A2 Tekrar ve Seviye Sınavı

Kanca

Ilgın dört aydır Meksika'nın Yucatán yarımadasındaki Mérida'da yaşıyor. Bir dil okulunda gönüllü olarak Türkçe atölyesi yürütmek istiyor ve okulun müdürü Señora Canché onu kısa bir görüşmeye çağırıyor. Görüşme on dakika sürüyor, ama sorular zamanın her yönüne uzanıyor: ne zamandan beri burada, daha önce ne yapıyordu, neden geldi, geçen hafta nereleri gördü, yazın ne yapacak. Ilgın her soruda başka bir zaman seçmek zorunda.

A1'in sonunda kendini şimdiki zamanda tanıtmak yetiyordu. A2'nin sonunda beklenen, bir hayatı zamanın içinde anlatabilmektir: bugünden geçmişe, geçmişten plana gidip gelmek. Bu derste A2'yi üç başlıkta toparlayacak, Türkçe konuşanın bu seviyede en sık düştüğü tuzakları bir arada görecek ve kısa bir sınavla nerede durduğunu ölçeceksin.

Anlatım

Zaman haritası

A2'nin omurgası geçmiştir ve İspanyolcada geçmişin üç biçimi vardır. İndefinido bitmiş ve sınırı belli olayları anlatır: "Ayer fui al mercado", "Viví dos años en Ankara". İmperfecto sahneyi, alışkanlığı ve süren durumu anlatır: "De niña vivía cerca del mar", "Hacía frío". Pretérito perfecto ise özellikle İspanya'da, bitmemiş bir zaman dilimi ya da hayat deneyimi için kullanılır: "Esta semana he trabajado mucho", "¿Has estado en México?". Latin Amerika'nın çoğunda bu son işi de sık sık indefinido görür.

İki geçmiş zamanın iş bölümünü A2.14'te bir hikâye üzerinde görmüştün: imperfecto arka planı çizer, indefinido olayı üstüne koyar. Geleceğe gelince, A2'nin aracı "ir a + mastar"dır: "Voy a trabajar en verano". Şu anda süren eylem için "estar + gerundio" kullanılır: "Estoy aprendiendo". Süreyi anlatmak için de iki kalıp öğrendin: "Vivo aquí desde hace cuatro meses" ve "Hace cuatro meses que vivo aquí".

Cümlenin küçük parçaları

A2'de cümleyi birbirine bağlayan küçük kelimelerin tam listesi açıldı. İyelik sıfatları sahibe göre seçilir ama isme göre çekilir ("nuestra casa", "sus amigos"). İşaret sıfatları üç uzaklık ayırır ("este", "ese", "aquel"). Nesne zamirleri ismin yerini tutar ve çekimli fiilin önüne geçer: "¿El libro? Lo tengo yo", "Le escribo a mi madre". Mastara, gerundio'ya ve olumlu emre ise sona bitişir: "Voy a comprarlo", "Estoy leyéndolo", "Cómpralo".

Edatlarda "por" ile "para" ayrımı Türkçedeki tek "için" kelimesini ikiye böler: amaç ve hedef "para", neden ve yol "por". Karşılaştırmada "más… que", "menos… que", "tan… como" ve düzensiz "mejor", "peor", "mayor", "menor"; en üstünlükte "el más… de" ve "-ísimo" kullanılır.

Emir ve pratik durumlar

"Tú" emri çoğu fiilde üçüncü tekil şahısla aynıdır ("habla", "come"); sekiz kısa düzensiz biçimi vardır ("ven", "pon", "haz", "di"…). "Usted" emri sesli harf takasıyla kurulur ("hable", "coma"). Bu yapı tarif vermekten doktor talimatına kadar birçok durumda karşına çıktı.

A2'nin ikinci yarısı bu araçları gerçek sahnelere taşıdı: otel ve havaalanı, toplu taşıma, hava durumu, boş zaman, doktor ve eczane, restoran, telefon, davet, kısa yazışma ve bir tatilin anlatımı. Her sahnenin kendi kalıpları vardı, ama hepsi aynı zaman haritası ve aynı küçük kelimeler üzerine kuruluydu.

Türkçe ile karşılaştırma

A2'de Türkçe konuşanı en çok zorlayan şey, Türkçenin tek bir biçimle söylediğini İspanyolcanın ikiye ya da üçe bölmesidir. Türkçedeki "-dı" eki İspanyolcada "comí", "comía" ve İspanya'da "he comido" olarak üçe ayrılır. Türkçedeki "için" "por" ve "para" olur. Türkçenin tek "onun" kelimesi ise karşısında "su" ve bağlama göre "de él", "de ella", "de usted" gibi açıklamalar bulur.

Tersi de vardır: bazı yerlerde Türkçe İspanyolcadan daha ince ayrım yapar ve bu kez İspanyolca sadeleşir. Türkçedeki "-dı" ile "-mış" arasındaki tanıklık farkı İspanyolcada tek bir geçmiş biçimde kaybolur. Türkçede "-yordu" ile "-ırdı" ayrı eklerdir; İspanyolca ikisini de imperfecto ile karşılar.

Zamir konusunda iki dil tamamen ayrı yollara sapar. Türkçe nesneyi sık sık düşürür: "Kitabı aldın mı? — Aldım." İspanyolca bu yerde bir zamir ister: "¿Compraste el libro? — Sí, lo compré." A2'nin en önemli alışkanlıklarından biri, Türkçede sessiz kalan bu yeri doldurmaktır.

Örnekler

Her örnekte hangi zamanın ya da hangi küçük kelimenin seçildiğini ve nedenini bul.

Birinci örnek alışkanlığı imperfecto ile, ikinci örnek tek bir olayı indefinido ile veriyor. Üçüncü örnekte perfecto bir deneyimin henüz yaşanmadığını söylüyor, "van a venir" ise plan. Dördüncü örnekte "se lo" kalıbı ileride ayrıntılı işlenecek; burada "le" ile "lo" yan yana gelince "le"nin "se"ye döndüğünü görmen yeter. Sekizinci örnekte "hace" iki ayrı işte: süre ve hava.

Örnek diyalog

Mérida'daki dil okulunda Señora Canché, Ilgın'la görüşüyor. İkisi de "usted" kullanıyor; müdür Meksika söyleyişiyle konuşuyor.

Görüşme A2'nin zaman haritasını baştan sona dolaşıyor. "Hace… que" ve "desde hace" süreyi, "vivía" ile "trabajaba" eski düzeni, "vino", "quise", "conocí" ve "fui" bitmiş olayları anlatıyor. "Estaba muy fría" ve "era preciosa" betimleme, "voy a dar" plan, "los estoy entendiendo" ise şu an süren bir eylem ve nesne zamiri birlikte. Müdürün son cümlesinde karşılaştırma ("mejor que") ve zamirin bitiştiği bir "usted" emri ("mándeme") var. Cenote'ler, Yucatán yarımadasında kayanın çökmesiyle açılan, içi yeraltı suyuyla dolu doğal kuyulardır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Ayer llovió toda la tarde." (sınırı belli bir olay) "Antes trabajaba en un banco." (eski düzen) "Mientras cocinaba, sonó el teléfono." (sahne + kesen olay)
2. "La veo los lunes." "Voy a comprarlos." ya da "Los voy a comprar." "Lo compro en esta panadería."
3. "Este regalo es para ti." "Gracias por tu ayuda." "Salgo mañana para Mérida."
4. "Mérida es más tranquila que Cancún." "Mi hermano es tan alto como yo."
5. Örnek cevap: "De niño jugaba al fútbol en la calle todos los días. El año pasado fui a Barcelona con mis amigos. Estudio español desde hace un año. Me gusta mucho. El mes que viene voy a empezar un curso nuevo. Ahora estoy leyendo un libro en español."

Özet kartı

1. Üç geçmiş: comí (bitmiş olay), comía (sahne, alışkanlık), he comido (bitmemiş dilim, deneyim; özellikle İspanya).
2. Gelecek planı "ir a + mastar"; şu an süren eylem "estar + gerundio"; süre "desde hace" ve "hace… que".
3. İyelik (mi, su, nuestro), işaret (este, ese, aquel) ve nesne zamirleri (lo, la, le); zamir çekimli fiilin önüne, mastara ve emre sona.
4. "Para" amaç ve hedef, "por" neden ve yol; karşılaştırma ve en üstünlük kalıpları.
5. "Tú" ve "usted" olumlu emri; tarif ve talimat.
6. Seyahat, şehir, hava, hobi, sağlık, restoran, telefon, davet, yazışma ve tatil sahnelerinin kalıpları.
7. Sınavda bir maddede takıldıysan, B1'e geçmeden önce o maddenin dersini yeniden aç; özellikle iki geçmiş zaman B1'in temelidir.

Sonraki derse köprü

Ilgın ağustos planını "pienso viajar a Chiapas" diye anlattı; A2'nin gelecek araçları plan ve niyetle sınırlıydı. B1 seviyesi, geleceği tek bir çekimle söyleyen yeni bir zamanla açılıyor. Sıradaki ders gelecek zamanı (futuro simple) ele alıyor: "viajaré", "comeremos" gibi biçimlerin nasıl kurulduğunu, hangi fiillerin kökünü değiştirdiğini ve bu zamanın "ir a" ile arasındaki farkı göreceksin.