Trim türleri: ripple, roll, slip, slide

Açılış sahnesi

Platform tanıtım filminin son sürümü için üç istek gönderiyor. Birincisi, tanıtım filmi tam altmış saniye olmalı; şu an altmış iki saniye. İkincisi, dedenin yakın planında dedenin gözünü tepsiye indirdiği an, müziğin ikinci vuruşuyla aynı karede olmalı. Üçüncüsü, bileziğin kilidinin kapandığı kısa ek plan, davulun vuruşuna oturmalı; şu an yarım saniye erken geliyor.

Saadettin üç isteği okurken üçünün de aynı türden işler olduğunu düşünüyor: bir kesmeyi biraz kaydırmak. Ama ilk isteği yapmaya başladığında, kaydırdığı her kesmenin tanıtım filminin başka bir yerini bozduğunu görüyor. Kahve planını kısaltınca müzik kayıyor; dedenin planını kaydırınca yanındaki planlar kısalıyor; bilezik planını öne alınca ondan önceki plan bir boşluk bırakıyor.

Üç istek, üç farklı işlem istiyor. Saadettin hepsini aynı araçla yapmaya çalışıyordu.

Bu derste ne olacak

İnce kurgu dersinde kırpmayı, bir kesme noktasında kareler ekleyip çıkararak kesmenin yerini ayarlamak olarak tanımlamıştık ve kırpmanın tek taraftan ya da iki taraftan yapılabileceğini görmüştük. Bu derste o ayrımı kurgu yazılımlarının ortak araçlarına taşıyoruz. Bütün kurgu yazılımlarında dört temel trim türü bulunur ve her biri, bir planı ya da bir kesmeyi değiştirirken zaman çizelgesinin geri kalanına başka bir şey yapar.

Dört türü sırayla tanıyacağız; sonra her birinin sekansın toplam süresine ve komşu planlara ne yaptığını tek bir soruyla ayıracağız: ne değişiyor, ne yerinde kalıyor? Bu soruyu sormayı alışkanlık hâline getiren bir kurgucu, bir trimin sonucunu yapmadan önce bilir.

Saadettin'in platformun üç isteğini üç farklı trimle çözmesini izleyecek, kırk beş saniyelik bir sahnenin onlarca planla kurulduğu, kare düzeyindeki kararlarıyla ünlü bir gerilim filmine bakacak ve bir planın yerini değiştirmeden içeriğini kaydırmanın, hareket eden bir çekimde bir yüzü nasıl ışığa getirebildiğini göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir zaman çizelgesindeki her planın iki tür bilgisi vardır. Biri, planın zaman çizelgesindeki yeri ve süresidir: hangi karede başladığı, kaç kare sürdüğü. Öbürü, planın özgün çekimin hangi bölümünü gösterdiğidir: çekimin hangi karesinden başlayıp hangi karesinde bittiği. Trim türleri, bu iki bilgiden hangisinin değiştiğine ve bu değişikliğin komşu planlara ve sekansın toplam süresine nasıl yansıdığına göre ayrılır.

İlk iki tür bir kesme noktasıyla çalışır.

Öbür iki tür bütün bir planla çalışır.

Mekanizma

Kesmeyle çalışan iki trim

Ripple ve roll arasındaki fark, kesmeden sonraki her şeyin ne olacağıdır. Ripple bir planın kenarını oynatır ve ardından gelen her şey bu değişikliğe göre kayar; sekansın süresi değişir. Roll ise iki planın sınırını oynatır; sınırın iki yanındaki planlar birbirinden kare alır verir ve sekansın geri kalanı yerinde kalır.

Hangi trimin seçileceği, değişikliğin amacına bağlıdır. Bir sahneyi kısaltmak ya da uzatmak isteniyorsa ripple kullanılır. Bir kesmenin anını, örneğin bir bakışın başladığı ya da bir cümlenin bittiği kareyi, sahnenin süresine dokunmadan bulmak isteniyorsa roll kullanılır.

Planla çalışan iki trim

Slip ve slide bir planın bütünüyle çalışır ve ikisi de sekansın süresini değiştirmez. Slip, planın içeriğini kaydırır: plan yerinde kalır, ama çekimin başka bir anını gösterir. Slide, planın yerini kaydırır: plan aynı anı gösterir, ama zaman çizelgesinde başka bir karede başlar ve komşuları buna uyar.

Slip, özellikle bir planın içindeki bir anın, sekanstaki başka bir anla, bir müzik vuruşuyla, bir ses efektiyle ya da bir sonraki planın hareketiyle aynı karede olması gerektiğinde kullanılır. Slide, kısa bir ek planın, iki uzun plan arasında doğru yere oturtulması gerektiğinde kullanılır.

Ne değişiyor, ne yerinde kalıyor

Dört trim türünü birbirinden ayırmanın en güvenilir yolu, her birinde neyin değiştiğini ve neyin yerinde kaldığını sormaktır. Ripple'da plan değişir, sekansın süresi değişir, sonraki her şey kayar. Roll'da iki plan değişir, sekansın süresi ve sonraki her şey yerinde kalır. Slip'te planın içeriği değişir, planın yeri ve süresi, komşular ve sekansın süresi yerinde kalır. Slide'da planın yeri değişir, iki komşunun süresi değişir, planın içeriği ve sekansın süresi yerinde kalır.

Bütün kurgu yazılımları bu dört trimi farklı adlarla ve farklı düğmelerle sunar; ama hepsinde zaman çizelgesi, trim sırasında iki ya da dört küçük pencerede, etkilenen planların kenar karelerini gösterir. Kurgucu bu pencerelere bakarak, trimi yapmadan önce sonucunu görür.

Kurgu odasında

Saadettin üç isteği yeniden ele alıyor, bu kez her biri için önce "ne değişmeli, ne yerinde kalmalı" sorusunu sorarak.

Birinci istek: tanıtım filmi altmış iki saniye, altmış saniye olmalı. Sekansın süresi değişmeli; bu bir ripple işi. Tanıtım filmi bin dört yüz seksen sekiz kare; bin dört yüz kırk kareye inmesi gerekiyor, yani kırk sekiz kare. Saadettin kahve planının sonundan kırk sekiz kareyi ripple ile çıkarıyor. Ama senkron kilidi bütün izlerde açık olduğu için müzik de kırk sekiz kare geri çekiliyor ve müziğin içinde bir sıçrama oluşuyor. Müziğin temposu dakikada yüz yirmi vuruş: bir vuruş on iki kare, kırk sekiz kare dört vuruş, yani dört dörtlük bir ölçü. Saadettin müzikteki kesmeyi, kahve planının bittiği yere değil, ondan önceki ölçünün başına taşıyor; müzik tam bir ölçü kısalıyor ve sıçrama duyulmuyor.

İkinci istek: dedenin yakın planında, gözünü tepsiye indirdiği an müziğin ikinci vuruşunda olmalı. Planın yeri ve süresi değişmemeli; değişmesi gereken, planın hangi anı gösterdiği. Bu bir slip işi. Planın doksan altı karesi içinde dedenin gözünü indirdiği an on altıncı karede; müziğin ikinci vuruşu, planın yirmi dördüncü karesine denk geliyor. Saadettin planı slip ile sekiz kare kaydırıyor; plan aynı yerde, aynı sürede, ama artık çekimin sekiz kare öncesinden başlıyor ve dedenin gözü yirmi dördüncü karede iniyor. Çekimin başında, kullanılan bölümün öncesinde yeterli tutamak olduğu için kayma mümkün oluyor.

Üçüncü istek: bileziğin kilidinin kapandığı kırk sekiz karelik ek plan davul vuruşuna oturmalı; şu an on iki kare erken. Ek planın içeriği ve süresi değişmemeli; değişmesi gereken yeri. Bu bir slide işi. Saadettin ek planı slide ile on iki kare ileri kaydırıyor; ondan önceki dedenin elleri planı on iki kare uzuyor, ondan sonraki dükkânın camekân planı on iki kare kısalıyor. Kilit, davulun vuruşuyla aynı karede kapanıyor; tanıtım filmi hâlâ bin dört yüz kırk kare.

Tanıtım filminin yeni sürümü baştan oynatılıyor. Üç değişikliğin hiçbiri, öbürlerinin yaptığı bir şeyi bozmamış. Platforma giden notta yalnızca üç satır var; her satırda istek, yapılan trim ve kaç kare.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular trimleri çoğu zaman zaman çizelgesinde sürükleyerek değil, kısayollarla ve sayılarla yapar: bir kesmeyi seçip "on iki kare ileri" diye bir sayı girerek ya da kare kare ilerleten tuşlarla. Bu yöntem, özellikle ince kurguda, kurgucunun ne kadar değişiklik yaptığını tam olarak bilmesini sağlar ve bir değişikliği bir nota, bir değişiklik listesine kesin bir sayıyla yazabilmesine imkân verir.

Bir başka incelik, trimin oynatma sırasında yapılmasıdır. Pek çok yazılım, kurgucunun kesme noktası etrafında döngüyle oynatırken trimi canlı olarak değiştirmesine izin verir: kesme birkaç saniye önce başlar, kesmeden birkaç saniye sonra biter ve tekrar başlar; kurgucu her döngüde kesmeyi bir iki kare kaydırır ve sonucu hemen görür. Bu yöntem, bir önceki derste gördüğümüz oynatırken işaretleme gibi, kurgucunun ritim duygusunu kesmenin içine taşır.

Kendin dene

Aklında kalsın

Dört trim türü dört farklı iş yapar ve aralarındaki fark, zaman çizelgesinde neyin değişip neyin yerinde kaldığıdır. Ripple bir planın kenarını oynatır, sekansın süresini değiştirir ve sonraki her şeyi kaydırır. Roll iki planın sınırını oynatır; iki plan birbirinden kare alır verir, sekansın süresi ve geri kalanı yerinde kalır.

Slip bir planın içeriğini, yerini ve süresini değiştirmeden kaydırır ve tutamak gerektirir. Slide bir planın yerini, içeriğini ve süresini değiştirmeden kaydırır; iki komşusu buna uyar. Slip ve slide sekansın süresini korur, ama seslerin senkronunu ya da komşu planlardaki önemli anları etkileyebilir; her trimden sonra etkilenen planlar yeniden izlenir.

Slip yalnızca bir zamanlama aracı değildir: hareket eden bir çekimde, bir planın yerini değiştirmeden, bir yüzün gölgeden çıkıp ışığa girdiği anı bulmanın da yoludur. Kurgucu bunun karşılığında kaybedilen anı, sahnenin bütününe bakarak tartar.

Sonraki derse köprü

Platform, tanıtım filminin onaylanmasından sonra yeni bir istekte bulundu: kuyumcu filminin yapım sürecini anlatan kısa bir belgesel çekilecekti ve belgeselin en uzun sahnesi, dedeyi canlandıran oyuncuyla yapılan bir söyleşi olacaktı. Söyleşi üç kamerayla, aynı anda çekilecekti. Saadettin üç kameranın malzemesini, her kesmede hangi kameranın görüneceğini seçebileceği biçimde nasıl düzenleyeceğini düşünmeye başladı. Çok kameralı malzemeyi senkronlayıp kamera seçimini anlık ve sonradan düzeltilebilir biçimde yapmak, M15-D06 "Çok kameralı düzenleme (multicam)" dersinin konusu.