Enjoy doing mi, want to do mu? Gerund ve infinitive

Merak sorusu

Cumartesi öğleden sonra Ryan kapıdan havlusunu sallayarak giriyor. Saçları hâlâ ıslak, yüzü gülüyor. Zeynep ile Sophie'ye bütün dersi anlatıyor: "I finally managed to swim across the deep end! I was scared at first, but I really enjoyed it. Jess says I should keep practising every week. And guess what? I've decided to join the charity swim in June!"

Ryan'ın cümlelerinde iki ayrı düzen vardı. "Enjoyed" ve "keep" fiillerinden sonra ikinci fiil "-ing" ile geldi: "keep practising". "Managed" ve "decided" fiillerinden sonra ise "to" ile başladı: "managed to swim", "decided to join". Birinci biçime gerund, ikincisine infinitive denir. Sevdiğin şeyleri anlatırken "like swimming" demeyi ve istediğin şeyler için "want to" kullanmayı çok önce öğrenmiştin; şimdi bu iki kalıbın arkasındaki geniş fiil ailelerini tanıyacaksın.

Anlatım

Fiil + -ing: enjoy ailesi

Bazı fiiller arkalarından gelen işi her zaman "-ing" biçiminde ister. En sık kullanılanlar şunlar: "enjoy", "finish", "keep", "mind", "avoid", "suggest", "practise", "miss" ve "can't stand". "I enjoy swimming", "She finished painting the fence", "Do you mind waiting?", "I miss dancing."

Bu fiillerin çoğunda ortak bir his var: yaşanan, süren ya da biten bir deneyimden söz ediyorlar. "Enjoy" bir işi yaparken aldığın keyfi, "finish" bitirdiğin işi, "keep" sürdürdüğün şeyi anlatır. Bu bir eğilimdir, kesin bir kural değil; fiilleri yine de tek tek öğrenmek gerekir.

Fiil + to: want ailesi

Başka bir grup fiil ise ikinci fiili "to" ile ister: "want", "need", "decide", "hope", "plan", "learn", "agree", "promise", "refuse", "manage", "afford", "offer" ve "would like". "I want to swim", "We can't afford to move", "She offered to help", "He refused to answer." Hepsinde "to" ile ikinci fiil arasına başka bir şey girmez.

Bu fiillerin çoğu ileriye bakar: henüz olmamış bir işe karar vermeyi, onu istemeyi, umut etmeyi ya da söz vermeyi anlatır. "I've decided to join" dendiğinde katılma işi gelecektedir. Burada da istisnalar olduğu için bu his bir yardımcıdır, bir kural değil.

İkisi de olur: like, love, start

Bazı fiiller iki biçimi de kabul eder ve anlam neredeyse değişmez: "like", "love", "hate", "prefer", "start", "begin", "continue". "It started raining" ile "It started to rain" aynı şeyi söyler. "Would like" ise her zaman "to" ister: "I'd like to try the deep end."

Edatlardan sonra hep -ing

Bir edattan, yani "in", "at", "about", "of", "for", "before", "after", "without" gibi sözcüklerden sonra fiil her zaman "-ing" alır: "I'm good at drawing", "She's interested in learning Turkish", "Thanks for helping me", "Before going to bed, I read." Bu kural "-ing" ile "to" arasındaki seçimi tamamen ortadan kaldırır. Kuralın istisnası yoktur ve Türkçe konuşanların en sık kaydığı yerlerden biridir.

Bir işi amacıyla anlatırken ise "to" kullanılır: "I went to the pool to practise." Türkçedeki "-mak için" anlamının İngilizcede karşılığı budur. Araya "for" eklenmez; "to" tek başına amacı taşır.

Türkçe köprüsü

Türkçede ikinci fiil de bir ek alır: "yüzmeyi seviyorum", "yüzmek istiyorum", "yüzmeye karar verdim", "yüzmeyi bitirdim". Ama Türkçedeki "-meyi", "-mek" ve "-meye" eklerinin seçimi İngilizcedeki "-ing" ya da "to" seçimini önceden söylemez. "Yüzmeyi bitirdim" İngilizcede "-ing" alır, "finished swimming"; "yüzmeyi öğrendim" ise "to" alır, "learned to swim". Aynı Türkçe ek, iki farklı İngilizce kalıba denk düşer.

Bu yüzden en güvenilir yol, fiili kalıbıyla birlikte öğrenmektir: yalnızca "enjoy" değil, "enjoy doing"; yalnızca "decide" değil, "decide to do". Yeni bir fiil öğrendiğinde defterine bir örnek cümleyle yazarsan, kalıp da fiille birlikte akılda kalır.

"-mak için" kalıbı ayrı bir tuzaktır. Türkçede "için" sözcüğü çok belirgin olduğu için bazı öğrenciler İngilizceye "for" olarak taşır: "I went to the pool for practise" ya da "for to practise". İngilizcede amaç yalnızca "to" ile verilir: "I went to the pool to practise."

Gerçek hayattan örnekler

Pazartesi Edith, toplum merkezinin panosunda bir ilan görüyor: her perşembe öğleden sonra çay eşliğinde dans. Zeynep'e heyecanla anlatıyor.

Edith'in cümlelerinde "miss dancing" ve "mind coming" "-ing" aldı; "would love to go" ve "manage to stay" ise "to" ile kuruldu. Zeynep güldü ve hemen "I'd be happy to come" dedi. Böylece bir "to" kalıbı daha cümleye katıldı.

Akşam Zeynep, Mrs Patel'e menü hakkında kısa bir e-posta yazıyor. Tek paragraflık metinde üç ayrı kalıp yan yana duruyor.

Sık yapılan hata

Tersine hata da yaygın: "I want going home." "Want" her zaman "to" ister: "I want to go home." Edattan sonra "to" kullanmak da sık görülen bir kaymadır: "I'm interested in to learn Spanish." Edattan sonra fiil "-ing" alır: "I'm interested in learning Spanish." Üç hatanın ortak çözümü, fiili kalıbıyla birlikte hatırlamaktır.

Mini alıştırma

1. Boşluğu doldur: "Ryan decided ___ the charity swim." (join)
2. Boşluğu doldur: "Would you mind ___ the window?" (close)
3. Boşluğu doldur: "Zeynep is good at ___ by hand." (draw)
4. "I went to the shop for buying milk" cümlesini düzelt.
5. "Resim yapmayı bitirdin mi?" cümlesini İngilizceye çevir.

Cevaplar

1. Ryan decided to join the charity swim.
2. Would you mind closing the window?
3. Zeynep is good at drawing by hand.
4. I went to the shop to buy milk.
5. Have you finished painting? ya da Did you finish painting?

Sesli tekrar görevi

Ardından iki edatlı cümle kur: "I'm interested in…", "Before going to bed, I…". Son olarak bir amacı "to" ile anlat: "I study English to travel more." Kaydını dinlerken her fiilin arkasındaki biçimi kontrol et; edatlardan sonra "to" kullanmadığından ve amaç için "for" demediğinden emin ol.

Özet kartı

1. Enjoy, finish, keep, mind, avoid, suggest, practise, miss, can't stand + -ing: I enjoy swimming.
2. Want, need, decide, hope, plan, learn, agree, promise, refuse, manage, afford, offer + to: I've decided to join.
3. Like, love, hate, start, begin, continue iki biçimi de alır; would like her zaman to alır.
4. Edattan sonra hep -ing: good at drawing, interested in learning, thanks for helping.
5. Amaç için to: I went to the pool to practise; "for" eklenmez.
6. Türkçedeki "-meyi", "-mek", "-meye" ekleri İngilizce kalıbı önceden söylemez; fiili kalıbıyla birlikte öğren.

Sonraki derse köprü

Pazar sabahı Ryan yüzme çantasını karıştırıyor ve gözlüğünü bulamıyor. Havuza gitmeden önce onu çantaya koyup koymadığını, dün havuzda çıkarıp çıkarmadığını hatırlamaya çalışıyor. Bu küçük telaşın içinde İngilizcenin ilginç bir özelliği saklı: bazı fiiller hem "-ing" hem "to" alabiliyor, ama bu kez anlam değişiyor. Geçmişte yaptığın bir şeyi hatırlamak ile yapman gereken bir şeyi hatırlamak aynı değil. Sıradaki derste "remember", "forget", "stop" ve "try" fiillerinin bu iki yüzünü öğreneceksin.