Süreklilik sorununu teşhis etmek

Açılış sahnesi

Esin'e bir pazartesi sabahı başka bir kurgucunun bıraktığı bir sahne geliyor. Bir apartmanın merdiven boşluğunda iki komşu tartışıyor: alt kattaki genç adam, üst kattaki yaşlı kadına bağırıyor. Yönetmenin notu tek satır: "Sahne çalışmıyor, bir şey yanlış ama ne olduğunu bilmiyorum."

Esin sahneyi izliyor ve o da bir şeyin yanlış olduğunu hissediyor. İlk aklına gelen, kesmelerin geç olduğu; birkaç kesmeyi altışar kare öne alıyor. Sahne hızlanıyor ama yanlışlık duruyor. Sonra müziği kısıyor; yanlışlık duruyor. Bir tepki planını çıkarıyor; yanlışlık yine duruyor.

Öğleye doğru Esin durup kendine bir soru soruyor: neyi düzeltmeye çalışıyorum? Üç düzeltme denemiş, ama hiçbirinde sorunun ne olduğunu bilmeden. Bir doktorun ateşi gördüğü her hastaya aynı ilacı vermesi gibi. Esin sahneyi kapatıp yeniden açıyor ve bu kez düzeltmeye değil, bakmaya başlıyor.

Bu derste ne olacak

Esin'in sabahı, bu modülün bütün derslerini birbirine bağlayan bir sorunu gösteriyor. Önceki sekiz derste öğrenilen kuralları tek tek bilmek, bir sahnenin neden çalışmadığını söylemeye yetmez. Seyirci, yönetmen ya da kendi içgüdümüz bize yalnızca bir belirti verir: bir şey zıplıyor, birbirlerini görmüyorlar, nerede olduğumu kaybettim. Belirtiden nedene giden yolu bulmak ayrı bir beceridir.

Bu derste o yolu bir yönteme dönüştüreceğiz. Belirtinin yerini kare düzeyinde bulmayı, belirtileri olası nedenlerine göre ayırmayı ve bir nedeni doğrulamak için bir düzeltmeyi bir sınama olarak kullanmayı öğreneceğiz. Esin'in merdiven sahnesini bu yöntemle çözeceğiz, bir eleştirmenin ünlü bir kovalamaca sekansını plan plan çözümlediği bir denemeye bakacağız ve aynı belirtinin iki ayrı nedenden gelebildiği durumları konuşacağız.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir süreklilik sorunu seyirciye neredeyse hiçbir zaman adıyla gelmez. Seyirci "eksen atlandı" demez; "bir an kafam karıştı" der. Yönetmen "bakış yüksekliği tutmuyor" demez; "birbirlerini görmüyorlar" der. Kurgucunun ilk işi bu sözleri bir belirti olarak dinlemek ve onları bu modülde öğrendiği nedenlerden birine çevirmektir.

Belirtiler kabaca dört aileye ayrılır ve her aile birkaç olası nedene işaret eder.

"Zıpladı" ya da "takıldı" belirtisi çoğunlukla zamanla ilgilidir. Nedenleri arasında bir sıçrama, yani açı ve ölçek farkı yetersiz iki plan, bir çift eylem ya da atlayan eylem ve iki plan arasında bir konum farkı bulunur.

"Birbirlerini görmüyorlar" belirtisi çoğunlukla bakışla ilgilidir. Nedenleri arasında bakışın yönü, yüksekliği ya da kameraya yakınlığı ve eksenin atlanması bulunur.

"Nerede olduğumu kaybettim" ya da "geri mi döndü?" belirtisi çoğunlukla uzamla ilgilidir. Nedenleri arasında eksen atlaması, ekran yönünün değişmesi ve haritayı tazeleyen bir geniş planın eksikliği bulunur.

"Bir şey tuhaf ama ne bilmiyorum" belirtisi en zor olanıdır. Çoğu zaman devamlılıkla ilgilidir: bir aksesuar, bir kostüm, bir ışık ya da renk farkı. Ama yukarıdaki nedenlerin her biri de bu belirsiz duyguyla gelebilir.

Mekanizma

Birinci adım: kareyi bulmak

Teşhisin ilk adımı, belirtinin sahnede tam olarak nerede ortaya çıktığını bulmaktır. Bir sahne "çalışmıyor" olabilir, ama sorun genellikle bir ya da iki kesmede yoğunlaşır. Kurgucu sahneyi sesi kapalı izler ve rahatsızlığı ilk hissettiği anda durur. Sonra birkaç saniye geri gider ve aynı anı yeniden izler.

Rahatsızlığın hissedildiği an çoğu zaman kesmenin kendisi değil, birkaç kare sonrasıdır; göz yeni planı tarar ve bir şeyin yanlış olduğunu biraz gecikmeyle fark eder. Kurgucu bu yüzden hissettiği anın birkaç kare öncesindeki kesmeyi de inceler.

İkinci adım: aileyi ayırmak

Kare bulunduktan sonra, kesmenin iki yanı bu modülün kurallarıyla tek tek karşılaştırılır. Bir sıra izlemek, bir nedeni atlamayı zorlaştırır. Önce uzam: kamera eksenin aynı tarafında mı, ekran yönü korunuyor mu? Sonra bakış: yön, yükseklik, kameraya yakınlık tutuyor mu? Sonra zaman: hareket iki planda aynı evrede mi, açı ve ölçek farkı yeterli mi? En son devamlılık: konum, kostüm, aksesuar, ışık ve renk.

Bu sıra bir önem sırası değil, bir göz alışkanlığıdır. Uzam ve bakış sorunları genellikle en büyük kafa karışıklığını yaratır ve en hızlı görülür; devamlılık sorunları en çok ayrıntı gerektirir ve sona bırakılır.

Üçüncü adım: sınayarak doğrulamak

Bazen kesmenin iki yanına bakmak nedeni kesin olarak göstermez; iki ya da üç neden aynı anda mümkün görünür. Bu durumda kurgucu bir düzeltmeyi bir sınama olarak kullanır: bir nedeni ortadan kaldıran geçici bir değişiklik yapar ve belirtinin kaybolup kaybolmadığına bakar.

Planı çevirince belirti kayboluyorsa, sorun büyük olasılıkla eksen ya da ekran yönüdür. Kesmeyi birkaç kare kaydırınca kayboluyorsa, sorun hareketin evresidir. Planı büyütünce kayboluyorsa, sorun yetersiz ölçek farkıdır. Araya bir başka plan koyunca kayboluyorsa, sorun iki planın birbirine fazla yakın düşmesidir; bu bir sıçrama ya da bir devamlılık farkı olabilir. Bu sınamalar geçicidir; amaçları sahneyi düzeltmek değil, nedeni göstermektir.

Kurgu odasında

Esin'in merdiven boşluğuna dönelim. Esin sahneyi sesi kapalı izliyor ve rahatsızlığı ilk kez, sahnenin otuz sekizinci saniyesinde hissediyor. Geri gidiyor; aynı yerde yine hissediyor. Kare kare ilerletiyor ve kesmeyi buluyor: genç adamın alt basamaklardan yukarıya bağırdığı yakın plandan, yaşlı kadının üst sahanlıktan aşağı baktığı yakın plana geçiş.

Sırayla gidiyor. Uzam: merdivende iki karakter arasındaki çizgi dikey de bir bileşen taşıyor ama kamera iki planda da merdivenin aynı yanında; eksen doğru. Ekran yönü: adam sağa, kadın sola bakıyor; doğru. Bakış yüksekliği: Esin burada duruyor. Adamın bakışı yukarıya, ama yalnızca hafifçe yukarıya; kadının bakışı ise sert biçimde aşağıya. İki karakter arasında bir kat var. Adamın planında bakış bir kat yukarıyı değil, birkaç basamak yukarıyı gösteriyor.

Daha kötüsü, sahne boyunca aynı sorun aynı kesme çiftinde dört kez tekrarlanıyor. Yani bir kesmenin değil, bir planın sorunu: adamın yakın planı, kadının yerinde bir asistanın birkaç basamak yukarıda durduğu bir çekimde kaydedilmiş. Esin bunu sınamak istiyor. Adamın planını aşağı kaydırıp yüzünü kadrajın alt yarısına taşıyor; bakışı daha dik yukarı gidiyormuş gibi görünüyor. Belirti azalıyor. Bunun yeterli olmadığını görüyor ama nedeni doğrulamış oluyor.

Malzemede, adamın aynı replikleri kadının gerçekten üst sahanlıkta durduğu bir çekimde söylediği, merdivenin daha aşağısından çekilmiş bir orta plan var. Esin dört kesmenin üçünde bu planı kullanıyor. Dördüncüde, adamın en güçlü repliği olduğu için yakın planı bırakıyor ama onu yeniden çerçeveliyor ve önüne, kadının sahanlıktan eğilip aşağı baktığı bir omuz üstü planı koyuyor. Seyirci önce iki karakteri aynı kadrajda, aralarındaki katı görüyor; sonraki yakın plan bu bilginin içine yerleşiyor.

Esin sahneyi yönetmene gönderirken bir not ekliyor. Notu "birkaç kesmeyi değiştirdim" diye değil, şöyle yazıyor: adamın yakın planlarında bakış yüksekliği kadının konumunu tutmuyordu; dördünü değiştirdim ya da örttüm. Yönetmen notu okuyup bir sonraki çekim gününde karşı oyuncunun yerinin işaretlenmesini istiyor.

Usta katmanı

Deneyimli kurgucular bir süreklilik sorununu teşhis ederken bir şeye daha dikkat eder: sorunun bir kesmede mi, bir planda mı, yoksa bir sahnenin bütün yapısında mı olduğuna. Bir kesmenin sorunu kesmeyi değiştirerek, bir planın sorunu o planı değiştirerek çözülür. Ama bazen sorun bir sahnenin bütün geometrisindedir ve hiçbir kesme ya da plan değişikliği onu çözmez.

Emerson tartışması, teşhisin bir sınırını gösteriyor. Kare kare çözümleme, seyircinin hiç fark etmediği sorunları da bulur. Kurgucunun teşhisi her zaman seyircinin belirtisiyle başlamalıdır: önce bir rahatsızlık hissedilmeli, sonra nedeni aranmalıdır. Hiçbir rahatsızlık yokken kare kare arama yapmak, düzeltmeye gerek olmayan sorunlar bulmaya ve onları düzeltirken sahneyi bozmaya yol açabilir.

Son bir incelik, teşhisin dilidir. Kurgucu bir sorunu yönetmene ya da yapımcıya aktarırken, belirtiyi değil nedeni adlandırırsa, bir sonraki çekimde aynı sorunun önlenmesine katkı sağlar. "Bu kesme kötü" bir izlenimdir; "bu planda bakış yüksekliği karşı oyuncunun konumunu tutmuyor" bir teşhistir ve sette bir şeyi değiştirebilir.

Kendin dene

Aklında kalsın

Süreklilik sorunları kurgucuya adlarıyla gelmez, belirtileriyle gelir: zıpladı, birbirlerini görmüyorlar, nerede olduğumu kaybettim, bir şey tuhaf. Aynı belirti birden fazla nedenden gelebilir; belirti nereye bakılacağını söyler, ne olduğunu değil. Belirtiden doğrudan bir çözüme atlamak sorunu çözmeden sahneyi değiştirmektir.

Teşhis üç adımda yapılır. Önce rahatsızlığın hissedildiği kare bulunur ve birkaç kare öncesindeki kesme incelenir. Sonra kesmenin iki yanı sabit bir sırayla taranır: uzam, bakış, zaman ve hareket, devamlılık. Neden kesin değilse bir düzeltme bir sınama olarak kullanılır: çevirmek, kaydırmak, büyütmek ya da araya plan koymak, belirtinin hangi müdahaleyle kaybolduğunu gösterir. "Tuhaf" belirtisinde ışık ve ten rengi de kontrol edilir; karışık ışıkta bir yüzün rengi planlar arasında kayabilir.

Sorun bir kesmede, bir planda ya da bütün bir sahnenin yapısında olabilir ve her birinin çaresi farklıdır. Teşhis bir sorunun varlığını gösterir, düzeltilip düzeltilmeyeceğini değil. Kare kare arama seyircinin hissetmediği sorunları da bulur; teşhis her zaman bir rahatsızlıkla başlamalıdır. Nedeni adlandıran bir not, bir sonraki çekimi değiştirebilir.

Sonraki derse köprü

Bu modül boyunca bir kesmenin seyirciyi nasıl yönünden ettiğini ve onu nasıl yerinde tuttuğunu konuştuk: uzam korunuyor mu, bakışlar buluşuyor mu, hareket akıyor mu? Ama Esin merdiven sahnesini düzeltirken bir soruyu hiç sormadı: bu kesme neden burada? Kesmenin görünmez olması, onun bir gerekçesi olduğu anlamına gelmez. Bir sahnedeki her kesmeyi bilgi, duygu ya da ritim gerekçesiyle sınıflandırmak ve gerekçesiz kesmeyi bulmak, dördüncü modülü açan M04-D01 "Neden keseriz: bilgi, duygu, ritim" dersinin konusu.