Was / were

Merak sorusu

Pazartesi sabahı Daniel, Zeynep'e bir mesaj yazıyor: "How was your weekend?" Zeynep cevabı Türkçe düşünerek yazıyor: "It is very nice! I am in the park on Sunday." Birkaç saniye sonra Daniel'in cevabı geliyor: "Sounds lovely! So you were in the park on Sunday? Was it sunny?"

Daniel, Zeynep'in cümlelerini kibarca düzeltmişti. Zeynep geçen pazardan söz ediyordu ama "is" ve "am" kullandı; bunlar şimdiki zamana aittir. Türkçede "Güzeldi", "Parktaydım" derken sözcüğün sonuna küçük bir "-di" ekleriz ve geçmişe geçeriz. İngilizcede aynı işi "to be" fiilinin iki geçmiş biçimi yapar: "was" ve "were". Bu ders geçmişe atılan bu ilk adımı anlatıyor.

Anlatım

İki biçim: was ve were

"To be" fiilinin geçmiş zamanda yalnızca iki biçimi vardır. "I", "he", "she" ve "it" ile "was" kullanılır: "I was tired" yorgundum, "She was at home" evdeydi, "It was cold" hava soğuktu. "You", "we" ve "they" ile "were" kullanılır: "You were late" geç kaldın, "We were happy" mutluyduk, "They were in London" Londra'daydılar.

Şimdiki zamanda üç biçim vardı: "am", "is", "are". Geçmişte bu üçlü ikiye iner. "Am" ve "is" birleşip "was" olur, "are" ise "were" olur. Hatırlaması kolay bir kural: şimdiki zamanda "are" kullandığın her yerde geçmişte "were" gelir.

Olumsuz: wasn't, weren't

Olumsuz için "not" eklenir ve konuşmada neredeyse her zaman kısaltılır: "was not" → "wasn't", "were not" → "weren't". "I wasn't at home" evde değildim, "They weren't hungry" aç değillerdi, "It wasn't expensive" pahalı değildi.

Tıpkı şimdiki zamandaki "am not", "isn't", "aren't" gibi, burada da "do" ya da "did" gibi bir yardımcı gerekmez. Bütün iş "was" ve "were" sözcüklerine düşer.

Soru ve kısa cevap

Soru için "was" ya da "were" öznenin önüne geçer: "Was it sunny?" güneşli miydi, "Were you at the party?" partide miydin. Kısa cevaplar aynı sözcükle verilir: "Yes, it was", "No, I wasn't", "Yes, we were". Bilgi sorularında soru sözcüğü başa gelir: "Where were you yesterday?" dün neredeydin, "How was the film?" film nasıldı.

"How was…?" bir şeyin nasıl geçtiğini sormanın en yaygın yoludur: "How was your weekend?", "How was the trip?", "How was your day?". Cevap genellikle bir sıfatla gelir: "It was great", "It was a bit boring".

There was, there were

Geçmişte bir yerde bir şeyin bulunduğunu söylemek için "there was" ve "there were" kullanılır: "There was a big cake at the party" partide büyük bir pasta vardı, "There were a lot of people" çok insan vardı. Seçimin mantığı, "var" demeyi öğrendiğin dersteki kalıpla aynıdır: tekil için "was", çoğul için "were".

Türkçe köprüsü

Türkçede geçmiş zamana geçmek için isme ya da sıfata "-di" eki eklenir: "yorgun" → "yorgundum", "evde" → "evdeydim", "güzel" → "güzeldi". Bu ek, eski Türkçedeki "idi" sözcüğünden gelir ve bugün hâlâ ayrı yazılabilir: "Yorgun idim". İngilizcedeki "was" ve "were", bu "idi" sözcüğünün tam karşılığıdır. Türkçede ek sözcüğün sonuna yapışır; İngilizcede ise ayrı bir sözcük olarak öznenin hemen arkasına gelir.

Türkçede "-di" ekinden sonra kişi eki gelir ve kimin olduğunu söyler: "yorgundum", "yorgundun", "yorgunduk". İngilizcede bu bilgiyi özne taşır; "was" ve "were" arasındaki seçim ise yalnızca tekil ile çoğulu ve "you" sözcüğünü ayırır. "You" tek bir kişiye söylense bile "were" alır: "You were right" haklıydın.

Doğum tarihi de küçük bir tuzak kurar. Türkçede "1995'te doğdum" derken etken bir fiil kullanırız. İngilizcede aynı bilgi "was" ile söylenir: "I was born in 1995". "I born in 1995" ya da "I am born" yanlıştır. Doğumdan söz ederken her zaman "was born" ya da çoğul için "were born" gelir.

Gerçek hayattan örnekler

Zeynep mesajını yeniden yazıyor.

Bu kez her cümle geçmişteydi: "I was", "It was", "There were". "Families" çoğul olduğu için "there were" geldi. Daniel hemen cevap veriyor: "That's nice! I wasn't so lucky. I was at work all weekend."

Aynı gün Zeynep, Edith ile kısa bir sohbet ediyor. Edith eski günlerden söz ediyor.

Edith doğum yılını "was born" ile söyledi. Anne ve babası iki kişi olduğu için "were", ev tek olduğu için "was" kullandı.

Sık yapılan hata

Doğum cümlesinde de sık bir kayma görülür: "I born in Ankara." Türkçedeki "doğdum" fiilini doğrudan çevirmek yerine kalıbı olduğu gibi öğren: "I was born in Ankara."

Mini alıştırma

1. "Dün yorgundum" cümlesinin İngilizcesi nedir?
2. "They ___ at the cinema." Boşluğa "was" mı, "were" mi gelir?
3. "Parti nasıldı?" sorusunu İngilizce sor ve olumlu bir cevap ver.
4. "Evde değildik" cümlesini İngilizce kur.
5. "I born in İzmir" cümlesini düzelt.

Cevaplar

1. "I was tired yesterday."
2. "Were": "They were at the cinema."
3. "How was the party?" — "It was great!"
4. "We weren't at home."
5. "I was born in İzmir."

Sesli tekrar görevi

Ardından doğum yerini ve yılını söyle: "I was born in… in…". Son olarak bir arkadaşına üç soru sor ve cevapla: "How was your weekend?", "Where were you?", "Was it fun?". Kaydını dinlerken "we", "you" ve "they" ile hiç "was" kullanmadığından emin ol.

Özet kartı

1. I / he / she / it + was; you / we / they + were.
2. Olumsuz: wasn't, weren't. Do ya da did gerekmez.
3. Soru: Was it sunny? Were you there? Kısa cevap: Yes, it was. No, I wasn't.
4. How was…? bir şeyin nasıl geçtiğini sorar: How was your weekend?
5. There was + tekil, there were + çoğul: There were a lot of people.
6. Türkçedeki "-di" ya da "idi" İngilizcede was / were olur; "doğdum" ise "I was born".

Sonraki derse köprü

Daniel mesajına devam ediyor: "I worked all weekend and I watched a film on Sunday night." Bu cümlelerde "was" ya da "were" yok; eylemin kendisi geçmişe geçmiş ve fiillerin sonuna aynı iki harf eklenmiş. Türkçede "çalıştım", "izledim" derken fiile "-di" ekleriz; İngilizcenin fiillerin çoğunda kullandığı düzenli bir geçmiş eki de vardır. Sıradaki derste bu eki ve onu alan fiilleri öğreneceksin.