Senaryo süpervizörü notları ve kamera raporları

Açılış sahnesi

Serap kurgu odasına bir cümleyle geliyor: "Rüstem bir denemede senaryoda olmayan bir şey söylemişti. 'Denizi sen seçmezsin, deniz seni seçer' gibi bir şey. Onu bulabilir misin?"

Tayfa salonu sahnesinin yirmi altı denemesi var; Rüstem'in görüldüğü planlar bunların yarısından fazlası. Tahir hepsini baştan izlerse yarım gün gider. Cümle, senaryoda olmadığı için Tahir'in kendi kapsama haritasında da yok; harita senaryonun satırları üzerine kuruluydu ve bu satır hiç yazılmamış.

Tahir rafından, sette senaryo süpervizörü Kâni'nin tuttuğu dosyayı indiriyor. Tayfa salonu sahnesinin sayfalarını açıyor ve karşı sayfadaki el yazısı notları satır satır okuyor. Üç dakika sonra buluyor: "42C / 7 — R. doğaçlama, son repliğin ardından: 'Denizi sen seçmezsin…' — Serap beğendi, daire yok, devam."

Bu derste ne olacak

Önceki derste kurgucunun kendi kapsama haritasını çıkardık. Bu derste o haritanın dayandığı daha eski bir haritaya bakıyoruz: sette tutulan kayıtlara. Senaryo süpervizörünün çizgili senaryosu ve notları ile kamera ekibinin raporları, kurgucunun malzemenin içinde kaybolmaması için tutulur.

Bu derste çizgili senaryonun nasıl okunduğunu, karşı sayfa notlarının ve kamera raporunun kurgucuya ne söylediğini ve bir klaketin, bir denemeyi bu kayıtlara nasıl bağladığını göreceğiz. Bu kayıtların kurgucunun neyi, nerede, ne kadar hızlı bulabileceğini nasıl belirlediğini tartışacağız. Yedi ton filmin kataloglanmasını gerektiren bir yapıma bakacağız. Sonra Tahir'in odasına dönüp doğaçlama cümlenin yerini ve Hızır için yapılan ek çekimin neden öbür planlarla tutmadığını kayıtlardan bulacağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

M02-D06'da senaryo süpervizörünü, sette her planın içeriğini ve devamlılığını kaydeden kişi olarak tanımlamıştık. Bu derste onun kurgu odasına gönderdiği belgelere ve onlarla birlikte gelen kamera kayıtlarına bakıyoruz.

Her deneme bir kimlikle başlar. Kameranın önüne, kayıt başladığında, üzerinde sahne numarası, plan harfi ve deneme numarası yazan bir levha tutulur ve kapağı kapatılır.

Çizgili senaryonun karşısındaki sayfada, her kurulum için ayrıntılı notlar durur: denemelerin listesi, süreleri, hangilerinin yönetmen tarafından daire içine alındığı, kullanılan mercek, oyuncunun senaryodan saptığı yerler ve devamlılık ayrıntıları. M07-D03'teki kurgucunun haritası bu belgenin bir okumasıdır; ama süpervizörün belgesi sette, ilk elden tutulmuştur ve kurgucunun izlerken göremeyeceği şeyleri, örneğin yönetmenin bir denemeyi neden beğenmediğini, kaydeder.

Yaygın yanlış"Dijital çekimde her şey dosyanın içinde; kâğıt notlara gerek yok."

Doğrusu

Dosyalar zaman kodu, tarih, mercek bilgisi gibi teknik verileri taşır, ama bir oyuncunun bir cümleyi neden değiştirdiğini, yönetmenin bir denemeyi neden reddettiğini, bir planın neden yarıda kesildiğini taşımaz. Bu bilgiler sette, olduğu anda yazılmazsa kaybolur. Notların biçimi kâğıttan bir yazılıma geçmiş olabilir; ama işlevleri aynıdır.

Mekanizma

Çizgili senaryoyu okumak

Çizgili senaryo, kurgucuya her replikte hangi kurulumların elinde olduğunu ve o kurulumlarda kimin kadrajda olduğunu söyler. Bir replikte iki çizgi varsa ve biri düz, öbürü dalgalıysa, kurgucu o replikte iki seçeneği olduğunu ama konuşanın yüzünü yalnızca birinde görebileceğini bilir.

Karşı sayfa notlarını okumak

Karşı sayfa notları, kurgucunun haftalar sonra soracağı sorulara verilmiş erken cevaplardır. İyi bir süpervizör, yalnızca neyin çekildiğini değil, neyin değiştiğini de yazar: bir oyuncunun bir kelimeyi değiştirdiğini, bir hareketi ters elle yaptığını, bir repliği atladığını.

Kamera raporunu okumak

Kamera raporu çoğu zaman kurgucunun en az okuduğu belgedir, çünkü teknik görünür. Ama bir görüntünün neden öbürlerinden farklı göründüğünü, bir odağın neden kaydığını ya da bir planın neden daha yavaş aktığını çoğu zaman yalnızca kamera raporu açıklar.

Usta katmanı

Deneyimli bir kurgucu, kayıtların değerinin malzemenin büyüklüğüyle birlikte arttığını bilir. Birkaç saatlik bir malzemede kurgucu kendi hafızasına güvenebilir; yüzlerce saatte hafıza bir araç olmaktan çıkar ve kayıtlar tek yol olur.

Kıyamet'in örneği bir ölçek dersidir. Doksan beşe bir oranında, her kullanılan dakika için doksan dört dakika kullanılmayan malzeme vardır ve kurgucu her birini bulabilmelidir. Bu ölçekte bir planı "hatırlamak" mümkün değildir; ancak "bulmak" mümkündür. Bulmak da sette ve kurgu odasında tutulan kayıtların, her denemeyi klaketindeki numarayla bir rafa, bir kutuya, bir nota bağlamasıyla olur.

Yaygın yanlış"Senaryo süpervizörünün işi devamlılığı korumaktır; kurgucu onun notlarına yalnızca devamlılık hatası ararken bakar."

Doğrusu

Devamlılık notları önemli bir parçadır, ama süpervizörün notları çok daha fazlasını taşır: senaryodan sapmalar, doğaçlamalar, yönetmenin tercihleri ve gerekçeleri, oyuncunun hangi denemede neyi farklı yaptığı. Pek çok kurgucu notlara ilk gün baştan sona bakar ve onları sahneyi kurmadan önce okur; çünkü notlar, kurgucunun malzemede ne arayacağını söyler.

Kurgu odasında

Tahir notu buldu: "42C / 7 — R. doğaçlama, son repliğin ardından." Çizgili senaryoda 42C'nin çizgisi son repliğin altında birkaç santim daha devam ediyor ve çizginin ucunda, senaryonun boş kenarına, aynı el yazısıyla "+ doğaçlama" yazıyor. Tahir 42C'nin yedinci denemesini açıyor. Son replik, "Yarından sonra bu bardak senin", bittikten sonra kamera çalışmaya devam ediyor; seksen sekiz kare sonra Rüstem bardağa bakıp "Denizi sen seçmezsin, deniz seni seçer" diyor. Cümle elli iki kare sürüyor.

Tahir cümleyi sahnenin sonuna yerleştiriyor, ama son replikle arasındaki seksen sekiz kareyi olduğu gibi bırakmıyor; sahne o aralıkta duruyor gibi. Aralığı otuz iki kareye indiriyor ve bu otuz iki karenin ilk yarısında Ragıp'ın dinleme planına geçiyor; Rüstem'in doğaçlama cümlesi geldiğinde onun yüzüne dönüyor. Cümleden sonra Rüstem'in yüzünde kırk kare kalıyor. Serap izliyor ve sahnenin artık bir veda değil, bir devir olduğunu söylüyor.

Notların bir de öbür yüzü var. Önceki derste Hızır'ın yakın planı için istenen ek çekim yapıldı ve kurgu odasına geldi. Tahir yeni yakın planı Hızır'ın orta planının yanına koyduğunda, Hızır'ın yüzü yeni planda daha sıcak, neredeyse kızıl görünüyor; iki plan arasında Hızır'ın teni bir anda değişiyor. Tahir bunun ışıktan mı, renk düzeltmeden mi geldiğini bilmiyor. Kamera raporlarını yan yana açıyor. Ana çekim gününün raporunda B kamera için renk sıcaklığı ayarı beş bin altı yüz Kelvin yazıyor. Ek çekim gününün raporunda dört bin üç yüz Kelvin. Ek çekim başka bir saatte, başka bir ışık kurulumuyla yapılmış ve kamera ona göre ayarlanmış; ama kurgu odasına gelen çalışma kopyaları iki günü aynı geçici görünüşle göstermiş.

Tahir renk ekibine bir not yazıyor ve bu kez notun içine yalnızca "tutmuyor" değil, iki raporun numarasını, iki günün kamera ayarını ve iki planın zaman kodlarını koyuyor. Hızır'ın teni, ana çekim günündeki orta planı referans alınarak eşitlenmeli. Bu, koyu tenin ince renk geçişleri yanlış bir sıcaklıkla bir kez kaydırıldığında, gözle düzeltmenin en zor olduğu ten aralığı. Kamera raporundaki iki sayı, renk ekibine tahminle değil ölçümle başlama imkânı veriyor. Kurgu odasında ise Tahir, eşitleme yapılana kadar Hızır'ın yeni yakın planını orta planın hemen ardına değil, araya Rüstem'in bir planını koyarak yerleştiriyor; seyircinin gözü iki ten rengini yan yana karşılaştırmıyor.

Kendin dene

Bir arkadaşınla iki kişilik, en az altı replikli kısa bir sahneyi üç kurulumla çek: iki kişilik bir plan ve iki tekli plan. Her denemenin başında bir kâğıda sahne numarasını, kurulum harfini ve deneme numarasını yazıp kameraya göster. Çekim sırasında bir kişi süpervizörlük yapsın: senaryonun bir kopyasına her kurulum için dikey bir çizgi çizsin, konuşan kadrajdayken düz, kadraj dışındayken dalgalı; karşı sayfaya her denemenin süresini, beğenilip beğenilmediğini ve oyuncuların senaryodan saptığı her yeri yazsın. Bir başka kişi her kurulum için mercek, kare hızı ve renk sıcaklığı ayarını yazsın. Sahneyi kurgularken önce yalnızca notlara bakarak bir oyuncunun bir sapmasını ya da bir tepkisini bul ve ne kadar sürede bulduğunu not et; sonra aynı şeyi notlara bakmadan, malzemeyi izleyerek bul ve süreleri karşılaştır.

Aklında kalsın

Klaket her denemeyi sahne numarası, kurulum harfi ve deneme numarasıyla kimliklendirir ve sette tutulan bütün kayıtlara bağlar. Çizgili senaryo, her kurulumun senaryonun hangi bölümünü kapsadığını ve konuşanın kadrajda olup olmadığını gösterir; karşı sayfa notları denemelerin listesini, yönetmenin tercihlerini ve senaryodan sapmaları kaydeder. Kamera raporu görüntünün nasıl kaydedildiğini, mercek, kare hızı ve renk sıcaklığı gibi ayarları ve sessiz çekilmiş denemeleri bildirir.

Bu kayıtlar dosyaların taşımadığı şeyleri taşır: bir değişikliğin nedenini, bir doğaçlamanın yerini, bir reddin gerekçesini. Malzeme büyüdükçe kurgucu hatırlayamaz, yalnızca bulabilir; bulmayı kayıtlar mümkün kılar. Notlar bir bilgidir, bir karar değil; "NG" işaretli bir deneme de kurgu odasında yeniden tartılabilir.

Farklı günlerde çekilmiş iki planda bir yüzün rengi tutmadığında, kamera raporundaki renk sıcaklığı ayarları farkın kaynağını gösterebilir. Koyu tenin ince renk geçişleri yanlış bir sıcaklıkla kaydığında gözle düzeltmek zordur; raporun sayıları, renk ekibine ölçümle başlama imkânı verir.

Sonraki derse köprü

Tahir doğaçlama cümleyi buldu, ama bunun için bütün sahnenin notlarını okudu ve yirmi altı denemeyi bir dosya hâlinde elinde tuttu. Bir uzun metrajda yüzlerce sahne, binlerce deneme vardır ve kurgucu her sahneyi kurmaya oturduğunda bütün denemeleri yeniden açamaz. Bir sahnenin en iyi anlarını, notların ve ilk izlenimlerin yardımıyla önceden seçip karşılaştırmaya hazır tek bir sekansta toplamak, M07-D05 "Seçki (selects) ve dize (string-out)" dersinin konusu.