Ortalama plan süresi (ASL) ölçmek

Açılış sahnesi

Bedriye bir polisiye dizinin iki sekansını yan yana tartışıyor. Biri bir kovalamaca, öteki bir akşam yemeği. Yapımcı, dizinin ikinci yarısının ağır olduğundan yakınıyor ve somut bir şey istiyor: "Bana sayı ver. Hangi sahne ne kadar yavaş?"

Bedriye iki sekansın kesmelerini sayıyor. İkisi de üç dakika. Kovalamacada altmış plan, yemekte otuz. Hesap basit görünüyor: kovalamacada her plan ortalama üç saniye, yemekte altı. Yemek sahnesi iki kat yavaş.

Ama Bedriye sayıya bakarken bir şeyin tutmadığını hissediyor. Yemek sahnesini izlediğinde kovalamacanın iki katı yavaş gelmiyor. Planları tek tek açınca nedenini buluyor: yemek sahnesinde, masanın tamamını gösteren, yetmiş iki saniyelik tek bir plan var. Geri kalan yirmi dokuz planın her biri kovalamacadakilerden yalnızca biraz uzun.

Ortalama doğru hesaplanmıştı. Ama sahne hakkında yanlış bir şey söylüyordu.

Bu derste ne olacak

Önceki derste ritmi üç kaynağa ayırdık ve kesmelerin sıklığının yalnızca birinin olduğunu gördük. Bu derste o tek kaynağı ölçmeyi öğreneceğiz. Bu kaynağın en çok kullanılan ölçüsü bir ortalamadır: bir sekansta ya da filmde her planın ekranda ortalama ne kadar kaldığı.

Ortalama plan süresinin nasıl hesaplandığını, ölçümün nasıl yapıldığını ve bu sayının neyi söyleyip neyi söyleyemediğini göreceğiz. Bedriye'nin yaşadığı sorunun bir adı ve bir çözümü var: ortanca plan süresi. Sonra Bedriye'nin iki sekansını yeniden ölçecek, iki sayının yan yana neyi gösterdiğine bakacağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir sahnenin kesmelerinin sıklığını ölçmenin en basit yolu, sahnenin süresini plan sayısına bölmektir.

Bu sayı, kurgunun hızını tek bir rakamla söylediği için çok kullanışlıdır. M02-D09'da yoğunlaşmış sürekliliği konuşurken Hollywood filmlerinde planların on yıllar içinde kısaldığını gösteren çalışmalara bakmıştık; bu çalışmaların ölçtüğü şey büyük ölçüde ortalama plan süresiydi. Film tarihçisi Barry Salt yetmişli yıllardan itibaren bu ölçüyü filmlerin üslubunu karşılaştırmak için sistemli biçimde kullandı.

Ölçüm iki biçimde yapılır. Kurgucu kendi projesinde, kurgu yazılımındaki zaman çizelgesinden her planın kaç kare sürdüğünü doğrudan okuyabilir. Bitmiş bir filmi ölçen biri ise ya filmi izlerken her kesmede bir tuşa basar ya da kesmeleri otomatik olarak bulan bir yazılım kullanır.

Yaygın yanlış"Ortalama plan süresi bir sahnenin ritmini söyler."

Doğrusu

Ortalama plan süresi yalnızca kesmelerin sıklığını söyler; ritmin öteki iki kaynağını, plan içindeki hareketi ve sesi ölçmez. Aynı ortalamaya sahip iki sahne, biri kıpırtısız planlardan, öteki hareketli planlardan oluşuyorsa, çok farklı ritimler taşıyabilir. Ortalama plan süresi ritmin bir parçasının ölçüsüdür, ritmin kendisi değil.

Mekanizma

Ortalamanın tuzağı

Bir sahnedeki planların süreleri genellikle birbirine eşit değildir. Çoğu sahnede kısa planlar çoğunluktadır ve aralarında birkaç uzun plan bulunur. Bu dağılım dengesizdir: bir yanda birçok kısa plan, öbür yanda az sayıda ama çok uzun plan.

Ortalama, bu dengesizliğe karşı hassastır. Tek bir çok uzun plan, ortalamayı yukarı çeker ve sahnenin geri kalanı olduğundan daha yavaş görünür. Bedriye'nin yemek sahnesinde olan buydu: yetmiş iki saniyelik tek plan, otuz planın ortalamasını iki katına yakın büyütmüştü.

Kurgucu için bu tartışmanın pratik sonucu basittir: iki sayıyı birlikte hesaplamak. Ortalama ile ortanca birbirine yakınsa, sahnenin planları aşağı yukarı dengelidir. Ortalama ortancadan belirgin biçimde büyükse, sahnede birkaç çok uzun plan vardır ve bu planlar ayrıca incelenmelidir.

Neyi karşılaştırmalı?

Ortalama plan süresi en çok karşılaştırma için işe yarar: aynı filmin iki sekansı, aynı yönetmenin iki filmi, aynı türün iki dönemi. Ama karşılaştırma ancak benzer şeyler arasında anlamlıdır. Bir diyalog sahnesiyle bir aksiyon sahnesinin ortalamaları farklı olacaktır; bu fark bir kusur değil, iki sahnenin doğasıdır.

Ölçüm hataları

Ölçüm basit görünür ama hataya açıktır. Elle ölçümde izleyici bazı kesmeleri kaçırır ya da geç basar; özellikle çok hızlı sekanslarda. Otomatik ölçümde yazılım, iki planın görüntüsü birbirine çok benziyorsa kesmeyi bulamaz ya da bir planın içindeki ani bir ışık değişimini kesme sanabilir. Zincirlemeler ve kararmalar, M04-D09'da gördüğümüz gibi bir süreye yayıldığı için, ayrıca işaretlenmelidir: geçişin başı mı, ortası mı, sonu mu kesme sayılacak?

Kurgu odasında

Bedriye'nin iki sekansına dönelim. İkisi de üç dakika; proje saniyede yirmi beş kare, yani her sekans dört bin beş yüz kare.

Kovalamacada altmış plan var. Ortalama dört bin beş yüz bölü altmış, yetmiş beş kare, üç saniye. Bedriye planları kısadan uzuna sıralıyor; otuzuncu ve otuz birinci planlar yetmiş ve yetmiş iki kare, ortanca yetmiş bir kare, yaklaşık üç saniye. Ortalama ile ortanca neredeyse aynı: kovalamacanın planları dengeli, sekansın tamamı aynı hızda akıyor.

Yemek sahnesinde otuz plan var. Ortalama dört bin beş yüz bölü otuz, yüz elli kare, altı saniye. Ama içinde bin sekiz yüz karelik tek bir plan var: yetmiş iki saniye. Kalan yirmi dokuz plan iki bin yedi yüz kare, ortalaması doksan üç kare. Bedriye otuz planı sıralıyor; on beşinci ve on altıncı planlar seksen sekiz ve doksan iki kare, ortanca doksan kare, üç buçuk saniyenin biraz üstü.

İki sayı yan yana çok şey söylüyor. Ortalamaya göre yemek sahnesi kovalamacanın iki katı yavaş. Ortancaya göre yalnızca biraz daha yavaş: yetmiş bire karşı doksan kare. Yemek sahnesinin tipik planı kovalamacanınkinden yalnızca yaklaşık dörtte bir uzun. Sahneyi ağır gösteren şey bütün kurgu değil, tek bir plan.

Bedriye yapımcıya iki sayıyı birlikte götürüyor ve bir öneri yapıyor: sahnenin geri kalanına dokunmamak, yalnızca yetmiş iki saniyelik planı incelemek. Planı yeniden izleyince ilk kırk saniyesinin masada kimsenin konuşmadığı, karakterlerin yalnızca yemek yediği bir an olduğunu görüyor; son otuz iki saniyesi ise tartışmanın başladığı yer. Planı iki yerden kesmiyor, başından kırpıyor: ilk kırk saniyenin on altı saniyesini bırakıyor. Plan kırk sekiz saniyeye, bin iki yüz kareye iniyor. Sahnenin ortalaması yüz otuz kareye düşüyor, ortancası hiç değişmiyor. Yapımcı yeni sürümü izlediğinde ağırlık hissinin geçtiğini söylüyor.

Ölçüm sırasında bir sorun daha çıkıyor. Bedriye kovalamacayı önce otomatik bir kesme bulucuyla ölçmüş ve altmış değil, elli dört plan bulmuş. Kaçan altı kesmenin hepsi gece çekilmiş bir sokak bölümünde: koyu tenli iki karakterin karanlık bir sokakta koştuğu planlar, aralarında kesme olan iki plan arasında yazılımın ayırt edebileceği kadar ton farkı taşımıyor. Açık tenli bir karakterin sokak lambasının altından geçtiği planlarda ise yazılım her kesmeyi buluyor. Yazılımın hatası tesadüfi değil; görüntünün ton farkına dayandığı için koyu tenlerin ve karanlık arka planların bir arada olduğu planlarda sistemli olarak kesme kaçırıyor. Bedriye gece bölümünü kare kare elle sayıyor ve bundan sonra her otomatik ölçümü, karanlık ve düşük kontrastlı bölümlerde elle doğruluyor.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular ortalama plan süresini bir hedef olarak değil, bir teşhis aracı olarak kullanır. Bir sayıyı tutturmak için kesmek, sahnenin kendi ihtiyacını sayıya feda etmektir. Sayı bir şeyin ters gittiğini söyleyebilir; neyin ters gittiğini söylemez.

Yaygın yanlış"Daha kısa ortalama plan süresi, daha modern ve daha iyi bir kurgu demektir."

Doğrusu

Ortalama plan sürelerinin onlarca yıl içinde kısaldığı doğrudur, ama bu bir kalite ölçüsü değil, bir üslup değişimidir. Aynı dönemde çok uzun planlarla kurulmuş güçlü filmler de vardır. Bir sahnenin doğru ortalaması, o sahnenin ne anlatmak istediğine bağlıdır; bir sayı kendi başına iyi ya da kötü değildir.

Kendin dene

Aklında kalsın

Ortalama plan süresi, bir sahnenin, sekansın ya da filmin toplam süresinin plan sayısına bölünmesidir ve kesmelerin sıklığını tek bir sayıyla söyler. Ortanca plan süresi, planlar sıralandığında ortaya düşen planın süresidir ve birkaç çok uzun ya da çok kısa plandan etkilenmez.

Plan süreleri çoğu zaman dengesiz dağıldığı için, ortalama tek başına yanıltıcı olabilir; iki sayıyı birlikte hesaplamak, sahnenin tipik planını ve uç değerlerini birlikte gösterir. Karşılaştırma benzer şeyler arasında anlamlıdır ve ölçüm kopyaya, yönteme ve dikkate bağlıdır. Ortalama plan süresi ritmin yalnızca bir kaynağını ölçer; plan içi hareketi ve sesi ölçmez.

Sayı bir teşhis aracıdır, bir hedef değildir. Otomatik ölçüm yazılımları görüntüdeki ton farkına dayandığı için, karanlık ve düşük kontrastlı planlarda, özellikle koyu tenlerin karanlık arka planlarla bir arada olduğu sahnelerde, kesmeleri sistemli olarak kaçırabilir; bu bölümler elle doğrulanmalıdır.

Sonraki derse köprü

Bedriye'nin yemek sahnesinde ortalama düştü ama ortanca hiç değişmedi, ve yapımcı yine de sahnenin daha hafif aktığını hissetti. Kesmelerin sayısına ve yerine dokunmadan bir sahne hızlanmış gibi gelebilir mi? Ya da kesmeler sıklaşırken sahne yavaşlamış gibi? Ritim ile tempo, kurguda sık karıştırılan iki kavramdır; M06-D03 "Ritim ile tempo", kesmeleri değiştirmeden tempoyu, tempoyu değiştirmeden ritmi değiştiren iki düzenlemeyle bu farkı gösteriyor.