Bağlaçlar: aunque, sin embargo, además, por eso

Kanca

Salsa dersinden dönen Sarp, Juliana'ya akşamı anlatmak için telefonu eline alıyor. İlk taslağı şöyle: "La clase fue cansada. Me encantó. El profesor fue paciente. Quiero volver mañana." Dört cümlenin hepsi doğru, ama mesaj bir telgraf gibi okunuyor. Sarp aslında cümlelerin arasındaki bağı da söylemek istiyor: ders yorucuydu ama çok sevdi, hoca sabırlıydı ve bu yüzden yarın yine gitmek istiyor.

Kısa cümleler A1 ve A2'de işini gördü. B1'de anlatım uzuyor ve cümleler arasındaki ilişki önem kazanıyor: bir fikre bir şey eklemek, onun tersini söylemek, bir nedeni ya da bir sonucu belirtmek. Bu derste bu dört ilişkiyi kuran bağlaçları, "pero" ile "sino" arasındaki farkı, cümlenin başına konan "como" kalıbını ve bağlaçların etrafındaki virgül kullanımını göreceksin.

Anlatım

Ekleme: además, también, incluso

Bir fikre bir şey eklemenin en basit yolu "y"dir. "Y", arkasından "i" ya da "hi" sesiyle başlayan bir kelime gelince "e" olur: "padres e hijos", "español e inglés". Daha güçlü bir ekleme için "además" (üstelik, ayrıca) kullanılır ve genellikle cümlenin başında, arkasından virgülle durur: "El hotel es barato. Además, está cerca de la playa."

"Incluso" (hatta) beklenmedik bir şeyi ekler: "Todos bailaron, incluso mi abuela." "No solo… sino también" ise iki şeyi birden vurgular: "No solo habla inglés, sino también japonés" (Yalnız İngilizce değil, Japonca da konuşuyor).

Karşıtlık: pero, sino, sin embargo, aunque

"Pero" (ama) en sık karşıtlık bağlacıdır: "Es caro, pero es muy bueno." "Sino" ise olumsuz bir cümlenin arkasından gelir ve yanlış olanın yerine doğrusunu koyar: "No es mi hermano, sino mi primo" (Kardeşim değil, kuzenim). "Pero" bir şeyi ekleyerek karşı çıkar; "sino" bir şeyi düzeltir.

"Sin embargo" (bununla birlikte, yine de) daha resmîdir ve iki ayrı cümleyi bağlar; önünde nokta ya da noktalı virgül, arkasında virgül bulunur: "Llovió todo el día. Sin embargo, fuimos a la playa." "Aunque" (…diği hâlde, -e rağmen) ise karşıtlığı tek cümlenin içinde kurar: "Aunque estaba cansado, fue a clase" (Yorgun olduğu hâlde derse gitti). Bu derste "aunque" bir olguyu anlatır ve bildirme kipiyle gelir; varsayım anlatan dilek kipli kullanımını ileride göreceksin.

Neden: porque, como, ya que

"Porque" (çünkü) nedeni ana cümlenin arkasında verir: "No salí porque llovía." Nedeni cümlenin başına koymak istersen "porque" yerine "como" kullanılır: "Como llovía, no salí" (Yağmur yağdığı için çıkmadım). "Ya que" (…diğine göre, madem) da nedeni verir ve çoğu zaman bilinen bir durumu anlatır: "Ya que estás aquí, ¿me ayudas?" (Madem buradasın, bana yardım eder misin?).

Sonuç: por eso, así que, entonces

"Por eso" (bu yüzden) bir önceki cümlenin sonucunu verir: "Tenía hambre; por eso comí dos platos." "Así que" (yani, bu yüzden) konuşmada çok sık kullanılır ve aynı cümlenin içinde durur: "Estaba cansada, así que me acosté temprano." "Entonces" (o zaman) bir sonuca ya da bir karara geçişi gösterir: "¿No viene nadie? Entonces cancelamos la reunión." Daha resmî metinlerde "por lo tanto" (dolayısıyla) tercih edilir.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe cümleleri bağlarken sık sık fiile bir ek ekler: "Yorgun olduğu hâlde", "Yağmur yağdığı için", "Geldiğinde". İspanyolca aynı işi fiilden önce gelen ayrı bir kelimeyle yapar: "aunque estaba cansado", "como llovía", "cuando llegó". Türkçede "-diği hâlde" gördüğün yerde İspanyolca "aunque", "-diği için" gördüğün yerde "porque" ya da "como" ister.

Sıra konusunda Türkçe nedeni genellikle önce söyler: "Yağmur yağdığı için çıkmadım." İspanyolcada bu sırayı korumak istiyorsan "como" kullanırsın: "Como llovía, no salí." Nedeni sona koymak istersen "porque" gelir: "No salí porque llovía." Türkçe konuşanın sık yaptığı hata, "porque" ile cümleye başlamaktır; bu yapı yalnızca bir soruya kısa cevap verirken doğaldır: "¿Por qué no saliste? — Porque llovía."

"Pero" ile "sino" ayrımının Türkçede tek bir karşılığı yoktur. Türkçe "Kardeşim değil, kuzenim" derken hiçbir bağlaç kullanmaz; İspanyolca bu düzeltmeyi mutlaka "sino" ile yapar. Türkçedeki "ama" ise "pero"nun tam karşılığıdır: "Pahalı ama çok iyi" = "Es caro, pero es muy bueno". "Üstelik" = "además", "hatta" = "incluso", "bu yüzden" = "por eso"; bu eşleşmeler iki dilde de oldukça düzenlidir.

Örnekler

Her örnekte bağlacın hangi ilişkiyi kurduğunu bul: ekleme, karşıtlık, neden ya da sonuç.

Birinci ve ikinci örnekler ekleme: "además" yeni bir bilgi, "incluso" beklenmedik bir kişiyi ekliyor. Üçüncü örnekte "sino" olumsuz cümleyi düzeltiyor. Dördüncü ve beşinci örnekler karşıtlık: "sin embargo" iki cümleyi, "aunque" tek bir cümlenin iki parçasını bağlıyor. Altıncı ve yedinci örneklerde neden cümlenin başında: "como" ve "ya que". Sekizinci örnek "así que" ile bir sonuç.

Örnek diyalog

Cali'de, salsa dersinden sonra Sarp ile Juliana arasında bir mesajlaşma. İkisi de "tú" kullanıyor; Sarp arkadaşına "Juli" diye sesleniyor.

Sarp'ın ilk mesajı artık bir telgraf değil: "pero" ile karşıtlık, "sin embargo" ile ikinci bir karşıtlık, "como" ile başta bir neden ve "así que" ile bir sonuç var. Juliana "aunque" ile tek cümlelik bir karşıtlık, "además" ile bir ekleme, "porque" ile arkadan gelen bir neden ve "ya que" ile bilinen bir durumu kullanıyor. Sarp'ın şakası "no… sino" ile bir düzeltme, Juliana'nın son cevabı ise "por eso" ile bir sonuç. "Caer bien" (sevmek, hoşa gitmek) kalıbı "gustar" gibi kurulur: "me cayó muy bien".

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "No vivo en Cali, sino en Medellín." "Estudié mucho; sin embargo, suspendí." "Me duele la cabeza; por eso me voy a casa." "Es simpático. Además, cocina muy bien."
2. "Como estaba enfermo, no fui a la fiesta." "Como no había nada en casa, compramos pan."
3. "Aunque hace frío, voy a nadar." "Aunque no tengo mucho dinero, viajo mucho."
4. Örnek cevap: "Ayer fue un día largo. Trabajé hasta las ocho; sin embargo, no estaba cansada. Además, mi hermana vino a cenar, así que preparé una sopa. Como era su cumpleaños, compré un pastel."

Özet kartı

1. Ekleme: y (i-/hi- önünde e), además, también, incluso, no solo… sino también.
2. Karşıtlık: pero (ama), sino (değil… -dir, düzeltme), sin embargo (yine de), aunque (…diği hâlde).
3. Neden: porque (sonda), como (başta), ya que (madem, …diğine göre).
4. Sonuç: por eso, así que, entonces; resmîde por lo tanto.
5. Virgül: "Además," ve "Sin embargo," cümle başında virgülle; "sin embargo" önünde nokta ya da noktalı virgül.
6. "Aunque" bu derste olgu anlatır ve bildirme kipiyle gelir.
7. Türkçe ipucu: -diği hâlde → aunque; -diği için → porque / como; üstelik → además; bu yüzden → por eso.

Sonraki derse köprü

Juliana'ya son bir mesaj daha yazmak istiyor Sarp: yarın gideceği okulu, orada tanıştığı kızı ve dans ettikleri salonu anlatacak. Ama "Salsa öğrendiğim okul", "Dans ettiğim kız" gibi Türkçe cümleleri İspanyolcada nasıl kuracağını bilmiyor. Sıradaki ders ilgi zamirlerini ele alıyor: "que", "quien" ve "donde" ile bir ismi bir cümleyle nasıl niteleyeceğini, Türkçedeki "-an", "-dığı" sıfat-fiillerinin İspanyolcada nasıl karşılandığını ve edatla birlikte gelen ilgi zamirlerini göreceksin.