Proje, klasör (bin), klip, sekans

Açılış sahnesi

Post prodüksiyon şirketinin kurgu asistanı Saadettin'i telefonla arıyor. Platform tanıtım filminin ikinci sürümü için dedenin yakın planını, açılışta kullanılan doksan altı karelik planı, başka bir uzunlukta istiyor ve asistan o planı bulamıyor. Projede yirmi üç klasör var; hepsinin adı "Yeni Klasör" ve bir sayı. Klipler kameranın verdiği adlarla duruyor: C0001'den C0642'ye kadar.

Saadettin projeyi açıyor ve kendi düzenini arıyor; yok. Tanıtım filmini kurarken, yeni yazılımı öğrenmenin telaşı içinde, malzemeyi kurgu sırasında nereye sürüklediyse orada bırakmıştı. O hafta onun için her şey açıktı; hangi klibin nerede olduğunu biliyordu. Bir hafta sonra, projeyi ilk kez açan biri için, proje bir depoya dönüşmüştü.

Planı yirmi dakikada buluyor: "Yeni Klasör 7"nin içinde, C0042 adıyla. Telefonu kapattıktan sonra, projeyi baştan düzenlemeye karar veriyor; bu kez, kendisinden başka birinin, altı ay sonra açacağını varsayarak.

Bu derste ne olacak

Önceki derste kurgu yazılımlarının malzemeyi aynı düzeylerle düzenlediğini gördük: proje, gruplama, klip ve kurgu. Bu ders, bu düzeylerin her birinin içinin nasıl doldurulacağıyla ilgili: klasörler nasıl kurulur, klipler nasıl adlandırılır, kliplere hangi bilgiler eklenir ve sekanslar nasıl tutulur ki, bir proje sonradan aranabilsin.

Önce bir projenin klasör yapısını kuracağız, sonra kliplerin adlarına ve kliplere eklenen bilgilere geçeceğiz, en son da bir klibin içindeki belirli anları işaretlemenin yollarını göreceğiz. Bunların ortak ölçütü tek bir soru: bu projeyi ilk kez açan biri, aradığını kaç dakikada bulur?

Saadettin'in tanıtım projesini baştan düzenlemesini izleyecek, iki yüz elli saati aşkın malzemeden kurulmuş bir belgeseli anacak ve gece sahnelerinde bir klasörün küçük resim görünümünün, koyu tenli bir oyuncunun kliplerini nasıl görünmez kılabileceğini inceleyeceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir kurgu projesi, kurgucunun malzemeyle ilgili bütün kararlarının tutulduğu dosyadır. İçinde malzemenin kendisi değil, malzemeye giden yollar, malzemenin nasıl gruplandığı, her klibe eklenmiş bilgiler ve kurgunun bütün sürümleri bulunur. Bir proje, kurgucunun belleğinin dışarıya yazılmış hâlidir.

Proje içindeki en temel gruplama birimi klasördür. Klasörler, film şeridiyle kurgu yapılan dönemde, kesilmiş film parçalarının asıldığı kutulardan adını alır. Bugün aynı işi yazılımın içinde görürler.

Bir klip, kameranın kaydettiği bir dosyanın proje içindeki karşılığıdır. Kameralar kliplere genellikle anlam taşımayan, sıralı adlar verir. Kurgucu ya da asistanı bu adları değiştirebilir ya da kliplere ek bilgiler ekleyerek onları aranabilir hâle getirebilir.

Sekans, kurgu yazılımında kliplerin bir zaman çizelgesi üzerinde dizilmesiyle kurulan kurgudur. Bir projede genellikle birçok sekans bulunur: sahnelerin ayrı ayrı kurguları, seçkiler, dizeler ve filmin farklı sürümleri.

Mekanizma

Klasör yapısı

İyi bir klasör yapısı, projenin bütün yaşamı boyunca aynı kalır ve her yeni malzeme geldiğinde nereye gideceği bellidir. Pek çok kurgu odası, en üst düzeyde birkaç ana klasörle başlar: görüntü malzemesi, ses malzemesi, müzik, grafik, sekanslar ve dışarı aktarılanlar. Görüntü malzemesinin içinde klasörler çoğu zaman sahne numarasına göre, belgesellerde ise konuya, kişiye ya da çekim gününe göre ayrılır.

Klasör adlarının başına sıra numarası eklemek, yazılımın klasörleri her zaman aynı sırayla göstermesini sağlar. Böylece projeyi açan herkes aynı düzeni, aynı sırayla görür.

Klip adları ve meta veri

Kameranın verdiği klip adları bir sıra numarasıdır ve klibin içeriği hakkında hiçbir şey söylemez. Kurgucu ya da asistan, klipleri senaryo süpervizörünün notlarına ve kamera raporlarına bakarak, sahne, plan ve çekim numarasıyla yeniden adlandırır ya da bu bilgileri meta veri sütunlarına girer. Hangisinin yapılacağı kurgu odasının alışkanlığına göre değişir; önemli olan, bütün projede aynı düzenin kullanılmasıdır.

Meta verinin gücü aramadadır. Sahne numarasıyla, karakterin adıyla ya da kurgucunun "iyi çekim" notuyla arama yapılabilen bir projede, aranan klip saniyeler içinde bulunur.

Klibin içindeki anlar

Bir klibin bütünü değil, yalnızca bir anı önemli olabilir: bir röportajın bir cümlesi, uzun bir planın bir hareketi. Kurgu yazılımları bu anları işaretlemenin iki yolunu sunar. Biri, klibin bir bölümünü ayrı bir klip olarak kaydetmektir; öbürü, klibin içine bir zaman noktasına bağlı bir not koymaktır.

Kurgu odasında

Saadettin tanıtım projesini baştan düzenliyor. En üstte altı klasör açıyor ve başlarına numara koyuyor: 01 Görüntü, 02 Ses, 03 Müzik, 04 Grafik, 05 Sekanslar, 06 Dışarı aktarılanlar. Görüntü klasörünün içinde, kuyumcu filminin sahne numaralarına göre klasörler kuruyor; dedenin dükkândaki sabah sahneleri, bilezik sahnesi, kahve sahnesi, final yürüyüşü.

Sonra klip adlarına dönüyor. Kuyumcu filminin senaryo süpervizörü notlarını açıp her klibi sahne, plan ve çekim numarasıyla eşleştiriyor. C0042, dördüncü sahnenin birinci planının üçüncü çekimi; adı artık "S04 P1 T3". Meta veri sütunlarına, plandaki karakterleri ve kısa bir tarif ekliyor: "Dede, yakın, tepsiye bakış."

Tanıtım filminde kullanılan anlar için alt klipler kuruyor. Dedenin yakın planından, gözünü tepsiye indirdiği kareden başlayan doksan altı karelik bölümü bir alt klip olarak kaydediyor ve adını "TAN S04 P1 T3 bakış 96" koyuyor. Asistanın istediği yeni uzunluk için, aynı klibin içine, yüz kırk dördüncü kareye ikinci bir işaretçi koyuyor; dedenin gözünü tepsiden kaldırdığı an. Asistan artık iki uzunluğu da bulabilecek: doksan altı karelik bakış ve yüz kırk dört karelik bakış ve kalkış.

Son olarak sekansları düzenliyor. Tanıtım filminin her sürümü, önceki modülde gördüğümüz sürüm adlandırma kuralıyla, 05 Sekanslar klasörünün içinde tarih sırasıyla duruyor; eski sürümler ayrı bir alt klasörde. Saadettin projenin en üstüne, adı "00 OKU" olan bir metin notu koyuyor: klasörlerin ne içerdiği, adların nasıl kurulduğu ve işaretçi renklerinin ne anlama geldiği. Asistan ertesi gün dedenin planının iki uzunluğunu da iki dakikada buluyor.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular ve asistanlar, proje düzenini her yapımda baştan icat etmez. Kendi şablonlarını tutarlar: klasör yapısı, adlandırma düzeni, meta veri sütunları ve işaretçi renkleri önceden hazırlanmış bir boş proje. Her yeni yapımda bu şablonu açar, yapımın ihtiyaçlarına göre küçük değişiklikler yapar ve işe başlarlar.

Bir başka incelik, proje düzeninin bir iletişim aracı olmasıdır. Bir kurgu odasında birden çok kişi çalıştığında, düzen herkesin ortak dilidir. Bir kişinin kendi alışkanlığıyla açtığı bir klasör, bir başkasının aradığını bulamamasına yol açar. Bu yüzden düzenin kuralları yazılır ve projenin içinde, herkesin göreceği bir yerde tutulur.

Kendin dene

Aklında kalsın

Bir kurgu projesi, kurgucunun belleğinin dışarıya yazılmış hâlidir; onu ilk kez açan biri aradığını bulabilmelidir. Klasörler projenin bütün yaşamı boyunca aynı kalan bir yapıyla kurulur ve başlarına konan sıra numaraları düzeni sabitler. Kameranın verdiği klip adları içerik hakkında bir şey söylemez; klipler sahne, plan ve çekim numarasıyla adlandırılır ya da bu bilgiler meta veri olarak eklenir.

Meta veri aramayı mümkün kılar ve aranamayan malzeme, var olduğu hâlde kurguya giremez. Alt klipler bir klibin önemli bir bölümünü özgün dosyaya bağlı kalarak ayırır; işaretçiler bir anı zaman koduyla işaretler. Proje düzeni bir iletişim aracıdır; kuralları yazılır ve projenin içinde tutulur.

Bir klasörün görünümü bile bir karardır. Küçük resimler her klibin ilk karesinden alınıyorsa, karanlık sahnelerde koyu tenli bir oyuncunun klipleri görünmez kalabilir ve kurgu sırasında daha az açılabilir. Küçük resim, yüzün okunduğu kareye taşınmalıdır.

Sonraki derse köprü

Proje düzenlendikten sonra Saadettin tanıtım filminin sekansını açtı ve zaman çizelgesine baktı: görüntü izleri ve ses izleri, kurgunun aceleyle yapıldığı günlerden kalma bir karışıklık içindeydi. Grafikler bir izde, ikinci kameranın planları başka bir izde, müzik bazen üçüncü, bazen beşinci ses izindeydi. Görüntü ve ses izlerini sonraki aşamalara devredilebilecek tutarlı bir düzende yerleştirmek, M15-D03 "Zaman çizelgesi ve iz düzeni" dersinin konusu.