Günlük konuşma dili ve argo

Kanca

Radyonun yeni gençlik programı için hazırlık başladı. Konuklar Meksika, İspanya, Arjantin ve Kolombiya'dan gelecek; hepsi yirmili yaşlarında ve programda arkadaşlarıyla konuşur gibi konuşacaklar. Andrés, Seda'dan sunucular için küçük bir sözlük hazırlamasını istiyor: selamlaşmalar, "harika" demenin yolları, para ve iş için kullanılan gündelik kelimeler. Bir de uyarıda bulunuyor: bir ülkede tamamen masum olan bir kelime, başka bir ülkede canlı yayında söylenmemesi gereken bir şey olabilir.

Ders kitaplarının İspanyolcası ile sokağın İspanyolcası arasında her zaman bir mesafe vardır. B2 seviyesinde bu mesafeyi kapatmak, yani arkadaşlar arasında konuşulan dili anlamak ve yeri geldiğinde ölçülü biçimde kullanmak beklenir. Bu derste kayıt kavramını, her yerde anlaşılan gündelik kalıpları, ülkeden ülkeye değişen argo kelimeleri ve bir ülkeden öbürüne geçerken anlamı tehlikeli biçimde değişen birkaç kelimeyi göreceksin.

Anlatım

Kayıt: kime, nerede, nasıl?

Aynı şeyi söylemenin birden çok yolu vardır ve hangisinin seçileceği karşıdakine ve ortama bağlıdır. Buna kayıt (registro) denir. Resmî kayıt bir iş e-postasında, gündelik kayıt arkadaşlar arasında kullanılır; argo ise belirli bir grubun, çoğu zaman gençlerin ya da bir bölgenin kendine özgü sözcükleridir. Kaba ya da müstehcen kelimeler (groserías) ise ayrı bir kategoridir ve bir öğrencinin tanıması ama kullanmaması gereken sözcüklerdir.

B2 seviyesinde amaç, argoyu her cümlede kullanmak değil, duyduğunda anlamak ve yalnızca doğru ortamda, doğru kişilerle kullanmaktır. Tanımadığın biriyle, yaşça büyük biriyle ya da resmî bir ortamda gündelik bir kelime seçmek kibar olmayan bir izlenim bırakabilir.

Her yerde anlaşılan gündelik kalıplar

Bazı gündelik kalıplar İspanyolca konuşulan dünyanın hemen her yerinde anlaşılır. "O sea" (yani) bir düşünceyi açıklarken ya da düzeltirken kullanılır. "Bueno" ve "pues" konuşmaya giriş ya da düşünme molası işlevi görür. "¡Qué va!" (Ne gezer!) güçlü bir inkârdır. "Ni idea" (Hiç fikrim yok) kısa bir cevaptır. "Porfa" ise "por favor"un samimi kısaltmasıdır.

Kısaltmalar da gündelik dilin parçasıdır: "profe" (profesor), "bici" (bicicleta), "tele" (televisión). İspanya'da "finde" (fin de semana) ve "cole" (colegio) de çok duyulur. Birçok ülkede "súper" bir sıfatı güçlendirir: "súper bien", "súper rápido".

Ülkeden ülkeye değişen argo

Asıl çeşitlilik argoda ortaya çıkar. Aşağıdaki tablo dört ülkede sık duyulan bazı gündelik kelimeleri karşılaştırıyor; her ülkede başka seçenekler de vardır ve kullanım yaşa ve bölgeye göre değişir.

Hitaplarda da farklılık vardır. İspanya'da gençler arasında "tío" ve "tía" (kelime anlamıyla dayı ve teyze) "dostum" gibi kullanılır. Kolombiya'da "parce" ya da "parcero" arkadaş demektir. Arjantin'de "pibe" ve "piba" genç erkek ve kızı anlatır.

Anlamı tehlikeli biçimde değişen kelimeler

Bazı kelimeler bir ülkede tamamen sıradanken başka bir ülkede kaba bir anlam taşır. En bilinen örnek "coger" fiilidir. İspanya'da "almak" ya da "binmek" anlamında her gün kullanılır: "Voy a coger el autobús". Ama Meksika, Arjantin ve Latin Amerika'nın birçok ülkesinde bu fiil cinsel ve kaba bir anlam taşır. Bu ülkelerde aynı anlam için "tomar" kullanılır: "Voy a tomar el autobús".

Bazı hitaplar da bağlama göre sevecen ya da saldırgan olabilir. Meksika'da arkadaşlar arasında çok duyulan bir hitap ya da Arjantin'de yakın arkadaşlar arasında şakayla kullanılan bir kelime, tanımadığın birine söylendiğinde hakaret gibi algılanabilir. Bu yüzden duyduğun her argo hitabı hemen kullanmak yerine, önce kimin kime ve hangi tonda söylediğine dikkat et.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe konuşan kayıt kavramını iyi tanır, çünkü Türkçede de resmî "Nasılsınız?" ile arkadaşlar arasındaki "N'aber?" arasında büyük bir fark vardır. İspanyolcadaki "¿Qué onda?" ya da "¿Qué más?" Türkçedeki "N'aber?" ya da "Ne var ne yok?" ile aynı yerde durur. "Kanka" gibi gençlik hitapları da "parce" ya da "tío" ile benzer bir işlev görür: samimiyet ve aidiyet.

Türkçe argo da kuşaktan kuşağa ve bölgeden bölgeye değişir; yirmi yıl önce çok kullanılan bir kelime bugün eski moda gelebilir. İspanyolca argoda da durum aynıdır ve bu çeşitlilik bir de ülkeler arası farkla katlanır. Bu yüzden bir ders kitabındaki argo listesini değişmez bir kural gibi değil, bir başlangıç noktası gibi görmek gerekir.

Türkçede de bağlama göre anlamı değişen kelimeler vardır: aynı kelime bir bölgede masum, başka bir bölgede kaba sayılabilir. Türkçe konuşan bu hassasiyeti zaten taşır; İspanyolcada yapması gereken, bu dikkati ülke farklarına da uygulamaktır.

Örnekler

Her örneğin çevirisinde kelimenin en çok hangi ülkede duyulduğu belirtildi.

İkinci örnekte İspanya söyleyişiyle "canción" kelimesindeki "c" [th] olarak okunuyor; öbür satırlar Latin Amerika söyleyişiyle verildi.

Örnek diyalog

Bogotá'daki radyonun haber odası. Seda gençlik programı için hazırladığı listeyi Andrés'e okuyor.

Andrés'in son cümlesi kaydın nasıl kaydığını gösteriyor: konuşma boyunca Seda'ya "usted" diyen editör, şaka yollu bir "parce" ile bir anlığına gündelik kayda geçiyor.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "¡Qué chido!": Meksika. "Tengo mucho curro": İspanya. "¿Qué más, parce?": Kolombiya. "Voy al laburo": Arjantin.
2. "No tengo dinero." "Esta canción es muy buena." "Busco trabajo."
3. "Tomo el metro todos los días."
4. İş görüşmesi: resmî ("usted", nötr kelimeler). Doğum günü: gündelik (argo da olabilir). Otel resepsiyonu: nötr ya da resmî; argodan kaçın.

Özet kartı

1. Kayıt: resmî, gündelik, kaba; ortama ve kişiye göre seçilir.
2. Her yerde anlaşılanlar: o sea, bueno, pues, ¡qué va!, ni idea, porfa; kısaltmalar: profe, bici, tele; İspanya'da finde, cole.
3. Harika: guay (İspanya), padre / chido (Meksika), chévere (Kolombiya), copado (Arjantin).
4. Para: pasta, lana, plata, guita; iş: curro, chamba, camello, laburo.
5. Hitaplar: tío / tía (İspanya), parce (Kolombiya), pibe / piba (Arjantin).
6. "Coger": İspanya'da almak, Latin Amerika'nın çoğunda kaba; orada "tomar".
7. Argo hitapları önce dinle, sonra doğru kişiyle kullan; tanımadığına nötr konuş.

Sonraki derse köprü

Andrés, Seda'nın listesini beğeniyor ve bu kadar çok gündelik kelimeyi nereden öğrendiğini soruyor. Seda gülüyor: çoğunu farklı ülkelerden dizileri İspanyolca altyazıyla izleyerek, bazı sahneleri defalarca tekrar oynatarak öğrenmiş. Andrés de kendi yöntemini anlatıyor ve bunun bir eğlence değil, planlı bir çalışma olabileceğini söylüyor. Sıradaki ders dizi ve filmlerle İspanyolca çalışmayı ele alıyor: altyazıyı ne zaman ve nasıl kullanacağını, bir sahneyi aktif olarak nasıl çalışacağını ve duyduklarını kendi konuşmana nasıl taşıyacağını göreceksin.