalık malzeme var.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular canlı kamera seçimini bir taslak olarak görür ve onu hızlı yapar; ritim duygusunu korumak için ilk geçişte durmaz, geri sarmaz. Asıl kurgu ikinci geçişte, kesmelerin tek tek incelenmesiyle yapılır. Bazı kurgucular ilk geçişi sessiz izler ve yalnızca görüntüye bakarak seçer; sonra sesi açıp ikinci geçişte konuşmanın ritmine göre düzeltir.

Bir başka incelik, çok kameralı malzemenin tembelliğe davet etmesidir. Her an üç kameradan birini seçebilen kurgucu, bir konuşmayı yalnızca konuşanın yüzüyle kurmaya, her kesmeyi "kim konuşuyorsa onu göster" kuralına bağlamaya yatkındır. Oysa bir söyleşide de, bir aksiyon sahnesinde olduğu gibi, dinleyenin yüzü, sessizlik ve tepki, konuşmanın kendisi kadar şey söyler.

Kendin dene

Aklında kalsın

Çok kameralı malzeme zaman koduyla, sesin dalga biçimiyle ya da görsel bir işaretle senkronlanır. Zaman kodu en güvenilir yoldur, ama kameraların iç saatleri uzun kayıtlarda kayabilir; senkron başta olduğu gibi ortada ve sonda da kontrol edilir. Kayma bulunursa kayıt bölünür ve her parça yeniden senkronlanır.

Kamera seçimi önce canlı, bir geçişte, ritmi korumak için durmadan yapılır; sonra kesmeler tek tek açılıp kare kare kaydırılır ve gerekiyorsa kamera değiştirilir. Konuşanı her zaman göstermek bir konuşmayı yakın planlar dizisine indirger; dinleyenin yüzü, bir tepki, bir dokunuş çoğu zaman konuşmanın en anlamlı anıdır. Devirden önce çok kameralı klipler düzleştirilir ve sekansın çok kameralı bir kopyası saklanır.

Farklı ayarlarla çalışmış kameralar aynı teni farklı gösterebilir ve bu fark koyu tenlerde daha belirgin olabilir. Kameralar, kamera seçimine başlamadan önce, çok kameralı klibin içinde birbirine eşlenir; böylece her kesme bu eşlemeyi taşır ve bir yüzün teni kameradan kameraya değişmez.

Sonraki derse köprü

Söyleşinin kurgusu post prodüksiyon şirketinin odasında bitti. Ertesi sabah Saadettin aynı sekansı kendi dizüstü bilgisayarında açtı ve iki şey gördü: Keriman'ın yüzü daha soluk, A ile C kameraları arasındaki renk farkı daha belirgindi; söyleşinin geçtiği dükkânın sesi de küçük hoparlörlerde ince ve boğuktu. Hangisi doğruydu, şirketin ekranı mı, kendi ekranı mı? Kurgu odasında ekran kalibrasyonunun ve dinleme koşullarının kurgu kararlarını nasıl etkilediğini açıklamak, M15-D07 "Kurgu istasyonu: ekran ve dinleme" dersinin konusu.