Günlük rutinimi anlatmak

Kanca

Can İstanbul'a döndü ve Bilbao'da tanıştığı Itziar ile haftada bir görüntülü konuşuyor. Bu haftanın konusu sıradan bir gün. Itziar soruyor: "¿Cómo es un día normal para ti?" Senin için sıradan bir gün nasıl geçer? Can kelimeleri biliyor: kalkmak, duş almak, kahvaltı, metro, iş. Zorlandığı şey onları sıraya dizmek: "Kalktıktan sonra duş alırım" demek istiyor ama "después" kelimesinin arkasına ne getireceğini bilemiyor.

Günlük rutini anlatmak, şimdiye kadar öğrendiklerinin bir araya geldiği ilk büyük konuşmadır: dönüşlü fiiller, saatler, günler ve kök değiştiren fiiller aynı paragrafta buluşur. Bu derste bu parçaları birbirine bağlayan kelimeleri, bir şeyi ne sıklıkla yaptığını söylemenin yollarını ve sabahtan geceye bir günü tek solukta anlatmayı öğreneceksin.

Anlatım

Rutinin fiilleri

Bir günün iskeleti büyük ölçüde bildiğin fiillerden oluşur. Sabah: "despertarse" (uyanmak: me despierto), "levantarse" (kalkmak), "ducharse" (duş almak), "vestirse" (giyinmek: me visto), "desayunar" (kahvaltı yapmak). Gün içinde: "salir de casa" (evden çıkmak), "ir al trabajo" (işe gitmek), "empezar a trabajar" (işe başlamak: empiezo), "almorzar" ya da "comer" (öğle yemeği yemek), "terminar" (bitirmek). Akşam: "volver a casa" (eve dönmek: vuelvo), "cenar" (akşam yemeği yemek), "acostarse" (yatmak: me acuesto).

Bu listede tek yeni düzensizlik "salir" fiilindedir. "Hacer" gibi yalnız "yo" biçiminde düzensizdir: "salgo" (çıkıyorum), ama "sales", "sale", "salimos". "Salir de casa a las ocho" (Sekizde evden çıkmak) kalıbında "de", ayrılınan yeri gösterir.

Alışkanlık hâline gelmiş, her gün tekrarlanan eylemler için şimdiki zaman kullanılır; bunu "-ar" fiillerini öğrendiğin dersten biliyorsun. "Me levanto a las siete" hem "yedide kalkıyorum" hem de "yedide kalkarım" demektir.

Olayları sıraya dizmek

Bir günü anlatırken olayları birbirine bağlayan kelimeler şunlardır: "primero" (önce), "luego" ve "después" (sonra), "más tarde" (daha sonra), "por último" ya da "al final" (en sonunda). "Primero me ducho, luego desayuno y después salgo de casa."

İki eylemi tek cümlede sıralamak için "después de" ve "antes de" kalıpları kullanılır ve arkalarından mastar gelir: "después de desayunar" (kahvaltı yaptıktan sonra), "antes de dormir" (uyumadan önce). Mastar dönüşlüyse zamir A1.35'teki gibi sona bitişir ve kişiye uyar: "después de ducharme" (duş aldıktan sonra), "antes de acostarte" (yatmadan önce).

Ne sıklıkla?

Sıklık kelimeleri en sıktan en seyreğe şöyle dizilir: "siempre" (her zaman), "casi siempre" (neredeyse her zaman), "normalmente" (genellikle), "a menudo" (sık sık), "a veces" (bazen), "casi nunca" (neredeyse hiç), "nunca" (asla, hiç). Belirli bir sıklığı söylemek için "todos los días" (her gün), "cada semana" (her hafta), "una vez a la semana" (haftada bir), "dos veces al día" (günde iki kez) kalıpları kullanılır.

Bu kelimelerin yeri esnektir. "Siempre" ve "normalmente" çoğunlukla fiilden önce ya da cümlenin başında durur: "Siempre desayuno en casa". "A veces" ve "todos los días" başta da sonda da olabilir: "Todos los días voy en metro" ya da "Voy en metro todos los días". "Nunca" için A1.31'deki kural geçerlidir: fiilden önce gelirse "no" gerekmez ("Nunca desayuno"), fiilden sonra gelirse fiilin önüne "no" konur ("No desayuno nunca").

Günün bölümleri

Saat söylemeden günün bir bölümünden söz ederken İspanya'da "por la mañana", "por la tarde", "por la noche" dersin: "Por la mañana trabajo" (Sabahları çalışırım). Latin Amerika'nın büyük kısmında aynı anlamda "en la mañana", "en la tarde" de çok duyulur. Saatle birlikte ise A1.26'daki "de" kalıbı kullanılır: "a las siete de la mañana". Belirli bir haftanın gününü değil, her haftayı anlatmak için günün çoğulu kullanılır: "los lunes" (pazartesileri), "los fines de semana" (hafta sonları).

Türkçe ile karşılaştırma

İki eylemi sıralarken Türkçe fiile bir ek bağlar: "kalk-tık-tan sonra", "uyu-ma-dan önce". İspanyolca ise sıralama kelimesini öne koyar ve fiili mastar olarak bırakır: "después de levantarme", "antes de dormir". Bu, iki dilin genel eğilimini küçük bir örnekte gösterir: Türkçede ek fiilin sonuna eklenir, İspanyolcada edat fiilin önüne gelir. Türkçedeki "-dıktan sonra" ekini İspanyolcada iki kelimelik "después de" ve mastarla kurmak gerekir.

Alışkanlığı anlatırken Türkçe çoğunlukla geniş zamanı seçer: "Her sabah yedide kalkarım." İspanyolcada ayrı bir geniş zaman yoktur; şimdiki zaman bu işi de görür: "Todas las mañanas me levanto a las siete." Türkçede "kalkıyorum" ile "kalkarım" arasında seçim yapan kulak, İspanyolcada tek bir biçim duyar ve farkı bağlamdan çıkarır.

Sıklık bildirmede iki dil benzer davranır. Türkçede "hiç" olumsuz fiille gelir: "Hiç kahvaltı yapmam." İspanyolcada da "nunca" fiilden sonra geldiğinde fiil olumsuzdur: "No desayuno nunca." Fark yalnızca İspanyolcanın "nunca"yı başa aldığında olumsuzluğu bırakabilmesidir: "Nunca desayuno."

Örnekler

Her örnekte olayların sırasını ve sıklığı bildiren kelimeyi bul. Sonra aynı cümleyi kendi gününe uyarlayıp sesli söyle.

Üçüncü örnekte "salir" fiilinin düzensiz "yo" biçimi var. Dördüncü ve sekizinci örneklerde "después de" ve "antes de" mastarla gelmiş; sekizincide zamir mastara bitişmiş. Altıncı örnekte "nunca" başta olduğu için "no" kullanılmamış.

Örnek diyalog

Can ile Itziar, İstanbul ile Bilbao arasında görüntülü konuşuyor. Dil değişimi arkadaşı oldukları için "tú" diyorlar. Itziar "empiezo" ve "diez" kelimelerindeki "z" harfini İspanya'da olduğu gibi [th] diye okuyor.

Can rutinini "después de desayunar" ile bağlıyor; mastar sayesinde "kahvaltı yaptıktan sonra" demek için yeni bir ek gerekmiyor. Itziar "de ocho a tres" ile çalışma saatlerinin başını ve sonunu veriyor. Can'ın "cenáis" sorusu "vosotros" biçimidir, çünkü Itziar'ın ailesini de kapsıyor. İspanya'da akşam yemeğinin geç yenmesi A1.38'de gördüğün öğün düzeniyle uyumludur. Son cümlede "nunca" fiilden önce geldiği için "no" kullanılmamış.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Después de ducharme, desayuno."
2. "Voy al cine una vez al mes." "Como fruta todos los días." "Casi nunca me levanto tarde."
3. "Antes de acostarme, me lavo los dientes."
4. Örnek cevap: "Me despierto a las siete. Primero me ducho y después desayuno. Salgo de casa a las ocho. Normalmente trabajo hasta las cinco. Después de cenar, a veces veo una serie."

Özet kartı

1. Rutin fiilleri: despertarse, levantarse, ducharse, vestirse, desayunar, salir, empezar, almorzar, volver, cenar, acostarse.
2. "Salir" yalnız "yo" biçiminde düzensizdir: salgo.
3. Sıralama: primero, luego, después, más tarde, al final.
4. "Después de" / "antes de" + mastar: después de desayunar, antes de acostarme.
5. Sıklık: siempre, normalmente, a menudo, a veces, casi nunca, nunca; todos los días, una vez a la semana, dos veces al día.
6. "Nunca" fiilden önceyse "no" yok; fiilden sonraysa "no" var.
7. Günün bölümleri: por la mañana / por la tarde / por la noche; Latin Amerika'da "en la mañana" da yaygındır.
8. Alışkanlık şimdiki zamanla anlatılır: Me levanto a las siete.

Sonraki derse köprü

Can ile Itziar'ın konuşması gün boyu ne yaptıklarını anlattı; bir sonraki konuşma ne sevdiklerini anlatacak. İspanyolcada "sevmek" için en sık kullanılan fiil, "me duele" kalıbında tanıdığın garip yapıya sahiptir: sevilen şey öznedir, seven kişi değil. Sıradaki ders "gustar" fiilini ele alıyor; "me gusta" ile "me gustan" arasındaki farkı, "me", "te" ve "le" kelimelerinin rolünü ve Türkçedeki "hoşuma gidiyor" yapısının bu dilbilgisine ne kadar yakın olduğunu göreceksin.