Doğrusal olmayan kurgu yazılımlarının ortak mantığı

Açılış sahnesi

Kuyumcu filmi teslim edildikten bir ay sonra platform, filmin tanıtım filmi için Saadettin'i bir post prodüksiyon şirketine çağırıyor. Şirketin kurgu odasında, Saadettin'in yıllardır kullandığı yazılım değil, başka bir yazılım kurulu. Saadettin ekranın başına oturuyor ve ilk on dakikayı hiçbir şey kesmeden geçiriyor.

Pencereler başka yerlerde, düğmeler başka renklerde, menüler başka adlarla. Kendi yazılımında "klasör" dediği şeye burada başka bir ad verilmiş; "sekans" dediği şeyin adı "zaman çizelgesi". Kısayollar başka tuşlarda. Saadettin, ilk kurgu yazılımını öğrendiği günden beri hissetmediği bir şey hissediyor: acemilik.

Sonra bir kaynak klibi açıyor, bir giriş noktası işaretliyor, bir çıkış noktası işaretliyor ve klibi zaman çizelgesine yerleştiriyor. İşlem, kendi yazılımındakiyle aynı. Pencereler başka yerde, ama mantık aynı yerde. Saadettin bir kâğıt alıp iki sütun çiziyor: solda kendi yazılımının adları, sağda bu yazılımın adları.

Bu derste ne olacak

Bu ders beşinci bölümü, malzemenin kurgu odasına nasıl girdiğini ve teslime nasıl çıktığını anlatan teknik zinciri açıyor. Bu bölümün ilk modülü kurgu yazılımları ve çalışma ortamı üzerine. Ama modül belirli bir yazılımı öğretmiyor; yazılımlar değişir, sürümler güncellenir, bir projeden öbürüne farklı yazılımlarla çalışmak gerekir. Öğrettiği şey, bütün doğrusal olmayan kurgu yazılımlarının paylaştığı ortak mantık.

Sırayla şunlara bakacağız: kurgu yazılımlarının malzemeyi nasıl düzenlediğine, bir kesmeyi nasıl yaptığına ve malzemenin kendisi ile kurgucunun kararları arasındaki ayrıma. Bu üç şeyi bilen bir kurgucu, adları ve pencereleri farklı bir yazılımda da birkaç saat içinde çalışmaya başlayabilir.

Saadettin'in iki sütunlu tablosunu satır satır dolduracağız. Ardından, o güne kadar büyük stüdyo filmlerinde pek kullanılmamış bir yazılımla kurgulanan bir uzun metraja bakacağız. Son olarak, bir yazılımın otomatik yüz ayarı aracının, her yazılımda aynı biçimde çalışan ölçüm araçlarıyla nasıl sınanacağını göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Doğrusal olmayan kurgu, kurgucunun filmin herhangi bir noktasına, herhangi bir sırayla, önceki kararları bozmadan dönebildiği kurgu yöntemidir. Bu akademinin ikinci modülünde, bu yöntemin kurgu odasını nasıl değiştirdiğini gördük. Bugün kullanılan bütün kurgu yazılımları bu yöntemle çalışır ve bu yüzden aynı temel parçaları paylaşır.

Bu parçaların ilki, yazılımın malzemeyi kendisinin değil, malzemeye giden yolu tutmasıdır. Kurgucu bir klibi kurguya koyduğunda, klip kopyalanmaz; yazılım yalnızca klibin hangi dosyadan, hangi kareden hangi kareye kadar kullanıldığını kaydeder. Özgün dosyaya dokunulmaz. Kurgu, aslında bu kayıtların uzun bir listesidir.

Bu ayrımın bir sonucu vardır: özgün dosyalar taşınır, yeniden adlandırılır ya da başka bir diske kopyalanırsa, yazılım onları bulamaz ve kurgudaki klipler boş görünür. Kurgucunun kararları kaybolmamıştır; yalnızca kararların gösterdiği dosyalara giden yol kopmuştur.

İkinci ortak parça, iki ekran düzenidir. Bütün kurgu yazılımlarında, kurgucunun ham malzemeye baktığı bir ekran ile kurgunun kendisini gösteren bir ekran vardır. Adları değişir, ama görevleri aynıdır.

Mekanizma

Malzemeyi düzenlemek

Bütün kurgu yazılımları malzemeyi aynı mantıkla düzenler: en üstte bir proje, projenin içinde malzemeyi gruplayan klasörler, klasörlerin içinde klipler ve kliplerden kurulmuş sekanslar. Adlar yazılıma göre değişir; bir yazılımın klasörüne öbürü etkinlik, bir başkası kutu der. Bir yazılımın sekansına öbürü zaman çizelgesi, bir başkası proje der; bu son yazılımda proje bir zaman çizelgesidir ve en üstteki düzeye kütüphane adı verilir.

Bu adların karışıklığı, bir yazılımdan öbürüne geçen kurgucunun ilk engelidir. Kurgucu bu yüzden adları değil, düzeyleri eşleştirir: en üst düzey neyse, gruplama düzeyi neyse, malzeme düzeyi neyse, kurgu düzeyi neyse.

Bir terim üzerine bir not: bu akademide sekans kelimesini, kendi başı, gelişimi ve sonu olan bir dramatik bütün için kullandık. Kurgu yazılımlarında aynı kelime, kliplerden kurulmuş herhangi bir zaman çizelgesi için kullanılır; bir sahne de, bütün film de yazılımda bir sekans olabilir. İki anlam karıştırılmamalıdır.

Kesmeyi yapmak

Bütün kurgu yazılımlarında bir klibi kurguya koymanın temeli aynıdır: kurgucu ham klipte kullanacağı parçanın başını ve sonunu işaretler ve kurguda bu parçanın nereye gideceğini gösterir. Bu işaretlerin dördü de verilmek zorunda değildir; kurgucu üçünü verir, yazılım dördüncüsünü hesaplar.

Kurguyu yerleştirmenin iki temel biçimi de bütün yazılımlarda vardır. Biri yeni parçayı araya ekler ve sonrasındaki her şeyi ileri iter; öbürü yeni parçayı var olan malzemenin üzerine yazar ve sekansın süresini değiştirmez. Adları yazılıma göre değişir; mantıkları değişmez.

Kararları malzemeden ayırmak

Doğrusal olmayan kurgunun en önemli ortak özelliği, kurgucunun kararlarının malzemeden ayrı tutulmasıdır. Bir kesme, bir geçiş, bir renk ayarı, bir ses düzeyi, özgün dosyayı değiştirmez; ayrı bir kayıt olarak tutulur. Bu sayede kurgucu bir kararı her an geri alabilir, bir sekansın birden çok sürümünü tutabilir ve aynı malzemeyi farklı projelerde farklı biçimde kullanabilir.

Bu ayrım, yazılımlar arasında taşımayı da mümkün kılar. Bir yazılımda verilen kararlar, ortak bir dosya biçimine aktarılıp başka bir yazılımda açılabilir; önceki modülde ses ekibine devirde kullandığımız aktarım dosyaları bu mantığa dayanır.

Kurgu odasında

Saadettin'in tablosu ilk saatin sonunda on iki satıra ulaşıyor. İlk dört satır düzeyler: en üst düzey, gruplama düzeyi, malzeme düzeyi, kurgu düzeyi. Sonraki satırlar ekranlar, kesme biçimleri ve kısayollar: kaynak ekranının adı, kayıt ekranının adı, araya eklemenin adı ve tuşu, üzerine yazmanın adı ve tuşu, giriş ve çıkış işaretlerinin tuşları.

Sonra tabloyu sınıyor. Tanıtım filminin ilk planı olarak, kuyumcu filminin açılışındaki dedenin yakın planını koymak istiyor; doksan altı kare. Kaynak ekranında klibi açıyor ve dedenin gözünü tepsiye indirdiği kareye bir giriş noktası koyuyor. Kayıt ekranında, tanıtım filminin ilk karesine bir giriş, doksan altıncı karesine bir çıkış noktası koyuyor. Kaynakta çıkış noktası işaretlemiyor. Üzerine yazma tuşuna basıyor; yazılım kaynaktan tam doksan altı kare alıp kayıttaki boşluğa yerleştiriyor. Kendi yazılımında bu işlemi binlerce kez yapmıştı; burada da aynı üç işaret, aynı sonuç.

İkinci sınama malzemeyle ilgili. Post prodüksiyon şirketi, kuyumcu filminin özgün dosyalarını kendi diskine kopyalamış ve Saadettin'in eski projesini yeni yazılımda açmaya çalışmış; kliplerin hepsi boş görünüyor. Saadettin kararların kaybolmadığını biliyor; yalnızca dosyalara giden yol kopmuş. Tablosuna bir satır daha ekliyor, yeniden bağlama işlevinin bu yazılımdaki adı, ve klipleri yeni diskteki dosyalara yönlendiriyor. Altı yüz kırk iki klip yerine dönüyor; bilezik sahnesindeki on altı karelik kesme kayması da, otuz sekiz karelik doldurma da yerinde.

Akşam olduğunda tablonun on beş satırı var ve Saadettin onu post prodüksiyon şirketinin kurgu asistanına bırakıyor. Ertesi sabah tanıtım filminin ilk kaba kurgusu hazır; ama Saadettin'in tablosunun son satırında bir soru işareti duruyor: bu yazılımda klasörler nasıl adlandırılırsa, altı ay sonra bu projeyi açan biri neyi nerede bulacak?

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular yeni bir yazılımı öğrenirken arayüzden değil, mantıktan başlar. Önce malzemenin nasıl içeri alındığına ve nerede tutulduğuna, sonra kesmenin nasıl yapıldığına, sonra kararların nasıl dışarı aktarıldığına bakarlar. Arayüzün geri kalanını, iş sırasında, ihtiyaç duydukça öğrenirler.

Bir başka incelik, kurgucunun bir yazılıma bağlılığıdır. Uzun yıllar aynı yazılımda çalışan kurgucular, o yazılımın sınırlarını kurgunun sınırları sanabilir. Bir yazılımda zor olan bir işlem, başka bir yazılımda kolay olabilir; kurgucu bir yazılımın alışkanlıklarını, kurgu kararlarına sızdırmamaya dikkat eder.

Kendin dene

Aklında kalsın

Bütün doğrusal olmayan kurgu yazılımları aynı mantığı paylaşır. Malzemenin kendisini değil, malzemeye giden yolu tutarlar; kurgucunun kararları özgün dosyalardan ayrı bir kayıt olarak saklanır. Dosyaların yolu koptuğunda kararlar kaybolmaz; yeniden bağlama ile geri gelir. Her yazılımda bir kaynak ekranı ve bir kayıt ekranı vardır; adları değişir, görevleri değişmez.

Malzeme her yazılımda aynı düzeylerle düzenlenir: proje, gruplama, klip, kurgu. Adlar yazılıma göre değişir; bir yazılımdan öbürüne geçen kurgucu adları değil düzeyleri eşleştirir. Kesmenin temeli de ortaktır: üç nokta kurgu, araya ekleme ve üzerine yazma. Bunları bilen bir kurgucu, yeni bir yazılımda saatler içinde çalışmaya başlayabilir.

Yazılımların kendine özgü otomatik araçları farklı çalışabilir ve bazıları, farklı tenleri tek bir hedefe çekmeye çalışarak yanılabilir. Dalga biçimi göstergesi ve vektörskop gibi ölçüm araçları ise her yazılımda aynı dili konuşur; kurgucu otomatik bir aracın sonucunu bu ortak ölçülerle sınar.

Sonraki derse köprü

Saadettin'in tablosunun son satırındaki soru işareti, ertesi hafta bir soruna dönüştü: post prodüksiyon şirketinin asistanı, tanıtım filminin projesinde dedenin yakın planını aradı ve bulamadı. Klip, "Yeni Klasör 7" adlı bir klasörün içinde, "C0042" adıyla duruyordu. Bir projeyi klasörler, klipler ve sekanslarla, sonradan aranabilir biçimde düzenlemek, M15-D02 "Proje, klasör (bin), klip, sekans" dersinin konusu.