B2 Tekrar ve Seviye Sınavı

Kanca

Laia gündüzleri Barselona'daki bir dil okulunda sözlü sınav görevlisi olarak çalışıyor. Perşembe akşamı Burak'a bir teklifte bulunuyor: kafede, gerçek bir sınavdaki gibi on dakikalık bir deneme görüşmesi yapacaklar. Laia kural koyuyor: görüşme boyunca Burak'a "usted" diye hitap edecek, sorularını gerçek bir sınavdaki sırayla soracak ve sonunda ona dürüst bir değerlendirme verecek.

Sorular sıradan görünüyor ama her biri başka bir beceriyi sınıyor: geçmişteki bir kararı değiştirmeyi hayal etmek, birine tavsiyede bulunmak, tartışmalı bir konuda görüş savunmak, varsayımsal bir soruya cevap vermek. B1'in sonunda beklenen, bir fikri gerekçeleriyle dile getirmekti. B2'nin sonunda beklenen, bu fikri incelikle, farklı kayıtlarda ve karşı görüşe hakkını vererek savunabilmektir. Bu derste B2'yi üç başlıkta toparlayacak, Türkçe konuşanın bu seviyede en sık takıldığı noktaları bir arada görecek ve beş bölümlü bir öz-sınavla kendini ölçeceksin.

Anlatım

Dilek kipinin olgunlaşması

B2'nin ilk bölümü dilek kipini tamamladı. Geçmiş biçimi ("tuviera", "fuera"), indefinido'nun "ellos" kökünden kuruldu ve gerçek olmayan koşulların, uzak dileklerin ("ojalá viniera") ve "como si" benzetmelerinin kapısını açtı. Şart cümleleri üç tip hâlinde yan yana kondu: gerçek ihtimal ("si llueve"), şimdiki hayal ("si tuviera") ve değiştirilemeyecek geçmiş ("si hubiera salido… habría llegado"). Karma cümleler de geçmişteki bir koşulu bugünkü bir sonuca bağladı.

Zaman bağlaçları kipi tek bir soruyla seçmeyi öğretti: olay gerçekleşti mi, yoksa bekleniyor mu? Amaç ve koşul bağlaçları ("para que", "a menos que", "con tal de que") ise zamandan bağımsız olarak her zaman dilek kipi istedi. Son olarak "haya" ve "hubiera" ile kurulan birleşik biçimler, tamamlanmış olaylar hakkında umut, şüphe ve pişmanlık bildirmeyi sağladı.

Yapıların inceliği

İkinci bölüm cümlenin yapısına odaklandı. Edilgen yapı iki yoldan kuruldu: yazı diline yakın "ser" ve ortaç, konuşmanın doğal yolu "se". "Se" kelimesinin yedi ayrı görevi, bir zamirin yerini tutmaktan istemeden olan olayları anlatmaya ("se me olvidó") kadar ayrıştırıldı. Dolaylı anlatımda "dijo que" ile başlayan zaman kayması, zaman ve yer kelimelerinin değişimiyle birlikte kuralları hâlinde görüldü.

Fiil öbekleri ("acabar de", "volver a", "llevar" ile gerundio) bir eylemin zaman çizgisindeki yerini gösterdi. "Quedar" ile "quedarse", "ir" ile "irse" gibi çiftler de "se" kelimesinin bir fiilin anlamını nasıl değiştirdiğini ortaya koydu.

Dil gücü ve gerçek dünya

Üçüncü bölüm dili sınıfın dışına taşıdı. Deyimler, sahte arkadaşlar, eş ve zıt anlamlılar ve kelime türetme, dağarcığı hem genişletti hem de inceltti. Yazma ve tartışma dersleri resmî bir e-postanın düzenini, görüş yazısının dört bölümünü, canlı bir tartışmada söz alma ve uzlaşma kalıplarını, bir haberi okuyup özetlemenin adımlarını gösterdi.

Son dersler gerçek İspanyolcayla karşılaşmayı hazırladı: dört ülkenin aksanları, gündelik konuşma dili ve argo, dizilerle planlı çalışma. Bu derslerin ortak fikri, "doğru" tek bir İspanyolca olmadığı ve iyi bir konuşmacının dinlediği kişiye ve ortama göre kayıt değiştirebildiğiydi.

Türkçe ile karşılaştırma

B2'nin önemli bir kısmı, Türkçenin bir ekle ya da tek bir yapıyla yaptığı işi İspanyolcanın nasıl böldüğünü göstermekti. Türkçedeki "-sa" ve "-saydı" koşul ekleri şart cümlelerinin tiplerine iyi karşılık gelir, ama sonuç kısmında Türkçe iki tipte de aynı "-rdı" ekini kullanırken İspanyolca "leería" ile "habría leído"yu ayırır. Türkçedeki "gelmesini istedim" yapısı hiç değişmezken İspanyolcada ana fiil geçmişe geçince yan cümle de kayar: "Quería que viniera".

Ters yönde de bir ders var: bazı yerlerde Türkçe, İspanyolcanın bir cümleyle yaptığı işi tek bir ekle yapar. Duyulan bilgiyi gösteren "-mış" ekinin İspanyolcada doğrudan bir karşılığı yoktur; bunun yerine "dicen que…" gibi bir cümle ya da haber dilindeki söylenti koşulu kullanılır: "El alcalde estaría dispuesto". Türkçedeki edilgen ek de İspanyolcada iki ayrı yapıya, "ser" ile kurulan biçime ve "se" ile kurulan biçime bölünür.

Kelime düzeyinde ise iki dilin şaşırtıcı yakınlıkları görüldü: "kalmak" fiili "quedar" ve "quedarse" yelpazesinin çoğunu karşılıyor, "göz açıp kapayıncaya kadar" ve "bardağı taşıran son damla" gibi deyimler İspanyolcada birebir karşılık buluyor. B2'yi bitiren bir Türkçe konuşan için en değerli alışkanlık, bu benzerlikleri bir kanca gibi kullanırken farkları da bilinçli olarak işaretlemektir.

Örnekler

Her örnek B2'nin bir başka alanından geliyor: şart cümlesi, amaç, zaman bağlacı, istemeden olan olay, dolaylı anlatım, fiil öbeği, tartışma ve resmî istek. Köşeli parantezlerde Barselona'da duyulacak söyleyiş, yani [th] sesi kullanıldı.

Örnek diyalog

Barselona'da bir kafe. Laia deneme sınavını başlatıyor; rol gereği Burak'a "usted" diye hitap ediyor.

Burak'ın cevapları B2'nin araçlarını bir arada kullanıyor: karma şart cümlesi ("si hubiera empezado… hablaría"), koşul kipinden sonra dilek kipinin geçmiş biçimi ("le recomendaría que escuchara"), nesnel tez ve karşı görüş ("es evidente que… sin embargo, no es cierto que"), varsayım ve öneri ("se quedarían", "propongo que se haga") ve istemeden olan olay ("se me cerraban los ojos").

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Si tuviera más dinero, compraría una casa." "Si hubieras sabido la verdad, me lo habrías dicho." (konuşmada "me lo hubieras dicho" da duyulur)
2. "Cuando llegues a casa, llámame." "Te lo explico para que lo entiendas." "Aunque llovió ayer, salimos." (gerçek bir olay: bildirme kipi)
3. "Me dijo que al día siguiente me enviaría el informe." "Me preguntó si había terminado."
4. "Kitapçı kapalı." ("librería" kütüphane değil, kitapçı) "Ser pan comido." "Meter la pata."
5. Örnek cevap: "Es evidente que el transporte gratuito reduciría el tráfico. Además, ayudaría a las familias con menos recursos. Es cierto que costaría mucho dinero; sin embargo, la ciudad ahorraría en contaminación. En conclusión, merece la pena probarlo."

Özet kartı

1. Dilek kipinin geçmişi: indefinido "ellos" kökü + -ra/-se; ojalá viniera, como si fuera, quisiera.
2. Şart cümleleri: si llueve (gerçek), si tuviera (hayal), si hubiera salido… habría (geçmiş); karma cümleler.
3. Kip seçimi: zaman bağlaçlarında gerçekleşmiş/beklenen ayrımı; para que, a menos que, con tal de que her zaman dilek kipi; haya/hubiera + ortaç.
4. Yapılar: edilgen (ser + ortaç, se), "se"nin yedi görevi, dijo que ile zaman kayması, fiil öbekleri, quedar/quedarse ve ir/irse.
5. Dağarcık: deyimler, sahte arkadaşlar, eş ve zıt anlamlılar, önek ve sonekler.
6. Metin ve konuşma: resmî e-posta, görüş yazısı, tartışma kalıpları, haber okuma ve özet.
7. Gerçek dünya: dört aksan, kayıt ve argo, dizilerle planlı çalışma.
8. Öz-sınavda zorlandığın bölümü C1'e geçmeden bir kez daha çalış; dilek kipindeki sağlamlık C1'in en çok dayanacağı zemindir.

Sonraki derse köprü

Deneme sınavından sonra Laia değerlendirmesini yapıyor: Burak'ın dilek kipi sağlam, ama bir iki yerde tereddüt ettiğini fark etmiş. "El hecho de que" ile başlayan bir cümlede hangi kipi seçeceğini bilemedi; "quizás" dediğinde fiili nasıl çekeceğine karar veremedi; "no digo que" ile başlayan bir itirazda da duraksadı. Laia gülümseyerek bunların artık B2'nin değil, bir sonraki basamağın soruları olduğunu söylüyor. Sıradaki ders C1'i dilek kipinin zor durumlarıyla açıyor: iki kipin de mümkün olduğu yapıları ve kip seçiminin anlamı nasıl değiştirdiğini göreceksin.