My, your, his, her — sahiplik sıfatları

Merak sorusu

Havalimanında check-in sırasındasın. İş arkadaşın Ayşe biraz geride kaldı ve görevli, bavulların kime ait olduğunu soruyor. Sen de yardımcı olmak istiyorsun: "This is my bag. And this is Ayşe. His bag is the black one." Görevli bir an duraklıyor, Ayşe'ye bakıyor, sonra sana: "Her bag?"

Türkçede "onun çantası" derken Ayşe'nin kadın ya da erkek olduğunu söylemeye gerek yoktur. İngilizcede ise "onun" sözcüğü sahibin kim olduğuna göre ikiye ayrılır. Bu ders, kimin neyi olduğunu söyleyen küçük sözcükleri ve onları seçerken sorulacak tek soruyu anlatıyor.

Anlatım

Ek yerine sözcük

Türkçede sahiplik çoğu zaman sözcüğün sonundaki ekle gösterilir: "çantam", "çantan", "çantası". İstersek başa "benim", "senin", "onun" ekleriz, ama ek her zaman oradadır. İngilizcede ise ek yoktur; sahiplik, ismin önüne gelen ayrı bir sözcükle gösterilir: "my bag" çantam, "your bag" çantan.

Bu sözcüklere sahiplik sıfatı denir. Her zaman bir isimle birlikte kullanılırlar ve ismin önünde dururlar. Öznelere karşılık gelirler: "I" için "my", "you" için "your", "he" için "his", "she" için "her", "it" için "its", "we" için "our", "they" için "their".

His mi, her mi?

"Onun" demek istediğinde İngilizce sana tek bir soru sorar: sahibi kim? Sahibi bir erkekse "his", bir kadınsa "her" kullanılır. Eşyanın kendisinin ne olduğu hiç önemli değildir. "Ali's sister" derken bile Ali erkek olduğu için "his sister", yani onun kız kardeşi denir. "Ayşe's brother" için ise "her brother" denir.

Bu, zamirlerde gördüğün he ve she ayrımının sahiplikteki karşılığıdır. "He" ile "his", "she" ile "her" eşleşir. Türkçedeki tek "onun" sözcüğü, tıpkı tek "o" gibi, İngilizcede sahibin cinsiyetine göre ikiye bölünür.

Its: eşyaların ve hayvanların sahipliği

Bir eşya ya da hayvan bir şeye sahip olduğunda "its" kullanılır. "The cat is in its bed" kedi yatağında demektir; yatak kedinin. "The company and its workers" şirket ve çalışanları anlamına gelir.

"Its" ile "it's" yazıda sık karışır. "It's" iki sözcüğün kısaltmasıdır: "it is". "Its" ise sahiplik sözcüğüdür ve kesme işareti almaz. Söyleyişleri aynıdır, bu yüzden fark yalnızca yazıda görünür. Bir cümlede "it is" diyebiliyorsan "it's", diyemiyorsan "its" yazılır.

Our, your, their

Çoğul sahipler için de ayrı sözcükler vardır. "Our" bizim, "their" onların demektir. "Your" ise hem senin hem sizin anlamına gelir, tıpkı "you" sözcüğü gibi. "Your room" hem senin odan hem sizin odanız olabilir; hangisi olduğunu durum söyler.

Söyleyişte küçük bir tuzak var. "Their" sözcüğü "there" yani orada sözcüğüyle aynı söylenir; ikisi de kabaca "deır" gibi çıkar. "Our" ise "auır" ya da kısaca "aa" gibi söylenir; yazısına bakıp "our" diye okumak yanıltır. Bu yüzden yazarken hangi sözcüğü kastettiğine dikkat etmek gerekir.

Türkçe köprüsü

Türkçede sahipliği sözcüğün sonundaki ek taşır ve "benim", "senin", "onun" gibi sözcükler çoğu zaman isteğe bağlıdır. "Çantam kayboldu" derken "benim" demeye gerek duymayız; ek yeterlidir. İngilizcede ise sahiplik sözcüğü zorunludur, çünkü onun yerini tutacak bir ek yoktur. "Bag is lost" demek, Türkçede "çanta kayboldu" demek gibi, kimin çantası olduğunu hiç söylemez.

Cinsiyet konusunda ise Türkçe tamamen yansızdır. "Onun" sözcüğü de "-ı" eki de sahibin cinsiyeti hakkında sessizdir. Bu sessizliğe alışmış bir kulak, İngilizcede "his" ile "her" arasında seçim yaparken zorlanır ve çoğu zaman ilk akla geleni, genellikle "his" sözcüğünü, herkes için kullanır. Doğru seçimi yapmanın yolu, eşyaya değil sahibine bakmaktır.

Bir de sıra meselesi var. Türkçede "Ayşe'nin çantası" derken sahip önce gelir ve iki sözcükte de ek bulunur. İngilizcede "her bag" derken de sahiplik sözcüğü önce gelir, ama ek yoktur. Sıra iki dilde aynıdır; farkı eklerin yokluğu yapar.

Gerçek hayattan örnekler

Havalimanındaki sahneye dönelim. Bu kez cümleyi doğru kuruyorsun.

Görevli başını sallıyor ve iki bavulu da banda koyuyor. Ardından biniş kartlarını uzatırken soruyor: "Are these your passports?" Burada "your" ikiniz için, yani "sizin" anlamında kullanıldı.

Bir otel odasında ise anahtar kartın çalışmıyor ve resepsiyonu arıyorsun.

"Our" sözcüğüyle odada kalan herkesin adına konuştun. Türkçede "kartımız" sözcüğündeki "-ımız" eki bu işi görür; İngilizcede aynı bilgi kartın önündeki "our" sözcüğünde durur.

Sık yapılan hata

Yazıda sık görülen başka bir hata da "its" ile "it's" karışmasıdır. "The hotel and it's pool" yazmak yanlıştır; havuz otelin olduğu için sahiplik sözcüğü "its" kullanılır: "The hotel and its pool". Kesme işaretini gördüğünde onu "it is" diye okumayı dene; anlam bozuluyorsa kesme işareti yanlış yerdedir.

Mini alıştırma

1. "Çantam" ve "telefonun" İngilizcede nasıl söylenir?
2. "Ali'nin kız kardeşi" için "his sister" mı "her sister" mı denir?
3. "Its" ile "it's" arasındaki fark nedir?
4. "Evimiz" ve "arabaları" İngilizcede nasıl söylenir?
5. "Ayşe and his brother" cümlesini düzelt.

Cevaplar

1. "My bag" ve "your phone".
2. "His sister"; sahip Ali, yani bir erkek.
3. "Its" sahiplik sözcüğüdür, "it's" ise "it is" kısaltmasıdır.
4. "Our house" ve "their car".
5. "Ayşe and her brother"; sahip Ayşe, yani bir kadın.

Sesli tekrar görevi

Sonra havalimanı sahnesini kendi yol arkadaşınla canlandır ve bir kayıt al: "This is my bag, and this is …'s bag. His bag… ya da Her bag…". Dinlerken her "his" ve "her" sözcüğünün doğru kişiye gittiğini, "their" sözcüğünü "deır" gibi söylediğini kontrol et.

Özet kartı

1. Sahiplik sözcükleri: my, your, his, her, its, our, their; hepsi ismin önüne gelir.
2. His ya da her seçimini sahibin cinsiyeti belirler, eşyanın değil: Ali and his sister, Ayşe and her brother.
3. Its eşya ve hayvanlar içindir; it's ise "it is" demektir.
4. Your hem senin hem sizin anlamına gelir.
5. Their ile there aynı söylenir; yazarken ayırmak gerekir.
6. Türkçede sahipliği ek taşır ve "benim" gibi sözcükler isteğe bağlıdır; İngilizcede sahiplik sözcüğü zorunludur.

Sonraki derse köprü

Havalimanında "Ayşe's bag" dediğinde bir ismin arkasına kesme işareti ve s ekledin. "Her bag" yerine sahibin adını kullanmak istediğinde İngilizce, Türkçedeki "Ayşe'nin çantası" yapısına şaşırtıcı biçimde yakın bir yol izler. Ama bu küçük işaretin nereye konacağı, özellikle çoğul sahiplerde, kendine özgü kurallara bağlıdır. Sıradaki derste kesme işaretinin bu sırrını çözeceğiz.