B1 Tekrar ve Seviye Sınavı

Kanca

Tuğba iki yıldır İspanyolca öğreniyor ve altı aydır Ekvador'un başkenti Quito'da yaşıyor. Bugün bir dil okulunda sözlü seviye görüşmesine giriyor. Karşısında sakin sesli bir sınav görevlisi, Profesör Andrade oturuyor. Sorular sıradan görünüyor: ne zamandır İspanyolca öğrendiği, Quito'yu nasıl bulduğu, gelecek yıl ne yapmak istediği, gençlerin telefon kullanımı hakkında ne düşündüğü. Ama her cevapta Tuğba'nın bir seçim yapması gerekiyor: hangi zaman, hangi kip, hangi bağlaç.

A2'nin sonunda beklenen, bir hayatı zamanın içinde anlatabilmekti. B1'in sonunda beklenen ise bir adım öteye gitmektir: bir fikri savunmak, bir dileği ya da şüpheyi ifade etmek, başkasının sözünü aktarmak ve düşünceleri bağlaçlarla birbirine örmek. Bu derste B1'i üç başlıkta toparlayacak, Türkçe konuşanın bu seviyede en çok takıldığı noktaları bir arada görecek ve kısa bir sınavla kendini ölçeceksin.

Anlatım

Zamanların tamamlanması

B1'de zaman sistemi tamamlandı. Gelecek zaman ("viajaré", "tendré") geleceğe dair bilgi, söz ve tahmin için; hatta şimdiki bir durum hakkında tahmin için kullanıldı: "Estará en casa". Koşul kipi ("viajaría", "podría") nezaketi, tavsiyeyi, hayali ve geçmişten bakılan geleceği anlattı: "¿Podría ayudarme?", "Deberías descansar", "Dijo que vendría". Pluscuamperfecto ("había terminado") geçmişte bir noktadan daha önce biten eylemi gösterdi.

Bütün geçmiş zamanlar bir anlatının içinde birlikte çalışır: imperfecto sahneyi kurar, indefinido olayları ilerletir, pluscuamperfecto geriye döner, perfecto bugüne bağlar. Süren bir durum için de iki araç öğrendin: "desde hace" ve "llevar" ile gerundio: "Llevo dos años estudiando español".

Dilek kipi

B1'in en büyük yeniliği dilek kipiydi. Bu kip bir olguyu değil; bir isteği ("quiero que vengas"), bir duyguyu ("me alegra que estés aquí"), bir şüpheyi ("no creo que llueva"), bir değer yargısını ("es importante que reciclemos") ya da bir tavsiyeyi ("te recomiendo que descanses") taşır. İki öznenin farklı olması gerekir; özne aynıysa mastar kullanılır: "Quiero ir", "Me alegra verte".

Biçimleri bildirme kipinin "yo" kökünden kurulur ("tengo" → "tenga") ve altı özel fiil ayrıca öğrenilir: "sea", "esté", "vaya", "haya", "sepa", "dé". Olumsuz emir de bu kipten gelir: "no hables", "no lo hagas". "Ojalá" ise tek başına bir dilek kurar: "Ojalá haga sol".

Bağlantılı konuşma ve fikir bildirmek

Cümleleri birbirine bağlamanın araçları da B1'de genişledi. "Por" ve "para" bütün kullanımlarıyla görüldü; "ser" ve "estar" anlamı değiştiren sıfatlarla derinleşti ("es listo" / "está listo"). Bağlaçlarla karşıtlık, ekleme, neden ve sonuç kuruldu ("aunque", "sin embargo", "además", "por eso"). İlgi zamirleri isimleri cümlelerle niteledi ("la casa donde nací"), dolaylı anlatım başkasının sözünü aktardı ("dice que está cansada"), çift zamirler iki nesneyi bir arada kısalttı ("se lo doy").

Bu araçlarla fikir bildirmenin kalıpları kuruldu: görüş ("creo que", "me parece que"), katılma ve itiraz ("estoy de acuerdo", "no lo veo así"), tavsiye ("te aconsejo que") ve duygu ("me puse nervioso", "me da miedo"). Son dersler bunları gerçek konulara taşıdı: iş, eğitim, teknoloji, çevre ve gelenekler.

Türkçe ile karşılaştırma

B1'de Türkçe konuşanın en çok emek harcadığı yer, Türkçenin tek bir ekle söylediğini İspanyolcanın ikiye ayırmasıdır. Türkçedeki "-rdı" hem geçmiş alışkanlığı ("jugaba") hem hayali ("jugaría") anlatır. "-mesi" ile "-dığı" ayrımı kabaca dilek kipi ile bildirme kipi ayrımına denk düşer, ama duygularda Türkçe iki eki de kullanırken İspanyolca yalnız dilek kipini seçer. "Yüklemek" "instalar" ve "subir" diye, "için" "por" ve "para" diye bölünür.

Tersi de sık görüldü: bazı yerlerde Türkçe İspanyolcaya tahmin edilenden daha yakın durdu. Türkçedeki "İstiyorum ki gelesin" yapısı İspanyolcanın "Quiero que vengas" sırasını hazır olarak verdi. "Bana öyle geliyor ki" ile "me parece que", "Gülmekten öldüm" ile "me morí de risa" neredeyse kelime kelime örtüştü. Tahmin bildiren "-dır" eki ("Evdedir herhalde") gelecek zamanın tahmin kullanımıyla ("Estará en casa") aynı işi gördü.

Bu iki yönlü tablo B2'ye geçerken yol gösterir. Yeni bir yapıyla karşılaştığında önce şu soruyu sor: Türkçe bu anlamı hangi ekle veriyor ve İspanyolca o eki kaç parçaya bölüyor? Çoğu zaman cevap, İspanyolcanın kip ya da fiil seçimiyle yaptığı bir ayrımı gösterecektir.

Örnekler

Her örnekte B1'in hangi aracının kullanıldığını bul.

Birinci örnek gelecek zaman ve bir sonuç bağlacı. İkinci örnek pluscuamperfecto ile geriye dönüş. Dilek kipi ortadaki iki örnekte: bir istek, bir şüphe ve bir değer yargısı. Beşinci örnek iki bağlaçla karşıtlık ve neden. Altıncı örnekte bir ilgi zamiri, dolaylı anlatım ve koşul kipi bir arada. Yedinci örnek çift zamir, sekizinci örnek kısmen katılma ve yumuşatma.

Örnek diyalog

Quito'da bir dil okulunun sınav odası. Profesör Andrade Ekvadorlu; görüşme resmî olduğu için ikisi de "usted" kullanıyor.

Tuğba'nın cevapları B1'in araçlarını bir arada kullanıyor: "llevo casi dos años" ve "desde hace seis meses" süreyi, "me habían dicho que me cansaría" pluscuamperfecto ile koşul kipini, "ojalá haya" dilek kipini gösteriyor. Görüş sorusuna "en parte sí", "por un lado… por otro" ve "no creo que sea" ile cevap veriyor. Tavsiye sorusuna "le recomiendo que escuche" diye dilek kipiyle, son soruya da "me dijo que todo iba a salir bien" diye dolaylı anlatımla cevap veriyor. Profesörün "¿qué le recomendaría?" sorusu ise koşul kipiyle kurulmuş kibar bir soru.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Cuando llegué, el tren ya había salido." "Estará en la biblioteca." "Yo que tú, hablaría con el jefe."
2. "Sé que Luis viene mañana." (bilgi) "Quiero que Luis venga mañana." (istek) "Me alegra que Luis venga mañana." (duygu)
3. "Aunque llovía, salimos a pasear." "Como no tenía dinero, no compré el libro."
4. "Marta dice que da el regalo a su hermana." "Se lo doy."
5. Örnek cevap: "Por un lado, las clases en línea son cómodas y baratas; por otro, es más difícil concentrarse. Creo que es importante que los estudiantes puedan elegir."

Özet kartı

1. Gelecek zaman ve koşul kipi: aynı on bir düzensiz kök; tahmin (estará, serían), nezaket, tavsiye, hayal.
2. Geçmişler birlikte: sahne (imperfecto), olay (indefinido), geri dönüş (pluscuamperfecto), bugüne bağ (perfecto); süre: desde hace, llevar + gerundio.
3. Dilek kipi: istek, duygu, şüphe, değer yargısı, tavsiye; farklı özne + que; aynı özne mastar; ojalá.
4. Biçimler: "yo" kökü + takas; sea, esté, vaya, haya, sepa, dé; olumsuz emir no + dilek kipi.
5. Bağlantı: por / para, ser / estar ile anlamı değişen sıfatlar, aunque / sin embargo / además / por eso, que / quien / donde / lo que.
6. Aktarma ve zamirler: dice que…, pregunta si…; se lo, me la, te los.
7. Fikir: creo que, me parece que; estoy de acuerdo, no lo veo así; te recomiendo que; me puse, me da miedo.
8. Bir maddede takıldıysan, B2'ye geçmeden önce o dersi yeniden aç; özellikle dilek kipi B2'nin temelidir.

Sonraki derse köprü

Görüşmeden çıkarken Tuğba kendi kendine düşünüyor: "Daha çok vaktim olsa her gün İspanyolca kitap okurdum." Ama bu cümleyi kurmaya çalıştığında bir boşluk fark ediyor: B1'de gerçekleşmesi mümkün dilekleri kurabiliyordu, gerçek olmayan bir koşulu ise henüz kuramıyor. Sıradaki ders B2'yi dilek kipinin geçmiş biçimiyle açıyor: "si tuviera", "si fuera" gibi biçimlerin nasıl kurulduğunu, gerçek dışı koşulları ve B1.2'de kalıp olarak bıraktığın "Si tuviera dinero, viajaría" cümlesinin arkasındaki kuralı göreceksin.