A1 Tekrar ve Seviye Sınavı

Kanca

Madrid'deki bir dil okulunda Emir, yerleştirme görüşmesine giriyor. Karşısındaki öğretmen sakin bir sesle beş dakikalık bir konuşma başlatıyor: "¿Cómo se llama? ¿De dónde es? ¿A qué se dedica?" Sorular kolay görünüyor, ama Emir cevap verirken aynı anda çok şeyi yönetmek zorunda: doğru "olmak" fiilini seçmek, fiilin sonunu kişiye uydurmak, sıfatı isme göre çekmek, soru kelimesini başa almak.

A1 seviyesinin sonunda gerçek sınav budur: tek tek kuralları hatırlamak değil, onları konuşmanın içinde birlikte kullanabilmek. Bu derste A1'in yolunu dört eksende toparlayacak, Türkçe konuşanın en çok takıldığı noktaları bir arada görecek ve kısa bir sınavla kendini ölçeceksin.

Anlatım

Birinci eksen: sesler ve yazı

İspanyolca yazıldığı gibi okunur. Beş sesli harf her yerde aynı kalır ve Türkçedekilere çok yakındır. Birkaç sessiz harf dikkat ister: "h" okunmaz, "j" ve "ge, gi" hırıltılı bir [h] sesi verir, "ll" ve "y" çoğunlukla [y] diye söylenir, "ñ" [ny] sesidir, "rr" titretilir. "Ce, ci" ve "z", İspanya'da dişler arasında, Latin Amerika'da [s] olarak okunur.

Vurgu kuralı iki cümledir: sesli harfle, "-n" ya da "-s" ile biten kelimelerde vurgu sondan ikinci hecededir, öteki kelimelerde son hecededir. Kuraldan sapan kelime vurgu işareti alır: "café", "música". Soru ve ünlem cümleleri iki işaretle çevrilir: "¿…?" ve "¡…!".

İkinci eksen: isim, artikel, sıfat

Her ismin bir cinsiyeti vardır ve artikel bu cinsiyeti taşır: "el libro", "la mesa", "los libros", "las mesas"; belirsizde "un", "una", "unos", "unas". Sıfat ismin arkasına gelir ve ona cinsiyette ve sayıda uyar: "una casa blanca", "unos zapatos negros". Karma bir grup erkek çoğulla anılır: "mis padres", "los hermanos".

Bu eksende Türkçe konuşanın asıl işi, Türkçede var olmayan iki soruyu her isimde sormaktır: bu isim erkek mi dişi mi, tekil mi çoğul mu? Aile, meslek, renk ve kıyafet kelimelerinde bu soruların cevabı çoğu zaman kelimenin sonunda görünür.

Üçüncü eksen: fiiller

"Olmak" fiilinin Türkçedeki tek yüzü İspanyolcada dörde ayrılır. "Ser" kimliği, mesleği ve kökeni söyler: "Soy ingeniera", "Es de Chile". "Estar" o anki durumu ve yeri söyler: "Estoy cansado", "La farmacia está enfrente". "Tener" yaşı ve sahipliği söyler: "Tengo treinta años". "Hay" bir şeyin var olduğunu söyler: "Hay un banco cerca".

Şimdiki zamanda üç düzenli grup vardır: "-ar" (hablo, hablas, habla…), "-er" (como, comes, come…), "-ir" (vivo, vives, vive…). Kök değiştiren fiiller vurgu köke düştüğünde değişir: "pienso", "duermo", "pido"; ama "pensamos". Düzensiz fiillerin en sıkları "ir" (voy), "hacer" (hago), "salir" (salgo), "tener" (tengo) ve "querer" ile "poder"dir. Dönüşlü fiiller zamirle çekilir: "me levanto", "te duchas". "Gustar" ise tersine çalışır; hoşa giden şey özne olur: "me gusta el té", "me gustan los perros".

Dördüncü eksen: gündelik durumlar

A1 seviyesinin pratik hedefleri şunlardır: selamlaşmak ve vedalaşmak, kendini ve aileni tanıtmak, "tú" ile "usted" arasında seçim yapmak, sayıları, saati ve tarihi söylemek, bir kafede sipariş vermek, fiyat sormak, yol sormak, derdini bir eczacıya anlatmak, gününü ve sevdiklerini anlatmak. Bunların her biri, yukarıdaki üç eksenin bir araya geldiği küçük bir sahnedir.

Türkçe ile karşılaştırma

A1 boyunca Türkçe konuşanın hem avantajları hem de sürekli karşılaştığı engeller belirginleşti. Avantajlar ses ve yazıdadır: iki dil de yazıldığı gibi okunur, sesli harfler neredeyse aynıdır ve Türkçe konuşan, İspanyolcanın en zor bulunan seslerinin çoğunu zaten çıkarabilir. Çift olumsuz ("hiçbir şey yemiyorum") ve "hoşuma gidiyor" yapısı gibi bazı dilbilgisi noktalarında da Türkçe beklenmedik bir yardımcıdır.

Engeller ise iki büyük farktan doğar. Birincisi sıradır: Türkçe sıfatı isimden önce, soru kelimesini cevabın yerinde, olumsuzluğu fiilin içinde tutar. İspanyolca sıfatı arkaya, soru kelimesini başa, "no"yu fiilin önüne koyar. İkincisi uyumdur: Türkçede sıfat hiç değişmez, isim cinsiyet taşımaz, meslek adları kadın ve erkek için aynıdır. İspanyolcada bunların hepsi bir seçim ister.

Bu iki farkı bilmek, A2'ye geçerken en değerli hazırlıktır. Yeni bir kuralla karşılaştığında şu iki soruyu sormak işini kolaylaştırır: bu yapıda sıra Türkçeye göre nasıl değişiyor, ve hangi kelimeler birbirine uymak zorunda?

Örnekler

Her örnekte hangi eksenden bir kural kullanıldığını bul; bazılarında birden fazla eksen var.

İkinci ve üçüncü örnekler "olmak" fiilinin üç yüzünü yan yana gösteriyor: yaş "tener", meslek "ser", o anki durum "estar". Beşinci örnekte iki sıfat da dişi çoğul isme uymuş. Altıncı örnekte bir dönüşlü fiil ile düzensiz "ir" aynı cümlede.

Örnek diyalog

Emir, Madrid'de bir dil okulunun yerleştirme görüşmesinde öğretmenle konuşuyor. Resmî bir görüşme olduğu için ikisi de "usted" kullanıyor. Öğretmen Madridli; "hace" kelimesini [A-the] diye söylüyor.

Emir'in dört cevabında A1'in neredeyse bütün araçları var: "llamarse" ile tanışma, "ser" ile köken ve meslek, "vivir" ve "trabajar" ile düzenli fiiller, "empezar", "volver" ve "despertarse" ile kök değişimi ve dönüşlü yapı, "ir" ile düzensiz bir fiil ve "gustar" ile "encantar". Atocha, Madrid'in büyük tren istasyonlarından birinin adıdır; Rastro ise şehrin pazar sabahları kurulan bit pazarıdır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Mi madre es médica." "Hoy estoy enfermo." "¿Cuántos años tienes?" "En el centro hay muchos museos."
2. "Nosotros queremos un café." "Yo voy al trabajo en metro." "Ella se levanta a las ocho." "¿Tú duermes bien?"
3. "¿Dónde vives?" "¿Qué hora es?" "¿Cuánto cuesta esta camisa?"
4. "Me gustan los lunes." Katılmıyorsan: "A mí no."
5. Örnek cevap: "Me llamo Selin y soy de Esmirna. Soy diseñadora gráfica. Entre semana me despierto temprano y tomo el autobús a la oficina. Por la tarde, a veces voy al gimnasio. Me encanta viajar."

Özet kartı

1. İspanyolcayı yazıldığı gibi okuyabiliyor ve vurgu işaretinin ne zaman gerektiğini biliyorsun.
2. Her ismin cinsiyetini artikelle öğreniyor, sıfatı isme uyduruyorsun.
3. "Ser", "estar", "tener" ve "hay" arasında doğru seçimi yapabiliyorsun.
4. Üç fiil grubunu, kök değiştiren fiilleri ve en sık düzensiz fiilleri şimdiki zamanda çekebiliyorsun.
5. Dönüşlü fiillerle günlük rutinini, "gustar" ile zevklerini anlatabiliyorsun.
6. Evet-hayır sorusu ve soru kelimeli soru kurabiliyor, "no" ile olumsuz cümle yapabiliyorsun.
7. Selamlaşma, sipariş, fiyat, yol ve sağlık durumlarında temel konuşmayı yürütebiliyorsun.
8. Bu maddelerden birinde zorlanıyorsan, A2'ye geçmeden o konunun dersine dönmek en verimli yoldur.

Sonraki derse köprü

A2 seviyesi, A1'de kalıp olarak kullandığın küçük kelimeleri tek tek açarak başlıyor. "Mi casa", "tu hermano", "su madre" gibi ifadeleri şimdiye kadar birçok kez kullandın. Sıradaki derste iyelik sıfatlarının tam listesini, "su" kelimesinin neden hem "onun" hem "sizin" hem de "onların" anlamına gelebildiğini ve "nuestro" ile "vuestro"nun, ötekilerden farklı olarak, neden isme cinsiyette de uyduğunu göreceksin.