Artikellerin ileri kullanımı (soyut ve genel isimler)

Merak sorusu

Salı sabahı stüdyoda Zeynep, sokağın başına konacak bilgi panosunun metni üzerinde çalışıyor. İlk cümlesi hazır: "The story of our street is the story of the trade." Hannah ekrana eğiliyor, birinci "the" sözcüğüne dokunmuyor, ikincisini siliyor: "The story of our street is the story of trade." Zeynep şaşkın: iki "story" de belirli bir hikâyeden söz etmiyor mu? Neden biri "the" alıyor da öbürü ticaret sözcüğünden önce "the" kaybediyor? Hannah gülümsüyor: "The first is one particular story. The second is trade in general, all of it, everywhere." Bu küçük sözcük, bir cümlede nasıl bu kadar büyük bir fark yaratabiliyor?

Artikeller, yani "a", "an" ve "the", İngilizcenin en kısa ama en ince sözcükleridir. Başlangıç düzeyinde öğrenilen temel kurallar, somut ve sayılabilen isimler için iş görür. Ama "geçmiş", "hayat", "doğa" ya da "ticaret" türünden soyut ve genel isimlerde artikel seçimi, anlamı sessizce değiştirir: aynı sözcük bir yerde genel bir kavramı, başka bir yerde belirli bir şeyi anlatır. Türkçede artikel olmadığı için, bu ayrım C1 düzeyinde bile Türkçe konuşanların en sık takıldığı noktalardan biridir. Bu derste soyut isimlerle artikel kullanımını, bir türü genel olarak anlatmanın üç yolunu ve artikelin kurumlar ile insan grupları üzerindeki etkisini öğreneceğiz.

Anlatım

Soyut isim: genel mi, belirli mi?

Soyut ya da sayılamayan bir isim genel bir kavramı anlatıyorsa, artikel almaz: "History teaches us patience." "Trade built this town." "Life on a busy street is never boring." Burada tarih, ticaret ya da hayat genel olarak, her yerde ve her zaman geçerli bir kavram olarak düşünülür.

Aynı isim belirli bir örneği anlatmaya başladığında "the" alır. Bu belirlilik çoğu zaman arkadan gelen bir "of" ifadesi ya da bir sıfat cümlesiyle kurulur: "the history of this town", "the trade in cloth and spices", "the life that my grandparents lived". İsim artık genel kavram değil, o kavramın sınırları çizilmiş belirli bir parçasıdır.

Bir türü genel olarak anlatmanın üç yolu

Sayılabilen bir ismi genel bir tür olarak anlatmanın üç yolu vardır ve her birinin tonu farklıdır. En yaygın ve en doğal olanı, artikelsiz çoğuldur: "Signs tell the story of a street." "Bicycles are quieter than cars." Günlük konuşmada ve yazının çoğunda bu biçim kullanılır.

İkinci yol "a" ile tekil bir örnek vermektir: "A sign should be readable from ten metres." Bu cümle, herhangi bir tabelanın, her tabelanın sahip olması gereken bir özelliği anlatır. Üçüncü yol ise "the" ile tekildir ve daha resmî, daha bilimsel bir ton taşır: "The bicycle changed city life in the nineteenth century." Bu cümlede bisiklet tek bir nesne değil, bir icat, bir tür olarak ele alınır.

Soyut isme a ya da an gelince

Bazı soyut isimler, bir sıfatla ya da bir ekle nitelendiğinde "a" alabilir. "Knowledge" tek başına artikel almaz, ama "a good knowledge of local history" denir. Aynı biçimde "a love of old things", "a deep understanding of the neighbourhood", "a sense of belonging" kalıpları sık kullanılır.

Buradaki "a", kavramın bütününü değil, bir kişide ya da bir durumda görünen belirli bir türünü, bir örneğini anlatır. Bir panoda "Visitors will feel a sense of history" cümlesi, tarihin bütününü değil, ziyaretçinin hissedeceği o özel duyguyu gösterir.

Kurumlar ve insan grupları

"School", "hospital", "prison", "church" ve "university" gibi isimler, kurumun asıl amacı için gidildiğinde artikel almaz: "Children go to school on this street." Binanın kendisinden söz edildiğinde ise "the" gelir: "The school on the corner used to be a bakery."

Bir sıfatla bir insan grubunu anlatmak için "the" ve sıfat kullanılır: "the elderly", "the young", "the homeless". Bu yapı her zaman çoğul fiil alır: "The elderly need benches to rest." Günümüzde birçok yazar, daha saygılı bulduğu için "older people" ya da "people who are homeless" gibi ifadeleri de tercih eder.

Türkçe köprüsü

Türkçede artikel yoktur, ama belirlilik bir ekle, belirtme hâli ekiyle gösterilir. "Kitap okudum" genel bir eylemi, "Kitabı okudum" ise belirli bir kitabı anlatır. İngilizcedeki "I read books" ile "I read the book" arasındaki fark, Türkçedeki bu "-ı" ekinin varlığıyla yokluğu arasındaki farka çok benzer. Türkçe konuşanlar bu yüzden belirlilik kavramını zaten bilirler; zorluk, onu İngilizcede ayrı bir sözcükle göstermektir.

Soyut isimlerde Türkçe ile İngilizce çoğu zaman aynı mantıkla çalışır. "Tarih bize sabrı öğretir" cümlesinde "tarih" genel bir kavramdır ve İngilizcede de artikel almaz: "History teaches us patience." "Bu kasabanın tarihi" ise tamlamayla belirlenmiş bir tarihtir ve İngilizcede "the history of this town" olur. Türkçedeki tamlama, İngilizcede "the … of" iskeletine dönüşür.

Türkçe konuşanların en sık kayması, genel kavramlara da "the" eklemektir: "The life is beautiful", "The nature is important". Bu hata, Türkçede her ismin bir bağlamda belirli olabileceğini hissettiren doğal bir sezgiden gelir. İngilizcede ise genel bir kavram, arkasında onu belirleyen bir ifade yoksa, çıplak kalır: "Life is beautiful", "Nature is important".

Gerçek hayattan örnekler

Öğleden sonra Zeynep panonun son metnini tamamlıyor ve Hannah'ya gönderiyor.

Zeynep'in metninde her artikel bir iş görüyor. "Trade" genel, "the signs you see" belirli, "a story of change" nitelenmiş bir soyut isim, "a sense of community" ise ziyaretçinin hissedeceği özel bir duygu. Hannah metni tek bir değişiklik yapmadan onaylıyor.

Akşam Mrs Patel, panonun taslağını kafenin duvarına asılmış görünce Zeynep'e bir not bırakıyor.

Sık yapılan hata

Tersi de olur: belirli bir örneği anlatırken "the" sözcüğünü unutmak. "History of this town is fascinating" yerine "The history of this town is fascinating" gerekir, çünkü "of this town" tarihi belirli kılar. Bir de "go to the school" ile "go to school" farkına dikkat et: çocuklar derse gittiğinde "go to school", bir veli toplantı için binaya gittiğinde "go to the school" denir.

Mini alıştırma

1. Boşluğu doldur ya da boş bırak: "___ nature is important for our health."
2. Boşluğu doldur ya da boş bırak: "___ nature of this problem is complex."
3. "Bisikletler arabalardan daha sessizdir" cümlesini genel çoğulla çevir.
4. "The elderly" ifadesi tekil mi, çoğul fiil mi alır? Bir örnek cümle kur.
5. "She has good knowledge of history" cümlesini düzelt.

Cevaplar

1. Nature is important for our health.
2. The nature of this problem is complex.
3. Bicycles are quieter than cars.
4. Çoğul: The elderly need more benches in the park.
5. She has a good knowledge of history.

Sesli tekrar görevi

Sonra bir kurumu hem amacıyla hem binasıyla anlatan iki cümle kur: "Children go to school here" ve "The school was built in …". Son olarak "the elderly" ya da "the young" ile bir cümle söyle. Kaydını dinlerken genel kavramlarda "the" sözcüğünü gereksiz yere eklemediğini kontrol et.

Özet kartı

1. Soyut isim genel kavramsa artikelsiz: History teaches us patience; Life is short.
2. Belirlenmişse the: the history of this town, the life that they lived.
3. Tür anlatmak: genel çoğul en doğal: Signs tell stories; a ile tekil: A sign should be readable; the ile tekil resmî: The bicycle changed city life.
4. Nitelenmiş soyut isme a: a good knowledge of, a sense of belonging, a love of old things.
5. Kurum: go to school amacı, the school binayı anlatır; the elderly, the young çoğul fiil alır.
6. Türkçede belirlilik "-ı" ekiyle gösterilir: Kitap okudum / Kitabı okudum.

Sonraki derse köprü

Perşembe akşamı sakinler toplantısı toplum merkezinde yapılıyor ve Zeynep, tasarımları ilk kez kalabalık bir mahalle topluluğuna sunuyor. Konuşmasında, sakinlerin sorularına verdiği cevaplarda ve toplantının sonunda yazdığı resmî özette bu modülün bütün araçları birden işe koşuluyor: vurgu için sözcük sırasını değiştirmek, cümleyi ikiye bölüp asıl bilgiyi sona saklamak, tekrarı atlamak, bilgiyi kişisizleştirmek, resmî öneriler kurmak ve artikelleri inceden inceye seçmek. Sıradaki derste bu modülün tekrarını yapacaksın.