Fikir paragrafı (opinion paragraph) yazmak

Merak sorusu

Perşembe akşamı Zeynep bilgisayarın başında, boş bir sayfaya bakıyor. Helen'in e-postası açık: "Next month our readers will vote: should the new photo corner stay for good? Send us a short paragraph with your opinion." Zeynep ne düşündüğünü biliyor: köşe kalmalı. Ama ilk denemesi şöyle başlıyor: "The community centre is a very old building. It was a cinema in the past. Many people came to the exhibition. There were a lot of photos…" Üç cümle geçiyor ve fikri hâlâ ortada yok.

Sophie omzunun üstünden okuyor ve gülümsüyor: "Say what you think first. Then tell me why." İngilizcede bir fikir paragrafı, İngilizce adıyla "opinion paragraph", çok sade bir yapı izler: önce fikir, sonra gerekçeler, en sonda kısa bir toparlama. Okuyan kişi ilk cümlede ne düşündüğünü öğrenir, geri kalan cümleler bu fikri destekler. Şimdi bu yapıyı parça parça kuralım.

Anlatım

Konu cümlesi: fikir en başta

Paragrafın ilk cümlesi konu cümlesidir, İngilizce adıyla "topic sentence". Bu cümle hem konuyu hem de fikrini açıkça söyler: "I think the community centre should keep a permanent photo corner." Okuyan kişi daha ilk satırda paragrafın nereye gittiğini bilir.

Konu cümlesinde bir önceki konulardan tanıdığın fikir kalıpları işe yarar: "I believe…", "Personally…", "I strongly believe that…". Konu cümlesi ne çok uzun ne de çok genel olmalıdır; "Photos are nice" gibi bir cümle bir fikir değil, bir gözlemdir.

Destekleyici cümleler: neden?

Konu cümlesinin ardından iki ya da üç gerekçe gelir. Her gerekçe kendi cümlesinde durur ve bir bağlaçla sıralanır: "Firstly…", "Secondly…", "Also…", "Finally…". Gerekçeyi somutlaştırmak için "For example" ya da "For instance" ile bir örnek eklenir.

Bir gerekçenin arkasından onu açıklayan kısa bir cümle gelmesi paragrafı güçlendirir: "Firstly, the photos show the history of our street. For example, many young people did not know that the centre was once a cinema." Böylece gerekçe havada kalmaz, okuyan kişi onu gözünde canlandırabilir.

Karşı görüşe bir cümle

İyi bir fikir paragrafı, karşı görüşü görmezden gelmez. Kısa bir cümleyle ona değinmek ve sonra kendi fikrine dönmek, paragrafı daha inandırıcı yapar: "Some people think a changing display is more exciting, but a small permanent corner can live together with new exhibitions." Burada "but" iki fikri tek cümlede bağlar.

Sonuç cümlesi: toparlamak

Paragraf, fikri farklı sözcüklerle yeniden söyleyen bir cümleyle biter: "For these reasons, I believe a permanent corner would make the centre a better place for everyone." Sonuç cümlesinde yeni bir gerekçe verilmez; yalnızca toparlanır. "To sum up", "For these reasons", "That is why" gibi kalıplar bu işi görür.

Türkçe köprüsü

Okulda yazdığımız Türkçe kompozisyonlar genellikle giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur ve ana fikir çoğu zaman sonuç bölümünde açıkça söylenir. Zeynep'in ilk denemesi de böyle başladı: önce binanın geçmişi, sonra sergi, fikir ise en sona kaldı. İngilizce bir fikir paragrafında sıra terstir: fikir ilk cümlede verilir, gerekçeler onu izler.

Türkçede uzun, virgüllerle bağlanmış cümleler doğal duyulabilir: "Fotoğraflar sokağımızın tarihini gösteriyor, gençler bunu bilmiyor, bu yüzden köşe kalmalı." İngilizce bir paragrafta her gerekçeyi ayrı bir cümleye koymak ve bağlaçlarla sıralamak daha açık okunur: "Firstly, the photos show… For example, young people… That is why…"

Türkçedeki "bence" ve "bana göre" ifadelerinin karşılığı olan fikir kalıpları paragrafın başında bir kez kullanılır. Her cümleye "I think" eklemek gerekmez; paragrafın bir fikir paragrafı olduğu zaten konu cümlesinden bellidir.

Gerçek hayattan örnekler

Zeynep, Sophie'nin önerisiyle paragrafını baştan yazıyor. Bitmiş hâli şöyle:

Paragrafta altı cümle vardı ve her birinin bir görevi vardı. İlk cümle fikri söyledi, iki cümle ilk gerekçeyi ve örneğini verdi, bir cümle ikinci gerekçeyi ekledi, bir cümle karşı görüşe değindi, son cümle toparladı.

Maya da bir paragraf gönderiyor, ama karşı görüşten. Onun konu cümlesi de aynı açıklıkta:

Sık yapılan hata

Sonuç cümlesinde yeni bir gerekçe açmak da sık görülür: "To sum up, the corner is good. Also, it is cheap." Sonuçta yeni bilgi verilmez; yalnızca fikir toparlanır. "Also, it is cheap" bir gerekçe olduğu için paragrafın ortasına, destekleyici cümlelerin arasına taşınmalıdır.

Mini alıştırma

1. "Photos are nice" neden iyi bir konu cümlesi değildir?
2. Şu konu için bir konu cümlesi yaz: "Should children have mobile phones?"
3. İkinci bir gerekçeyi başlatmak için hangi bağlaçları kullanabilirsin?
4. "For example" ne işe yarar?
5. "To sum up, phones are useful. Also, they are fun." Bu sonuçtaki sorun nedir?

Cevaplar

1. Bir fikir değil, bir gözlemdir; paragrafın neyi savunacağını söylemez.
2. Örneğin: "I think children under twelve should not have their own mobile phones."
3. Secondly, Also, In addition, Finally.
4. Bir gerekçeyi somut bir örnekle destekler.
5. Sonuç cümlesinde yeni bir gerekçe açılmış; "they are fun" paragrafın ortasına taşınmalı.

Sesli tekrar görevi

İlk cümlen fikrini açıkça söylesin: "In my opinion…". Ardından iki gerekçe ver ve her birini "Firstly" ve "Secondly" ile başlat; birine "For example" ile bir örnek ekle. Karşı görüşe tek bir cümleyle değin: "Some people think…, but…". Son cümleyi "For these reasons" ile başlat. Kaydını dinlerken fikrin ilk cümlede olduğundan ve sonuçta yeni bir gerekçe açmadığından emin ol.

Özet kartı

1. Konu cümlesi: fikir ilk cümlede; In my opinion…, I believe…, I strongly believe that…
2. Destekleyici cümleler: iki ya da üç gerekçe; Firstly, Secondly, Also, Finally.
3. Örnek: For example, For instance; gerekçeyi somutlaştırır.
4. Karşı görüş: Some people think…, but…
5. Sonuç cümlesi: For these reasons, To sum up, That is why; yeni gerekçe yok.
6. Türkçe kompozisyonda ana fikir çoğu zaman sonda, İngilizce fikir paragrafında en başta.

Sonraki derse köprü

Cumartesi sabahı yerel radyo, toplum merkezi hakkında kısa bir röportaj yayınlıyor. Helen konuşuyor, arka planda çocuk sesleri, bir çay kaşığının şıngırtısı var; sunucu hızlı konuşuyor ve bazı sözcükler kayboluyor. Zeynep her kelimeyi yakalayamıyor, ama ana fikri anlamayı başarıyor. Bunun bir tesadüf değil, öğrenilebilen bir beceri olduğunu fark ediyor. Sıradaki derste her kelimeyi anlamadan dinlemenin stratejilerini öğreneceksin.