M13-D02
Not almak ve not vermek
Bir kurgu izlemesinde zaman kodlu, açık ve uygulanabilir notlar yazar.
Kurgu Akademisi — M13, Geri bildirim ve test gösterimi · 2.378 kelime · 8 kurgu odası durumu · 1 film örneği · ≈ 11 dk okuma · 16 dk dinleme
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
İşe yarayan bir not dört şeyi taşır: nerede, ne, nasıl bir tepki ve, mümkünse, neden. Zaman kodlu not, izlenimi belleğe değil filmin bir anına bağlar. Uygulanabilir bir not çoğu zaman bir çözüm dikte etmez; bir tepkiyi tarif eder ve çözümü kurgucuya bırakır. En değerli notlar izleme sırasında, kısa ve zaman kodlu olarak alınır; açılmaları izlemeden sonraya kalır.
Not oturumu notları zaman sırasıyla ele alır; kurgucunun görevi orada notları savunmak değil anlamaktır ve notların uygulanıp uygulanmayacağına oturumdan sonra karar verilir. Notlar büyüklüklerine göre sıralanır: önce yapı, sonra sahne, sonra kesme; büyük bir değişiklik küçük notların çoğunu geçersiz kılabilir. Kurgucu not verirken de aynı kurallara uyar.
Notların dili ve dağılımı, not verenlerin filmin hangi karakterlerine ne kadar dikkat ettiğini gösterir. Bir karaktere adıyla değil bir özelliğiyle atıf yapılıyorsa ve o karakter hakkında neredeyse hiç not gelmiyorsa, bu hem not verenlerin hem de filmin o karakteri yeterince kuramadığının bir belirtisi olabilir.
Açılış sahnesi
Kuyumcu filminin ilk tam izlemesi kurgu odasında yapılıyor: Saadettin, yönetmen Keriman ve yapımcı Ziynet. Film bittiğinde Ziynet notlarını okuyor. İlk not: "Ortası biraz ağır." İkinci not: "Dedenin hikâyesi daha çok olmalı." Üçüncü not: "Sonu güzel ama bir şey eksik." Dördüncü not: "Müzik?"
Keriman notları dinliyor ve başını sallıyor. Saadettin de başını sallıyor; ama notları defterine yazarken kalemi duruyor: bu dört notun hiçbiriyle ertesi sabah ne yapacağını bilmiyor. "Ortası" neresi? Filmin kırk birinci dakikası mı, elli beşinci mi? "Ağır" ne demek: uzun mu, durağan mı, sıkıcı mı? "Dedenin hikâyesi daha çok olmalı": hangi sahnede, neden? "Bir şey eksik": ne?
Ertesi sabah Saadettin Ziynet'i arıyor ve "ortası ağır" notunu açmasını istiyor. Ziynet hatırlamaya çalışıyor; filmi bir kez izlemiş ve bir gün geçmiş. "Galiba sandık açılış sahnesinden sonra, bir yerde" diyor. Saadettin bir saat boyunca, sandık açılış sahnesinden sonraki yirmi dakikayı izleyip Ziynet'in hangi anı kastettiğini tahmin etmeye çalışıyor.
Bu derste ne olacak
Bir önceki derste kurgucunun kendi gözünü tazelemenin yollarını gördük. Bu derste başkalarının gözüne geçiyoruz: bir kurgu izlemesinden sonra gelen notlara. Notlar bir filmin en değerli malzemelerinden biridir; ama ancak doğru alınırlarsa ve doğru verilirlerse. Belirsiz bir not, bir kurgucunun saatlerini tahminle geçirmesine neden olur; açık bir not ise doğrudan bir karara götürür.
Bu derste bir notun hangi parçalardan oluşması gerektiğini, bir not oturumunun nasıl düzenleneceğini ve kurgucunun hem not alan hem not veren biri olarak neye dikkat etmesi gerektiğini konuşacağız. Notun nerede, ne zaman, neyi ve neden söylediği; bir izlemenin sırasında notun nasıl yakalanacağı; ve bir notun nasıl bir önemlilik sırasına konacağı.
Saadettin'in belirsiz dört notunu açık notlara çevirecek, bir animasyon stüdyosunun not verme kültürünün bir filmi nasıl yeniden kurduğuna bakacak ve notların hangi karakterlere ne kadar dikkat ettiğini, notların dilinin neyi ele verdiğini soracağız.
Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.
Sıfır noktası
Bir not, bir izleyicinin filmin bir anı hakkındaki tepkisinin kaydıdır. İşe yarayan bir not dört şeyi taşır: nerede, ne, nasıl bir tepki ve, mümkünse, neden.
Nerede, notun filmin hangi anına ait olduğudur. En açık biçimi bir zaman kodudur; ama bir sahnenin adı ya da bir olayın tarifi de işe yarar, yeter ki kurgucu o anı bulabilsin. Ne, o anda neyin görüldüğü ya da duyulduğudur. Nasıl bir tepki, izleyicinin o anda ne hissettiğidir: sıkıldı mı, şaşırdı mı, anlamadı mı, etkilendi mi? Neden ise, varsa, izleyicinin bu tepkiyi neye bağladığıdır.
Uygulanabilir bir not çoğu zaman bir çözüm önermez; bir tepkiyi tarif eder. "Bu sahneyi kes" bir çözümdür; "Bu sahnede ne olduğunu anlamadım" bir tepkidir. Kurgucu için ikincisi çoğu zaman daha değerlidir, çünkü sorunu çözmenin birden fazla yolu olabilir ve not verenin önerdiği çözüm bunların en iyisi olmayabilir.
Yaygın yanlış"İyi bir not, sorunun çözümünü de söyleyen nottur."
Bir çözüm öneren not yararlı olabilir, ama sorunun kendisini söylemiyorsa kurgucuyu yanlış yere götürebilir. "Bu sahneyi kısalt" notu, sahnenin aslında kısa olduğu ama ondan önceki sahnenin bilgi vermediği için uzun geldiği bir durumda yanlış bir çözümdür. En değerli not, izleyicinin ne hissettiğini ve nerede hissettiğini söyleyen nottur; çözümü bulmak kurgucunun işidir. Bu konuyu bu modülün ilerleyen bir dersinde, notu bir sorun olarak okumak başlığıyla ayrıca açacağız.
Mekanizma
İzlerken not almak
Notların çoğu, izleme bittikten sonra, bellekten yazılır ve bellek bir izlemeyi hızla düzleştirir. İzleyici filmin sonunu hatırlar, ortasını belirsiz bir "ağır" duygusuyla, başını ise bir izlenim olarak. Bu yüzden en değerli notlar izleme sırasında, an yaşanırken yazılır.
İzleme sırasında not almanın bir sorunu da vardır: izleyici not yazarken filme bakmaz ve birkaç saniye kaçırır. Bu yüzden izleme sırasında yazılan notlar kısa olmalıdır: bir zaman kodu ve bir iki kelime. Notun açılması, izlemeden sonraya kalır.
Not oturumunu düzenlemek
İyi bir not oturumunun bir düzeni vardır. Notlar filmin zaman sırasıyla ele alınır; böylece kurgucu notları filmde sırayla bulabilir ve aynı ana ait farklı notlar bir arada görülür. Oturumun başında genel izlenimler, sonunda tek tek notlar konuşulur; genel izlenimler oturumun çerçevesini kurar, tek tek notlar onun içini doldurur.
Oturumda kurgucunun görevi, notları savunmak değil, anlamaktır. Bir not belirsizse, kurgucu onu açmak için sorular sorar: "Hangi anda?", "Ne hissettin?", "Neden olduğunu düşünüyorsun?" Bir notu oturumda reddetmek, not verenin bir dahaki izlemede açık konuşmasını engeller; notun uygulanıp uygulanmayacağına oturumdan sonra karar verilir.
Notları sıralamak
Bir izlemeden sonra onlarca not gelebilir ve hepsi aynı ağırlıkta değildir. Bazıları filmin yapısını, bazıları bir sahnenin ritmini, bazıları tek bir kesmeyi ilgilendirir. Kurgucu notları önce büyüklüklerine göre sıralar: yapıyı ilgilendiren notlar önce, ritmi ilgilendirenler sonra, tek tek kesmeleri ilgilendirenler en sona. Büyük bir yapı değişikliği, küçük notların çoğunu zaten geçersiz kılabilir.
Not vermek
Kurgucu yalnızca not alan değil, not veren de biridir: yönetmene, ses ekibine, renk ekibine, görsel efekt ekibine. Kurgucunun verdiği notlar da aynı kurallara uyar: nerede, ne, nasıl bir tepki ve, mümkünse, neden. Ama kurgucunun bir avantajı vardır: filmi herkesten iyi bilir ve notunu bir zaman koduyla, hatta bir kesme noktasıyla verebilir.
Kurgu odasında
Saadettin'in dört notuna dönelim. Saadettin bir sonraki izleme için bir yöntem kuruyor ve Ziynet'ten, filmi ikinci kez, zaman kodu ekranda görünürken izlemesini ve bir şey hissettiği her anda yalnızca zaman kodunu ve bir sözcüğü yazmasını istiyor. Ziynet'in ikinci izlemesinden gelen notlar bambaşka.
"Ortası ağır" notu artık üç zaman kodu: 00:41:20 "sıkıldım", 00:44:05 "tekrar", 00:47:30 "sıkıldım". Saadettin üç anı açıyor: üçü de dedenin dükkânda tek başına çalıştığı sahneler ve üçü de aynı şeyi, dedenin yalnızlığını, aynı biçimde gösteriyor. Notun sorunu "ağırlık" değil, tekrar.
"Dedenin hikâyesi daha çok olmalı" notu artık bir zaman kodu: 01:02:15, "dede nerede?". Saadettin o anı açıyor: filmin bu bölümünde dede on dört dakikadır görünmüyor; aile dükkânı kapatma kararını onun yokluğunda tartışıyor. Not, dedenin hikâyesinin "daha çok" olmasını değil, bu on dört dakikanın içinde bir kez görünmesini istiyor.
Saadettin iki notu birbirine bağlıyor. Dedenin tekrar eden üç yalnızlık sahnesinden birini, 00:44:05'teki tekrar sahnesini, filmin ortasından alıp 01:02:15'in hemen öncesine, ailenin onun yokluğunda konuştuğu bölümün ortasına taşıyor. Sahne bin dört yüz kırk kare, elli yedi saniye; Saadettin onu dokuz yüz altmış kareye, otuz sekiz saniyeye indiriyor ve sahnenin son karesini, dedenin dükkânın camından ailesinin konuştuğu kahveye baktığı ana bırakıyor. Ortadaki tekrar kalkıyor; on dört dakikalık yokluk ikiye bölünüyor.
"Sonu güzel ama bir şey eksik" ve "Müzik?" notları için Ziynet'in ikinci izlemesinde zaman kodu yok; Ziynet bu kez sonda bir şey hissetmemiş. Saadettin iki notu, açılmadan uygulanmayacak notlar olarak bir kenara yazıyor ve bir sonraki not oturumunun gündemine koyuyor.
Usta katmanı
Deneyimli kurgucular not oturumlarını, kurgunun bir aşaması olarak planlar: her büyük izlemeden sonra bir oturum, oturumdan sonra bir değerlendirme günü, değerlendirmeden sonra uygulama. Notların bir kaydını tutar ve bir not uygulandığında, uygulanmadığında ya da başka bir yolla çözüldüğünde bunu not ederler. Bu kayıt, bir sonraki oturumda aynı notun neden yeniden geldiğini ya da neden gelmediğini anlamayı sağlar.
Bir başka incelik, notun dilidir. Bir not sertçe verilebilir ve yine de açık olabilir; ya da kibarca verilip hiçbir şey söylemeyebilir. Deneyimli kurgucular not verirken de alırken de, notun tonundan çok içeriğine bakmayı öğrenir: bir not kırıcı olabilir ama doğru olabilir.
Yaygın yanlış"Not oturumunda en kıdemli kişinin notu en önemlisidir."
Kıdemli bir kişinin notu bir filmin geleceğini belirleyebilir; yapımcının ya da platformun notu çoğu zaman bir karar gücü taşır. Ama bir notun değeri, onu verenin kıdeminde değil, filmin bir anı hakkında söylediği şeyin doğruluğundadır. Bir stajyerin "bu sahnede ne olduğunu anlamadım" notu, bir yapımcının "bu sahneyi kısalt" notundan daha çok şey söyleyebilir. Kurgucu notları kimden geldiklerine göre değil, filmde gösterdikleri şeye göre tartar; kimden geldikleri ise ancak uygulanıp uygulanmayacakları tartışıldığında bir ağırlık kazanır.
Kendin dene
Aklında kalsın
İşe yarayan bir not dört şeyi taşır: nerede, ne, nasıl bir tepki ve, mümkünse, neden. Zaman kodlu not, izlenimi belleğe değil filmin bir anına bağlar. Uygulanabilir bir not çoğu zaman bir çözüm dikte etmez; bir tepkiyi tarif eder ve çözümü kurgucuya bırakır. En değerli notlar izleme sırasında, kısa ve zaman kodlu olarak alınır; açılmaları izlemeden sonraya kalır.
Not oturumu notları zaman sırasıyla ele alır; kurgucunun görevi orada notları savunmak değil anlamaktır ve notların uygulanıp uygulanmayacağına oturumdan sonra karar verilir. Notlar büyüklüklerine göre sıralanır: önce yapı, sonra sahne, sonra kesme; büyük bir değişiklik küçük notların çoğunu geçersiz kılabilir. Kurgucu not verirken de aynı kurallara uyar.
Notların dili ve dağılımı, not verenlerin filmin hangi karakterlerine ne kadar dikkat ettiğini gösterir. Bir karaktere adıyla değil bir özelliğiyle atıf yapılıyorsa ve o karakter hakkında neredeyse hiç not gelmiyorsa, bu hem not verenlerin hem de filmin o karakteri yeterince kuramadığının bir belirtisi olabilir.
Sonraki derse köprü
Saadettin'in elinde artık açık notlar var; ama bunlar yalnızca Ziynet'in notları. Bir film kurgu odasından çıkmadan önce yönetmenin, yapımcının, dağıtımcının, bazen bir yayın platformunun notlarını alır; ve bu notlar sık sık birbiriyle çelişir. Yönetmen bir sahnenin uzamasını, yapımcı kısalmasını, platform tamamen çıkarılmasını isteyebilir. Farklı taraflardan gelen çelişen notları önceliklendirip bir uzlaşma önerisi hazırlamak, M13-D03 "Yönetmen, yapımcı ve platform notları" dersinin konusu.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.