Gustar fiili: sevdiklerimi söylemek

Kanca

Buenos Aires'te bir parkta Defne'ye arkadaşı Julieta bir su kabağı uzatıyor. İçinde mate var, Arjantin'in her yerde elden ele dolaşan acı otlu içeceği. Julieta soruyor: "¿Te gusta el mate?" Defne bir yudum alıyor ve "Sevmedim" demek istiyor. Aklındaki cümle "Yo no gusto el mate." Ama bu cümle İspanyolcada tuhaf bir anlama kayıyor: "Ben mateye hoş gelmiyorum" gibi bir şey.

İspanyolcada bir şeyi sevdiğini söylemek, bildiğin fiillerin çoğundan farklı bir yolla kurulur. Seven kişi değil, sevilen şey cümlenin öznesidir. Bu derste "gustar" fiilinin bu ters çalışan yapısını, fiilin neden sevilen şeye uyduğunu, zevkleri karşılaştırmanın kısa cevaplarını ve daha güçlü bir sevgiyi anlatan "encantar" fiilini öğreneceksin.

Anlatım

Sevilen şey öznedir

"Gustar" kelimesi kelimesine "hoşa gitmek" demektir. "Me gusta el café" cümlesinin öznesi "el café"dir; kahve bana hoş gelir, yani kahveyi severim. "Me" ise kahvenin kime hoş geldiğini söyler. A1.40'ta öğrendiğin "Me duele la cabeza" kalıbı da tam olarak böyle çalışıyordu: ağrıyan baş özneydi, "me" kimin başı olduğunu gösteriyordu.

Fiil özneye uyduğu için sevilen şey tekilse "gusta", çoğulsa "gustan" olur: "Me gusta el chocolate" (Çikolatayı severim), "Me gustan los gatos" (Kedileri severim). Bir eylemi sevdiğini söylerken fiil mastar olarak gelir ve "gusta" tekil kalır; birden fazla eylem sayılsa bile: "Me gusta leer" (Okumayı severim), "Me gusta cocinar y bailar" (Yemek yapmayı ve dans etmeyi severim).

Kime hoş geliyor: altı zamir

Kimin sevdiğini fiilin önündeki küçük kelime söyler: "me" (bana), "te" (sana), "le" (ona, size), "nos" (bize), "os" (size, İspanya samimi), "les" (onlara, sizlere). "¿Te gusta el mate?" (Mateyi sever misin?), "Nos gusta viajar" (Seyahat etmeyi severiz), "Les gustan los videojuegos" (Video oyunlarını severler).

"Le" üç kişiyi birden anlatabildiği için, kimi kastettiğini açıkça söylemek istersen başa "a" ile bir isim ya da zamir eklersin: "A Julieta le gusta el tango" (Julieta tangoyu sever), "A usted le gusta el té" (Siz çayı seversiniz). Aynı ekleme vurgu için de yapılır: "A mí me gusta el té, pero a él le gusta el café" (Ben çayı severim ama o kahveyi sever).

Olumsuz, soru ve kısa cevaplar

Olumsuzlukta "no" zamirin önüne gelir: "No me gusta el fútbol" (Futbolu sevmem). Soru, A1.31'deki gibi ses yükselişiyle kurulur: "¿Te gustan los perros?" (Köpekleri sever misin?).

Sohbette zevkleri karşılaştırmak için dört kısa cevap çok işe yarar. Aynı fikirdeysen olumluya "A mí también" (Ben de), olumsuza "A mí tampoco" (Ben de değil) dersin. Farklı düşünüyorsan olumluya "A mí no" (Ben sevmem), olumsuza "A mí sí" (Ben severim) dersin. "No me gusta el café." "A mí tampoco." ya da "A mí sí."

Ne kadar seviyorsun?

Sevginin derecesini "mucho" (çok), "bastante" (epey) ve "un poco" (biraz) ile ayarlarsın: "Me gusta mucho bailar". Hiç sevmediğini söylemek için A1.31'deki çift olumsuzu kullanırsın: "No me gusta nada" (Hiç sevmiyorum).

Güçlü bir sevgi için "encantar" fiili vardır ve "gustar" gibi çalışır: "Me encanta el mar" (Denize bayılırım), "Me encantan los libros" (Kitaplara bayılırım). "Encantar" zaten en güçlü derecedir; önüne ya da arkasına "mucho" eklenmez.

Bir kişiye duyulan sevgi için ise "gustar" dikkatli kullanılmalıdır. "Me gustas" (Senden hoşlanıyorum) çekim anlatır. Aileye, arkadaşa ya da sevgiliye duyulan sevgi için "querer" kullanılır: "Te quiero" (Seni seviyorum).

Türkçe ile karşılaştırma

"Gustar" yapısı ilk bakışta tuhaf görünür, ama Türkçede de aynı yapı yaşar. Türkçede "Kahve hoşuma gidiyor" dediğinde öznen kahvedir ve sen "hoşuma" kelimesindeki iyelik ile yönelme ekinde gizlisin: kahve, benim hoşuma gidiyor. İspanyolcanın "Me gusta el café" cümlesi bu cümlenin neredeyse birebir karşılığıdır. Türkçe konuşan için en kolay yol, "severim" yerine "hoşuma gidiyor" diye düşünmektir.

Fark, Türkçenin iki yapıyı da kullanabilmesindedir. Türkçede "Kahveyi severim" de doğrudur ve bu cümlede özne sensin. İspanyolcanın en sık kullanılan zevk fiili ise yalnız ilk yapıyla çalışır. "Severim" kalıbını doğrudan aktaran öğrenci "Yo gusto el café" der ve cümle anlamını kaybeder.

Artikel konusunda da Türkçe ipucu verir. Türkçede genel bir sevgiyi anlatırken isim çoğu zaman belirtme eki alır: "Kahveyi severim", "Kedileri severim". İspanyolcada da genel bir sevgi belirli artikelle söylenir: "Me gusta el café", "Me gustan los gatos". İki dilde de sevilen şey, adeta tanıdık bir tür olarak ele alınır.

Örnekler

Her cümlede sevilen şeyi bul ve fiilin ona nasıl uyduğuna bak.

İkinci örnekte sevilen şey "novelas", yani birden fazla roman; fiil de "gustan". Üçüncü örnekte "a mi padre" kimin sevdiğini açıkça söylüyor ve fiil mastarla tekil kalıyor. Altıncı ve yedinci örnekler karşılaştırma cevaplarını gösteriyor. Son örnekte bir insana duyulan sevgi için "querer" kullanılmış.

Örnek diyalog

Defne ile Julieta, Buenos Aires'te bir parkta mate içiyor. Arkadaş oldukları için samimi konuşuyorlar; Julieta Arjantinli olduğu için "vos" kullanıyor.

Julieta'nın "Me gustan el tango y el rock nacional" cümlesinde iki şey sevildiği için fiil çoğul. Defne'nin "me encanta bailar" cümlesinde ise mastar geldiği için fiil tekil. "A mí también" Julieta'nın futbolu sevdiğini kısa yoldan söylüyor. "Tenés", "tener" fiilinin "vos" biçimidir. "La cancha" Arjantin'de futbol sahası ve stadyum için kullanılır; "rock nacional" ise Arjantin'de yapılan İspanyolca rok müziğinin adıdır. "Milonga", tango dans edilen gece mekânıdır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Me gustan las naranjas." "¿Te gusta nadar?" "A Ana le gustan los perros y los gatos."
2. "Me gusta el invierno" cümlesine: katılıyorsan "A mí también", katılmıyorsan "A mí no". "No me gusta el calor" cümlesine: katılıyorsan "A mí tampoco", katılmıyorsan "A mí sí".
3. "A mi padre le gusta el fútbol, pero a mi madre no."
4. Örnek cevap: "Me gusta leer y me gustan los gatos. Me encanta el mar. No me gusta nada el ruido."

Özet kartı

1. "Gustar"da sevilen şey öznedir; seven kişi "me, te, le, nos, os, les" ile gösterilir.
2. Tekil ya da mastar: me gusta; çoğul: me gustan.
3. "Le" ve "les" kimi kastettiğini "a" ile netleştirir: A Julieta le gusta el tango.
4. Olumsuz: No me gusta; hiç: No me gusta nada.
5. Karşılaştırma: A mí también / A mí tampoco / A mí sí / A mí no.
6. "Encantar" güçlü sevgidir ve "mucho" almaz: Me encanta el mar.
7. İnsanlara sevgi "querer" ile söylenir: Te quiero; "me gustas" hoşlanmaktır.
8. Genel sevgi belirli artikelle: Me gusta el café.

Sonraki derse köprü

Bu dersle A1 seviyesinin yolu tamamlandı: seslerden ve alfabeden başlayıp üç fiil grubuna, "ser" ile "estar" ayrımına, soru kurmaya ve bir kafede, bir mağazada ya da bir eczanede derdini anlatmaya kadar geldin. Sıradaki derste bu yolun tamamını bir arada tekrar edecek ve kendini sınayacaksın: hangi konuların sağlam oturduğunu, hangilerine geri dönmen gerektiğini görecek ve A2 seviyesine geçmeye hazır olup olmadığını ölçeceksin.