Diyalogda J ve L kesmeler

Açılış sahnesi

Akşam yemeği. Rüstem ile Nadide, emeklilikten sonra ne yapacaklarını konuşuyor; konuşma giderek tartışmaya dönüyor. On iki replik, her biri kısa. Senaryoda sahne hızlı akıyor: biri söylüyor, öteki hemen karşılık veriyor.

Tahir'in ilk kurgusunda her kesme bir repliğin sonunda, öbür repliğin başında. Ses ile görüntü aynı karede değişiyor. Kâğıt üzerinde temiz bir kurgu. Ama izlendiğinde sahne iki kişinin tartışması gibi değil, iki kişinin sırayla okuduğu bir metin gibi duruyor. Her replikten sonra kısa bir boşluk var; sonra öteki konuşmaya başlıyor; sonra bir boşluk daha.

Tahir boşlukları ölçüyor. On iki replik arasındaki on bir geçişte, bir repliğin son hecesi ile bir sonrakinin ilk hecesi arasında ortalama on altı kare var. Her denemede oyuncular, kesmeye yer bırakmak için repliklerinin başında bir an beklemiş. Kesmeler bu beklemeleri olduğu gibi sahneye taşımış.

Bu derste ne olacak

Önceki derste bir repliği konuşanın ya da dinleyenin yüzünde göstermenin anlamı nasıl değiştirdiğini gördük. Bu derste o seçimin ritim tarafına bakıyoruz: ses ile görüntünün ayrı karelerde değiştiği kesmelerin bir diyaloğu nasıl bir konuşma gibi akıttığına.

M04-D08'de J ve L kesmeyi tanımladık ve genel işlevlerini gördük. Bu derste onları diyalogda, replik replik ve kare kare uyguluyoruz. Gerçek konuşmada insanların sıra alırken ne kadar az beklediğini gösteren bir araştırmaya, J ve L kesmelerin bu beklemeyi nasıl kapattığına ve hangi anlarda bir düz kesmenin yine de doğru olduğuna bakacağız. Bir karakterin anlatısını, yüzünü göremediği birine bir telefondan anlattığı bir sahneye bakacağız. Sonra Tahir'in yemek sahnesini on bir geçişiyle yeniden kuracağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

J ve L kesmenin ortak adı, kesmenin bir izde öbüründen ayrı yapılmasıdır.

Bölünmüş kesmenin diyalogdaki değerini anlamak için gerçek konuşmaya bakmak gerekir.

İki yüz milisaniye, saniyede yirmi beş karelik bir projede beş karedir. Gerçek bir konuşmada bir cevap, sorunun bitişinden çoğu zaman beş kareden daha kısa bir sürede gelir. Tahir'in ilk kurgusundaki on altı karelik boşluklar bunun üç katından uzun. Seyirci bu uzunluğu ölçmez, ama hisseder: sahne bir konuşma gibi değil, bir okuma gibi gelir.

Mekanizma

J kesme: cevabın sesi önce gelir

Diyalogda J kesme, bir karakterin cevabının sesinin, görüntü hâlâ soruyu soranın yüzündeyken başlamasıdır. Seyirci önce cevabı duyar, sonra cevap verenin yüzüne gider. Bu, gerçek konuşmadaki hızlı sıra almayı taklit eder: seyirci cevabı, soruyu soranın onu duyduğu anda duyar.

L kesme: sözün sesi kalır

Diyalogda L kesme, bir karakterin repliğinin sesi sürerken görüntünün dinleyene geçmesidir. Önceki derste gördüğümüz konuşandan dinleyene geçiş çoğu zaman bir L kesmedir: konuşanın sesi, dinleyenin yüzünün üzerinde devam eder.

Bölünmüş kesmenin teknik dikkatleri

Bölünmüş kesmede ses ile görüntü farklı karelerde değiştiği için, ses izinde görüntüyle birlikte kesilmeyen bir sürü küçük ses kalır: bir nefes, bir sandalyenin gıcırtısı, bir çatalın tabağa değişi. Bu seslerin bir kısmı, ait oldukları görüntüden ayrıldığında tuhaf durur.

Usta katmanı

Deneyimli bir kurgucu, bölünmüş kesmenin diyaloğa bir akış verdiğini, ama her akışın bir yerde kesilmesi gerektiğini bilir. Bir tartışmanın doruğunda, bir kararın verildiği ya da bir şeyin bittiği anda düz kesme, sesle görüntünün birlikte kopuşunun sertliğini taşır. Sahnenin çoğu bölünmüş kesmelerle aktığında, tek bir düz kesme bir darbe gibi gelir.

Paris, Texas'ın bu sahnesi, ses ile yüzün baştan birbirinden ayrıldığı bir durumu kurar. Ses bir telefondan geçer, yüz bir camın ardında kalır ve konuşan, karşısındakinin yüzüne bakmaz. Diyalogdaki bölünmüş kesme, sesi ve yüzü kurgu odasında birbirinden ayırır; burada bu ayrılık sahnenin kendisinde, mekânın içindedir. Seyirci bir sesi duyar ve onun bir yüze ulaşmasını bekler; Jane'in ışığı söndürdüğü an, ses ile yüzün sonunda aynı yerde buluştuğu andır.

Kurgu odasında

Tahir'in yemek sahnesine dönelim. On bir geçişin her birinde ortalama on altı karelik bir boşluk vardı. Tahir önce sesi yerleştiriyor: her cevabın ilk hecesini, bir önceki repliğin son hecesinin beş kare sonrasına çekiyor. Böylece her geçişte yaklaşık on bir kare kazanılıyor ve sahne toplamda yüz otuz iki kare, beş saniyeden biraz fazla kısalıyor. Sonra görüntüyü yerleştiriyor. Sesler artık birbirine yakın, ama görüntü her geçişte aynı yerde değişmiyor.

Geçişlerin çoğunda kısa J kesmeler kuruyor: cevabın sesi dört ile altı kare önce başlıyor, görüntü cevap verenin yüzüne o seslerden sonra geçiyor. Seyirci her cevabı, önce soranın yüzünde duyuyor. Sekizinci geçişte, Rüstem'in "Ben evde oturamam, Nadide" dediği replikte, bir L kesme kuruyor: Rüstem'in sesi sürerken görüntü Nadide'nin yüzüne geçiyor ve replik onun yüzünde bitiyor. Son geçişte ise, Nadide'nin "O zaman denize geri dön" dediği ve sahnenin bittiği replikte, düz bir kesme bırakıyor: ses ile görüntü aynı karede Rüstem'in yüzüne geçiyor ve sahnenin akışı orada kopuyor.

Bir geçişte Tahir bir sorunla karşılaşıyor. Altıncı geçişte Nadide'nin cevabı bir J kesmeyle, dört kare önceden başlıyor; ama Nadide'nin planının ilk karelerinde yüzü, masanın üzerindeki tek sarı lambanın dışında, gölgede. Oyuncu konuşmaya başlarken öne eğiliyor ve yüzü ancak sekiz kare sonra lambanın ışığına giriyor. Kesme Nadide'nin planına sesin dört kare ardından geldiğinde, seyirci önce gölgede, koyu tenli bir yüzün belirsiz bir silüetini görüyor; cevabın sahibini birkaç kare boyunca tanıyamıyor. Bu, J kesmenin amacının tersi: ses yüzü çağırıyor, ama gelen yüz okunmuyor. Tahir görüntünün giriş noktasını sekiz kare ileriye, Nadide'nin yüzünün ışığa girdiği kareye kaydırıyor ve sesin öncülüğünü dört kareden on iki kareye çıkarıyor. Nadide'nin cevabının ilk on iki karesi Rüstem'in yüzünde duyuluyor; görüntü Nadide'ye geçtiğinde yüzü lambanın içinde ve hemen okunuyor. Bir J kesmenin giriş karesi, sesin çağırdığı yüzün o karede okunup okunmadığına göre seçilir.

İkinci izlemede sahne bir tartışma gibi akıyor. Serap sekizinci geçişteki L kesmeyi ve son düz kesmeyi ayrıca not ediyor: sahnenin iki dönüm noktası, sahnenin geri kalanından farklı biçimde kesildiği için duyuluyor.

Kendin dene

Aklında kalsın

J ve L kesme bölünmüş kesmenin iki biçimidir ve diyalog kurgusunda çoğu zaman kuraldır. Gerçek konuşmada sıra alma çok hızlıdır; en sık görülen geçiş süresi iki yüz milisaniyenin, saniyede yirmi beş karede beş karenin altındadır. Replik sınırında yapılan düz kesmeler oyuncuların denemedeki bekleyişlerini sahneye taşır ve diyaloğu bir okumaya çevirir.

J kesme cevabın sesini soranın yüzünde başlatır ve seyirciye cevabı, onu alanın yüzünde duyurur. L kesme bir repliğin sesini dinleyenin yüzüne taşır. Bölünmüş kesmede, görüntüden ayrılan nefes ve eşya sesleri ile planlar arasında değişen oda tonu denetlenmelidir. Sahne bölünmüş kesmelerle aktığında, tek bir düz kesme bir dönüm noktasını taşır; bölünmüş kesmenin uzunluğu da bir ölçü sorunudur.

Bir J kesmenin giriş karesi, sesin çağırdığı yüzün o karede okunup okunmadığına göre seçilmelidir. Tek bir lambanın aydınlattığı bir masada, konuşmaya başlarken ışığa eğilen koyu tenli bir yüz, planın ilk karelerinde bir silüet olarak kalabilir; giriş noktasını yüzün ışığa girdiği kareye kaydırıp sesin öncülüğünü uzatmak, cevabın sahibini hemen okunur kılar.

Sonraki derse köprü

Tahir'in yemek sahnesinde Rüstem ile Nadide sırayla konuşuyordu; Tahir sesleri birbirine yaklaştırdı ama hiçbir yerde üst üste bindirmedi. Gerçek bir tartışmada ise insanlar çoğu zaman birbirinin sözünü keser ve iki ses aynı anda duyulur. Malzemede iki oyuncunun sesi aynı mikrofona birlikte kaydedildiğinde, kurgucu bir sesi öbüründen ayıramaz ve kesmelerin yeri bu birlikteliğe bağlanır. Örtüşen konuşmanın kurguyu nasıl kısıtladığını görmek ve ses ile görüntüyü ayrı yönetecek bir çözüm önermek, M08-D04 "Örtüşen konuşma (overlap)" dersinin konusu.