Kendini tanıtmak: Me llamo…

Kanca

Bir dil kursunun ilk günü. Öğretmen sırayla herkese adını soruyor. Senden önceki öğrenci "Mi nombre es Carlos" diyor, ondan önceki "Soy Laura", bir başkası "Me llamo Ana". Üç farklı cümle, aynı iş: kişi adını söylüyor. Sıra sana geliyor ve hangisini seçeceğini bilmiyorsun.

Üçü de doğru, ama aynı ağırlıkta değil. Biri gündelik konuşmanın en doğal kalıbı, biri kendini bir grubun içinde tanıtırken öne çıkıyor, biri de daha resmî ve yazıya yakın duruyor. Bu derste üç kalıbı ayırt edecek, tanışmanın sonundaki nezaket sözlerini öğrenecek ve Türkçe konuşanın bu konuşmada en sık düştüğü iki tuzağı göreceksin.

Anlatım

"Me llamo…": en doğal yol

İspanyolcada kendini tanıtmanın en yaygın yolu "Me llamo…" kalıbıdır: "Me llamo Defne" (Adım Defne). Kelime kelime çevirirsen "kendimi Defne diye çağırırım" gibi bir anlam çıkar. A1.4'te "llamar" (çağırmak) kelimesini görmüştün; burada o fiil "kendimi" anlamına gelen "me" ile birleşiyor.

Soru da aynı fiille kurulur. Samimi olarak "¿Cómo te llamas?" (Adın ne?), resmî olarak "¿Cómo se llama usted?" (Adınız ne?) diye sorulur. Sorunun başındaki kelimeye dikkat et: İspanyolca adı "ne" diye değil, "nasıl" diye sorar. Soru kelimesi "qué" değil, "cómo"dur. Bu fiilin bütün çekimini ve "me, te, se" kelimelerinin işlevini ilerideki fiil derslerinde ayrıntılı göreceksin; şimdilik bu iki soruyu ve cevabını bir bütün olarak öğren.

"Soy…": bir rolle birlikte

"Soy" kelimesi "ben …-im" anlamına gelir: "Soy Defne" (Ben Defne'yim). Bu kalıp özellikle adının yanına bir rol, bir açıklama eklediğinde doğal duyulur: "Soy Defne, la nueva estudiante" (Ben Defne, yeni öğrenci). Telefonu açan birine kim olduğunu söylerken ya da bir ofiste kendini duyururken de sık kullanılır: "Hola, soy Defne."

"Soy" kelimesinin ait olduğu "ser" fiili İspanyolcanın iki "olmak" fiilinden biridir ve bu seviyenin dördüncü modülünde uzun uzun işlenecek. Şimdilik "soy + adın" kalıbını tanıman ve kullanman yeter.

"Mi nombre es…": resmî ve yazıya yakın

"Mi nombre es Defne" (Benim adım Defne) dilbilgisi açısından tamamen doğrudur, ama gündelik konuşmada ötekiler kadar sık duyulmaz. Daha çok resmî bir sunumda, bir form doldururken ya da yavaş ve dikkatli konuşulması gereken bir durumda tercih edilir. Arkadaş ortamında "Mi nombre es…" demek biraz ağır, biraz ders kitabı gibi duyulabilir.

Resmî durumlarda soyadı da istenir: "¿Cuál es su apellido?" (Soyadınız nedir?). İspanyolca konuşulan ülkelerin çoğunda insanlar iki soyadı taşır: önce babanın, sonra annenin soyadı. "Laura García López" adlı birinin baba soyadı García, anne soyadı López'tir. Gündelik hayatta çoğunlukla yalnız ilk soyadı kullanılır.

Tanışmanın sonu: "mucho gusto" ve "encantado"

Ad söylendikten sonra bir nezaket sözü gelir. İki yaygın seçenek vardır. "Mucho gusto" (Çok memnun oldum) herkes tarafından, aynı biçimde söylenir. "Encantado" ve "encantada" ise konuşan kişinin cinsiyetine göre değişir: erkek "encantado", kadın "encantada" der.

Burada Türkçe konuşanın sık karıştırdığı bir nokta var. Sonek karşıdakine değil, konuşana bakar. Bir kadın, bir erkekle tanıştığında "encantada" der; bir erkek, bir kadınla tanıştığında "encantado" der. Kim konuşuyorsa kelime ona uyar.

Karşılık vermenin en kısa yolu "Igualmente" (Ben de, keza) demektir. Daha nazik bir seçenek "El gusto es mío" (Memnuniyet bana ait) sözüdür. Soruyu iade etmek de tanışmanın doğal bir parçasıdır: biri sana adını sorduysa, cevabından sonra "¿Y tú?" (Ya sen?) diye sorarsın.

Başkasını tanıtmak

Bir arkadaşını tanıştırırken "Te presento a…" (Seni … ile tanıştırayım) kalıbı kullanılır: "Te presento a mi amigo Emre." Daha kısa bir yol "Este es…" (Bu …) ve "Esta es…" kalıbıdır; tanıttığın kişi erkekse "este", kadınsa "esta" dersin: "Esta es mi amiga Ada" (Bu arkadaşım Ada). Bu kelimelerin ayrıntısını A2 seviyesinde işaret sıfatlarıyla göreceksin.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçede de kendini tanıtmanın birkaç yolu vardır ve bunlar İspanyolcadaki üç kalıba şaşırtıcı derecede denk düşer. Gündelik konuşmadaki "Adım Defne", en doğal İspanyolca kalıp olan "Me llamo Defne"ye yakındır. Bir rolle birlikte söylenen "Ben Defne, yeni öğrenci", İspanyolcada "Soy Defne, la nueva estudiante" olur. Resmî ve biraz ağır duran "Benim adım Defne'dir" ise "Mi nombre es Defne" ile aynı tonu taşır.

Soruda ise iki dil ayrılır. Türkçe adı "ne" ile sorar: "Adın ne?" İspanyolca ise "nasıl" ile sorar: "¿Cómo te llamas?" Türkçeyi kelime kelime çeviren öğrenci "¿Qué es tu nombre?" diye sorar ve bu biçim İspanyolcada yanlıştır. Adı "nombre" kelimesiyle sormak istersen doğru soru kelimesi "cuál"dır: "¿Cuál es tu nombre?" Bu soru özellikle Latin Amerika'da kullanılır, ama en doğal olanı yine "¿Cómo te llamas?"tır.

Nezaket sözünde de bir fark var. Türkçedeki "memnun oldum" herkes için aynıdır, çünkü Türkçede kelimeler konuşanın cinsiyetine göre değişmez. İspanyolcada "encantado" ve "encantada" bu değişimi yapar. Emin olamıyorsan "mucho gusto" de; o kelime hiç değişmez.

Örnekler

Her kalıbı kendi adınla tekrar et; "encantado" ve "encantada" arasından kendine uyanı seç.

İkinci örnekteki "usted" kelimesi resmî "siz"dir ve bu modülün ilerleyen bir dersinde samimi "tú" ile karşılaştırılacak. Altıncı örneği bir erkek söylüyorsa "Encantado" [en-kan-TA-do] olur; kelimenin sonu, konuşanın kendisiyle uyum içindedir.

Örnek diyalog

Defne, Bogotá'daki bir dil değişimi buluşmasına arkadaşı Emre ile gidiyor. Kapıda organizatör Andrés onları karşılıyor.

Diyalogdaki kişilerin her biri durumuna uyan kalıbı seçiyor. Andrés kendini organizatör olarak tanıttığı için "Soy Andrés" diyor; Defne bir soruya cevap verdiği için "Me llamo Defne" diyor. Emre ve Andrés erkek oldukları için "encantado" diyor; Defne ise cinsiyet taşımayan "mucho gusto"yu seçiyor. Andrés'in son sözü "¡Bienvenidos!" (Hoş geldiniz) çoğuldur, çünkü ikisine birden söyleniyor.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Örneğin: "Me llamo Emre", "Soy Emre, el nuevo compañero", "Mi nombre es Emre Yılmaz". Arkadaş ortamına en uygun olan "Me llamo…", resmî sunuma en uygun olan "Mi nombre es…"dir; "Soy…" bir rolle birlikte her ortamda doğaldır.
2. "Encantada". Sonek konuşanın cinsiyetine uyar; karşısındaki kişinin erkek olması kelimeyi değiştirmez.
3. "¿Cómo se llama usted?" Resmî konuşmada "te" yerine "se" ve sonda "usted" kullanılır.
4. Baba soyadı García, anne soyadı López'tir. İspanyolca konuşulan ülkelerin çoğunda önce babanın, sonra annenin soyadı gelir.

Özet kartı

1. En doğal tanıtım: "Me llamo…"; soru: "¿Cómo te llamas?" (samimi), "¿Cómo se llama usted?" (resmî).
2. "Soy…" adı bir rolle birlikte söylerken doğaldır: "Soy Defne, la nueva estudiante."
3. "Mi nombre es…" doğrudur ama daha resmî ve yazıya yakındır.
4. Adı sorarken "qué" değil "cómo" kullanılır; "¿Qué es tu nombre?" yanlıştır, "¿Cuál es tu nombre?" doğrudur.
5. "Mucho gusto" herkes için aynıdır; "encantado/encantada" konuşanın cinsiyetine uyar.
6. Karşılık: "Igualmente" ya da "El gusto es mío"; soruyu iade etmek için "¿Y tú?".
7. Başkasını tanıtmak: "Te presento a…", "Este es… / Esta es…". Çoğu kişinin iki soyadı vardır: önce baba, sonra anne.

Sonraki derse köprü

Adını söyledin; tanışmanın bir sonraki sorusu neredeyse her zaman nereden geldiğindir. Sıradaki derste "¿De dónde eres?" sorusunu ve "Soy de Turquía" cevabını kuracağız; bunun yanında milliyet kelimelerinin konuşanın cinsiyetine göre nasıl değiştiğini, "turco" ile "turca" farkını ve İspanyolcada milliyetlerin neden küçük harfle yazıldığını göreceksin.