İttifak kopması ve onarım

Görüşmeden bir an

Cuma öğle arası, yemekhane. Banu yanına oturur oturmaz telefonunu Nehir'e uzatıyor; ekranda koçundan gelmiş bir mesaj var.

Banu: Son iki görüşmeyi iptal ettim. Bir seferinde toplantı dedim, bir seferinde hastayım dedim. İkisi de doğru değildi.

Nehir: Neden iptal ettin?

Banu: Gitmek istemedim. Yine çocukluğumu konuşacağız diye. Sonra koçum bu mesajı attı.

Nehir: Ne yazıyor?

Banu: "Son iki görüşmemizi iptal ettin. Bir şey mi oldu, yoksa görüşmelerimizde değişmesi gereken bir şey mi var? Hangisi olursa, konuşmak isterim." Okuyunca içim rahatladı. Nasıl cevap vereceğimi biliyorum artık.

Banu'nun koçuyla bağı güçlüydü; hedef ve görev ise ilk dersinden beri yerinden oynamıştı. Banu bunu söyleyemedi; söyleyemediği şey iptal edilen görüşmeler olarak ortaya çıktı. Koçu da bunu bir bahane olarak değil, ilişkideki bir işaret olarak okudu. İttifakın böyle yırtıldığı anları görmek ve dikişlemek: konu bu.

Kavram

Her koçluk ilişkisinde zaman zaman bir şeyler aksar. Koç yanlış bir soru sorar, danışan anlaşılmadığını hisseder, ya da ikisi farklı yönlere çeker. Bu aksamalar kaçınılmaz; asıl soru onların fark edilip edilmediği ve onarılıp onarılmadığı.

Kopmalar iki farklı biçimde görünür ve her biri farklı bir dikkat ister.

Banu'nun iptalleri bir geri çekilme kopması. Geri çekilme kopmaları sinsi, çünkü danışan çoğu zaman kibar ve uyumlu görünmeye devam eder. 7.1'de Tuba'nın "Hmm. Peki." deyip mektubu yazmaya çalışması da küçük bir geri çekilmeydi.

Karşı çıkma kopmaları koç için zor anlar, çünkü kişisel bir saldırı gibi gelebilir. Koçun ilk refleksi çoğu zaman kendini savunmaktır: yöntemini açıklamak, haklılığını göstermek. Ama savunma çoğu zaman kopmayı derinleştirir.

Onarımın birkaç sade hareketi var. Kopmayı fark edip adlandırmak: "Son birkaç dakikadır cevapların kısaldı" ya da "Bu sorulardan sıkıldığını hissediyorum." Kendi payını kabul etmek: "Haklı olabilirsin; son yarım saattir hep ben soru sordum." Danışanın deneyimini merak etmek, savunmaya geçmeden: "Şu an neye ihtiyacın var?" Ve gerekirse çalışma biçimini birlikte değiştirmek.

Onarımın bir aracı da ilişkinin kendisini konuşmak. Koç, görüşmenin içeriğinden bir adım geri çekilip o an aralarında neler olduğunu sorabilir: "Şu an aramızda ne oluyor, bunu konuşabilir miyiz?" Bu, konuşmanın konusundan konuşmanın kendisine bakmak demek; ve çoğu zaman danışana, ilişkide söylenmesi zor şeylerin söylenebileceğini gösterir.

Kopmanın kendisi bir başarısızlık değil. Araştırmalar, onarılan kopmaların ilişkiyi güçlendirebileceğini düşündürüyor. Koçun asıl hatası kopma yaşanması değil, kopmanın fark edilmemesi ya da fark edilip sessizce geçiştirilmesi.

Perde arkası

Onarımın sonuçla ilişkisi, kitabın yazarlarının da katıldığı bir meta-analizle incelendi.

Kopmaların kendisinin sonuçla ilişkisi daha yeni bir analizde incelendi.

İki kart birlikte bir resim çiziyor: kopmalar sonuçla olumsuz, onarılan kopmalar ise olumlu ilişkili. Bu, kopmanın kendisinden çok onunla ne yapıldığının önemli olduğunu düşündürüyor. Ama dikkat çekici bir bulgu da var: onarım eğitimi alan terapistlerin danışanlarında sonuçlar anlamlı biçimde farklı değildi. Yani onarımın önemli olduğunu bilmek, onu yapabilmekle aynı şey değil. Bu bulguların hepsi psikoterapiden; koçlukta kopma ve onarımı ölçen bir çalışma bulamadık.

Yaygın yanılgılar

İki sürüm

Haftalık üçlü. Koç Nehir, danışan Ozan, gözlemci Tuba. Ozan, kendinden şüphesi üzerine yirminci dakikada; Nehir art arda sorular soruyor. Ozan bir anda duruyor.

Zayıf sürüm

Ozan: Açıkçası bu sorular bir yere varmıyor. Sen sadece soru soruyorsun.

Nehir: Koçluk böyle işliyor aslında. Cevaplar sende; ben sadece onları bulmana yardım ediyorum.

Ozan: Biliyorum. Ama bazen bir şey söylesen ne olur?

Nehir: Tanışmada konuşmuştuk ya, ben tavsiye vermiyorum.

Ozan: Tamam. Devam edelim.

Güçlü sürüm

Ozan: Açıkçası bu sorular bir yere varmıyor. Sen sadece soru soruyorsun.

Nehir: Haklı olabilirsin. Son on dakikadır art arda sorular soruyorum. Şu an neye ihtiyacın var?

Ozan: Bilmiyorum. Bir şey söylemeni, ne düşündüğünü duymak istiyorum.

Nehir: Bir gözlemimi söyleyebilirim, olur mu? Ama sonra senin ne düşündüğüne döneceğim.

Ozan: Olur.

Nehir: Bu yarım saatte üç kez "on iki yıldır öğretmenim" dedin. Bunu her söylediğinde sesin biraz yükseliyor.

Ozan: ...Fark etmemiştim. Sanırım kendime hatırlatıyorum.

Tuba'nın gözlem notu iki sürümü şöyle ayırıyor: "Zayıfta Ozan 'devam edelim' dedi ve geri çekildi. Güçlüde 'fark etmemiştim' dedi ve yaklaştı." Ozan'ın ilk cümlesi bir karşı çıkma kopması: Nehir'in yöntemine doğrudan itiraz ediyor. Zayıf sürümde Nehir kendini savunuyor; önce koçluğu açıklıyor, sonra tanışmadaki anlaşmayı hatırlatıyor. İkisi de doğru, ama Ozan'ın deneyimine bakmıyor. Ozan'ın "tamam, devam edelim" cevabı, karşı çıkmanın bir geri çekilmeye dönüştüğünü gösteriyor: itiraz bastırıldı ama ortadan kalkmadı. Güçlü sürümde Nehir önce kendi payını kabul ediyor, sonra Ozan'ın neye ihtiyacı olduğunu merak ediyor. Ozan'ın isteğine, 6.3'te kurdukları anlaşmaya uygun biçimde, izin isteyerek ve bir tavsiye değil bir gözlem paylaşarak karşılık veriyor; ve ardından sözü Ozan'a geri vereceğini söylüyor. Güçlü sürümün kırılgan bir yanı da var: Nehir'in gözlemi isabetli çıktı, ama gözlem yanlış olsaydı, ya da Ozan bunu bir yargı olarak duysaydı, yeni bir kopma açılabilirdi.

Sınır notu

Seçimi kim yapıyor? Onarım, danışanın ilişkiyi sürdürüp sürdürmeme hakkını da kapsar. Banu'nun koçunun mesajı bunu gösteriyor: "Bir şey mi oldu, yoksa görüşmelerimizde değişmesi gereken bir şey mi var?" Bu soru, danışanın süreci değiştirme ya da bitirme seçeneğini açık bırakıyor. Bazen onarım, ilişkinin bitmesi gerektiğini fark etmekle sonuçlanır; ve bu da bir başarısızlık değil. Danışan başka bir koçla, ya da başka bir yardım biçimiyle daha iyi çalışabilir. Koçun bir sınırı daha var: kopma, koçun kendi kişisel bir meselesine dokunduğu için oluyorsa, örneğin koç belirli bir eleştiri türüne aşırı tepki veriyorsa, bunu görüşmede değil süpervizyonda ele almak gerekir. Bir de: danışanın karşı çıkışı bir tehdide ya da şiddete dönüşürse, koç önce kendi güvenliğini düşünür ve görüşmeyi sonlandırabilir.

Pratik

Günlük sorusu

Biriyle ilişkinde bir şey aksadığında sen genellikle geri mi çekilirsin, karşı mı çıkarsın? Karşındaki bunu nasıl fark edebilir?

Kapanış

1. İttifak kopması, hedeflerde, görevlerde ya da bağda bir bozulmadır; geri çekilme olarak sessizce ya da karşı çıkma olarak açıkça görünür.
2. Onarım, kopmayı fark edip adlandırmak, koçun kendi payını kabul etmesi, danışanın deneyimini savunmaya geçmeden merak etmek ve çalışma biçimini birlikte değiştirmektir; savunma kopmayı derinleştirir.
3. Psikoterapide kopmalar kötü, onarılan kopmalar iyi sonuçlarla ilişkili; ama onarım eğitimi tek başına sonuçları değiştirmedi: onarımı bilmek, yapabilmekle aynı şey değil.

Beş soru

1. Banu'nun iptal ettiği görüşmeler neden bir kopma işareti?
2. Geri çekilme ile karşı çıkma kopmaları arasındaki fark ne, ve hangisi daha zor fark edilir?
3. Zayıf sürümde Nehir'in cevapları doğru olduğu hâlde kopmayı neden derinleştirdi?
4. Eubanks ve arkadaşlarının iki meta-analizinin sonuçları neden birlikte okunmalı?
5. Onarım bazen neden ilişkinin bitmesiyle sonuçlanabilir?

Yanıtlar

1. Çünkü Banu memnuniyetsizliğini söyleyemedi ve onu sessizce, görüşmelere gitmeyerek gösterdi. Bu bir geri çekilme kopması: 7.1'de görülen hedef ve görev uyumsuzluğu, söylenmediği için iptallere dönüştü. Bahane gibi görünse de ilişkideki bir aksaklığın işareti.
2. Geri çekilmede danışan sessizce uzaklaşır: kısa cevaplar, aşırı uyum, iptal. Karşı çıkmada memnuniyetsizliğini koça doğrudan yöneltir. Geri çekilme daha zor fark edilir, çünkü danışan kibar ve uyumlu görünmeye devam eder.
3. Çünkü ikisi de bir savunmaydı: koçluğu açıklamak ve tanışmadaki anlaşmayı hatırlatmak. Ozan'ın deneyimine bakmadılar; itiraz bastırıldı ve Ozan'ın "devam edelim" cevabı karşı çıkmanın bir geri çekilmeye dönüştüğünü gösterdi. Cevaplar doğru olduğu için yeterli görünür.
4. Çünkü ilki onarımın olumlu sonuçlarla ilişkili olduğunu, ikincisi ise onarım eğitiminin tek başına sonuçları anlamlı biçimde değiştirmediğini gösteriyor. Birlikte okunduğunda, onarımın önemli olduğunu bilmenin onu iyi yapabilmekle aynı şey olmadığı ortaya çıkıyor. İkisi de psikoterapiden.
5. Çünkü onarım, danışanın süreci değiştirme ya da bitirme hakkını da açık bırakır. Kopmayı açıkça konuşmak bazen ilişkinin bu danışan için doğru olmadığını gösterir; danışan başka bir koçla ya da başka bir yardım biçimiyle daha iyi çalışabilir. Bu bir başarısızlık değil, seçimin danışanda kalması.

Sonraki derse köprü

Nehir, Ozan'ın itirazı karşısında savunmaya geçmedi; çünkü o an, kendi haklılığında değil, görüşmenin içinde, Ozan'la birlikte kalabildi. Bu, bir sonraki modülün konusu: varlık. 8.1, bir görüşme anında koçun dikkatini, açıklığını ve esnekliğini gözlemeyi ele alıyor.