Zaman çizelgesi ve iz düzeni

Açılış sahnesi

Tanıtım filminin ikinci sürümünde platform bir değişiklik istiyor: açılışa, dedenin yakın planından önce, kepengin açıldığı anın bir saniyelik bir planı eklensin. Saadettin yirmi dört karelik planı zaman çizelgesinin başına ekliyor ve tanıtım filmini baştan izliyor.

Kırk sekizinci saniyede bir şey yanlış. Tanıtım filminin en önemli anı, "Bir dükkân kapanıyor" yazısının siyah ekrana bir davul vuruşuyla birlikte geldiği an. Yazı artık davuldan bir saniye önce geliyor; davul, yazının ortasında, boşlukta çalıyor. Saadettin zaman çizelgesine bakıyor: görüntü ve müzik bir saniye ileri kaymış, ama yazı yerinde kalmış. Yazı, başka bir izde, ekleme yaparken kaymayan bir izde duruyordu.

Sorunu bulmak beş dakika sürüyor; ama Saadettin zaman çizelgesine bakarken başka bir şey de görüyor. Yazılar üç farklı izde, müzik dört farklı izde, ikinci kameranın planları ana planların arasında rastgele bir izde. Proje artık düzenli; ama zaman çizelgesi, kurgunun aceleyle yapıldığı günlerin karışıklığını taşıyor.

Bu derste ne olacak

Önceki derste projenin kendisini, klasörleri, klip adlarını ve meta veriyi düzenledik. Bu derste kurgunun yapıldığı yere, zaman çizelgesine bakıyoruz. Zaman çizelgesi, kliplerin üst üste dizildiği izlerden oluşur ve bu izlerin düzeni, kurgucunun kendi işini ne kadar hızlı yapabileceğini ve kurgunun sonraki ekiplere ne kadar temiz devredilebileceğini belirler.

Önce görüntü izlerinin birbirine göre nasıl çalıştığını, sonra bir ekleme ya da çıkarma yapıldığında izlerin senkronunun nasıl korunduğunu, en son da bir zaman çizelgesinin, kurgucudan sonra onu açacak renk, ses ve grafik ekipleri için nasıl düzenleneceğini ele alacağız. Ses izlerinin ses ekibine nasıl devredildiğini önceki modülde gördük; burada aynı mantığı bütün zaman çizelgesine yayıyoruz.

Saadettin'in tanıtım filminin zaman çizelgesini baştan düzenlemesini izleyecek, iki uzun kesintisiz plan gibi görünecek biçimde kurulmuş bir savaş filmini anacak ve zaman çizelgesinin en üstüne konmuş bir görünüm katmanının, altındaki her yüzü nasıl etkilediğini göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Zaman çizelgesi, kurgunun soldan sağa doğru zaman içinde, yukarıdan aşağıya doğru ise katmanlar hâlinde gösterildiği alandır. Görüntü izleri genellikle üstte, ses izleri altta durur. Bir anda ekranda ne görüneceğini, o andaki görüntü izlerinin sırası belirler; bir anda ne duyulacağını, o andaki bütün ses izlerinin toplamı.

Görüntü izleri ile ses izleri farklı çalışır. Ses izleri birbirine eklenir: iki izdeki iki ses aynı anda duyulur. Görüntü izleri ise birbirini örter: üstteki izde bir klip varsa, altındaki görünmez.

Kurgucu bir klip eklerken ya da çıkarırken, yazılım hangi izlerin bu işlemden etkileneceğini bilmek zorundadır. Bir ekleme yalnızca bir izi mi iter, yoksa bütün izleri mi? Bir çıkarma yalnızca bir izde mi boşluk bırakır, yoksa bütün izleri mi kapatır?

Mekanizma

Görüntü izlerinin düzeni

İyi bir zaman çizelgesinde her görüntü izinin bir görevi vardır ve bu görev bütün kurgu boyunca değişmez. En yaygın düzen, filmin ana planlarını en alttaki görüntü izinde tutar. Bunun üstünde, ana planların yerine ya da üstüne geçen ek planlar, ikinci kameranın planları ya da görsel efektler için hazırlanmış katmanlar durur. En üstte ise yazılar, başlıklar ve altyazılar yer alır.

Bu düzenin mantığı iz önceliğinden gelir. Yazılar her zaman görünmeli, bu yüzden en üstte durur. Ana planlar her zaman bir temel olmalı, bu yüzden en alttadır. Aradaki izler, kurgucunun denemeler yaptığı, alternatif planları üst üste koyup birini açıp öbürünü kapattığı alandır.

Senkronu korumak

Zaman çizelgesinde bir yere bir klip eklendiğinde ya da bir klip boşluğu kapatacak biçimde çıkarıldığında, o noktadan sonraki her şey ya ileri ya geri kayar. Bu kayma bütün izlerde aynı olmazsa, izler arasındaki senkron bozulur: bir yazı müzikten, bir efekt görüntüden, bir diyalog dudaktan kopar.

Kurgucu bu yüzden zaman çizelgesindeki birbirine bağlı izlerin hepsinde senkron kilidini açık tutar ya da her işlemden önce hangi izleri hedeflediğini kontrol eder. Bir izi bilerek kaydırmak istediğinde, yalnızca o izin kilidini açar.

Sonraki ekipler için düzen

Kurgu kilitlendiğinde zaman çizelgesi, renk ekibine, ses ekibine, görsel efekt ve grafik ekiplerine ayrı ayrı devredilir. Her ekip zaman çizelgesinin yalnızca kendisini ilgilendiren izlerini ister. Renk ekibi yalnızca görüntüyü, yazılar ve grafikler olmadan; grafik ekibi yalnızca yazıların yerini ve süresini; ses ekibi yalnızca ses izlerini.

Bu ayrım, zaman çizelgesinde izler görevlerine göre düzenlenmişse birkaç dakika sürer: kurgucu ilgili izleri kapatıp açarak her ekibe ayrı bir aktarım hazırlar. İzler karışıksa, kurgucu önce zaman çizelgesini temizlemek zorunda kalır ve bu temizlik sırasında hata yapma riski artar.

Kurgu odasında

Saadettin tanıtım filminin zaman çizelgesini baştan düzenliyor. Görüntü izlerine birer görev veriyor: birinci iz kuyumcu filminin ana planları, ikinci iz ana planların üstüne konan ek planlar ve geçişler, üçüncü iz siyah ekranlar ve yazıların arka planları, dördüncü iz yazılar. Ses izlerinde de aynı düzeni kuruyor: birinci ile dördüncü izler diyalog, beşinci ve altıncı izler efektler, yedinci ve sekizinci izler tanıtım filminin müziği.

Bütün klipleri yerlerine taşıdıktan sonra, bütün izlerde senkron kilidini açıyor ve kepengin planını yeniden deniyor. Açılışa yirmi dört karelik planı araya ekliyor; birinci izdeki her şey yirmi dört kare ileri kayıyor ve senkron kilidi açık olduğu için dördüncü izdeki yazılar, yedinci ve sekizinci izlerdeki müzik de onlarla birlikte kayıyor.

"Bir dükkân kapanıyor" yazısı, önceki sürümde tanıtım filminin bin yüz elli ikinci karesinde, davulun vuruşuyla birlikte geliyordu. Ekleme yapıldıktan sonra, yazı da davul da bin yüz yetmiş altıncı karede; ikisi hâlâ aynı karede. Saadettin tanıtım filmini baştan izliyor ve davulun, yazının ilk karesinde, siyahın tam ortasında çaldığını duyuyor.

Sonra izlerin adlarını değiştiriyor; bütün kurgu yazılımları izlere ad vermeye izin verir. Görüntü izleri "V1 Ana", "V2 Ek", "V3 Siyah", "V4 Yazı" oluyor; ses izleri de görevlerine göre adlandırılıyor. Projenin en üstündeki "00 OKU" notuna bir paragraf ekliyor: izlerin görevleri ve senkron kilidinin bütün izlerde açık tutulması gerektiği. Asistan ertesi gün tanıtım filminin üçüncü sürümünde iki plan değiştiriyor; yazılar ve müzik yerinde kalıyor.

Usta katmanı

Usta kurgucular için zaman çizelgesi, üzerinde çalışılan bir masa olduğu kadar, sonradan okunacak bir belgedir. Kilitlenmiş bir filmin zaman çizelgesi, filmin bütün kararlarını katman katman taşır ve aylar, yıllar sonra o filmin yeni bir sürümünü yapacak biri için ilk başvuru kaynağıdır. Bu yüzden kilitten önce zaman çizelgesini temizlerler: kullanılmayan klipleri, kapatılmış ama silinmemiş denemeleri, boş izleri kaldırır, kalan izlerin adlarını ve görevlerini netleştirirler.

Bir başka incelik, zaman çizelgesinde alternatiflerin nasıl tutulduğudur. Bir sahnenin iki farklı kurgusu, aynı zaman çizelgesinde üst üste konmuş iki izde tutulabilir; kurgucu birini kapatıp öbürünü açarak iki sürümü hızla karşılaştırır. Ama bu yöntem dikkatli kullanılmazsa, kapatılmış bir iz unutulur ve devirde ya da aktarımda istenmeyen bir yere gider. Deneyimli kurgucular alternatifleri ya ayrı sekanslarda tutar ya da üst üste duran alternatif izleri açıkça adlandırır.

Kendin dene

Aklında kalsın

Zaman çizelgesinde görüntü izleri birbirini örter, ses izleri birbirine eklenir. İz önceliği gereği üstteki görüntü görünür, alttaki örtülür; bu yüzden ana planlar en altta, yazılar en üstte durur. İyi bir zaman çizelgesinde her izin bütün kurgu boyunca değişmeyen bir görevi vardır ve izler bu görevlere göre adlandırılır.

Bir ekleme ya da çıkarma yapıldığında izlerin senkronu, iz hedefleme ve senkron kilidiyle korunur. Kilidi kapalı bir iz yerinde kalır ve bir yazıyı müzikten, bir alt yazıyı yüzden koparabilir. Sonraki ekipler zaman çizelgesinin yalnızca kendilerini ilgilendiren izlerini ister; izler görevlerine göre ayrılmışsa her ekibe temiz bir aktarım dakikalar içinde hazırlanır.

Zaman çizelgesindeki bir katmanın yeri de bir karardır. En üste konmuş bir görünüm katmanı altındaki her yüzü etkiler ve farklı tenleri farklı bozabilir; bir görünüm, gerekiyorsa, yalnızca uygun olduğu planların üstüne taşınır.

Sonraki derse köprü

Zaman çizelgesi düzenlendikten sonra asistan tanıtım filminin üçüncü sürümünü bir saatte kurdu. Saadettin ise kendi hızını ölçtü ve şaşırdı: aynı değişiklikleri yapmak için, kendi yazılımında yaptığından üç kat fazla tıklama yapıyordu. Parmakları hâlâ eski yazılımın tuşlarını arıyor, her işlem için fareye uzanıyordu. Oynatma ve işaretleme kısayollarını kullanarak aynı kesmeyi fareye dokunmadan yapmak, M15-D04 "Kısayollar ve kurgu hızı" dersinin konusu.