Some, any; How much, How many

Merak sorusu

Alışverişe çıkmadan önce Sophie buzdolabının kapağını açmış, Zeynep de elinde listeyle bekliyor. Sophie içeriye bakıp sayıyor: "There's some milk, but there isn't any butter. And eggs… are there any eggs?" Zeynep listeye bakıp soruyor: "How many eggs do we need? And how much milk?"

Kısa bir konuşmada dört küçük sözcük geçti: "some", "any", "how many" ve "how much". Türkçede bunların karşılıkları "biraz", "hiç", "kaç tane" ve "ne kadar"dır ve çoğu zaman düşünmeden seçilir. İngilizcede ise seçimi iki şey belirler: cümlenin olumlu mu, olumsuz mu, soru mu olduğu ve ismin sayılabilen mi, sayılamayan mı olduğu. Bu ders o iki soruyu ve dört sözcüğü anlatıyor.

Anlatım

Some: olumlu cümlede "biraz, birkaç"

"Some" olumlu cümlelerde, belirsiz bir miktarı ya da sayıyı anlatmak için kullanılır. Sayılamayan isimlerle "biraz" demektir: "There's some milk" biraz süt var, "I have some money" biraz param var. Sayılabilen çoğul isimlerle "birkaç" demektir: "There are some eggs" birkaç yumurta var, "I have some friends in London" Londra'da birkaç arkadaşım var.

"Some" tekil sayılabilen isimle kullanılmaz; orada "a" ya da "an" gelir. "Some egg" değil, "an egg" ya da "some eggs". Konuşmada "some" çoğu zaman vurgusuz ve hızlı söylenir, neredeyse "sım" gibi duyulur.

Any: olumsuz ve soru

Olumsuz cümlelerde ve sorularda "some" yerine genellikle "any" gelir. Olumsuzda "hiç" anlamı taşır: "There isn't any butter" hiç tereyağı yok, "We don't have any eggs" hiç yumurtamız yok. Soruda ise "var mı?" sorusunu genel ve tarafsız biçimde sorar: "Is there any milk?" süt var mı, "Are there any apples?" elma var mı.

"Any" de hem sayılamayan hem sayılabilen çoğul isimlerle kullanılır. "There is" ile kurulan olumsuz cümleyi zaten biliyorsun; "any" bu kalıbın doğal parçasıdır.

Bir istisna: rica ve ikramda some

Soru cümlelerinde de bazen "some" kullanılır: bir şey rica ederken ya da ikram ederken. "Can I have some water?" biraz su alabilir miyim, "Do you want some tea?" biraz çay ister misin. Burada soru sahiden bir bilgi aramıyor; konuşan cevabın "evet" olmasını bekliyor ya da bir şey sunuyor. Bu yüzden olumlu cümlenin sözcüğü, "some", soruda da kalır.

How much, how many

Miktar sormak için iki soru vardır. Sayılabilen çoğul isimlerle "how many" kullanılır: "How many eggs do we need?" kaç yumurtaya ihtiyacımız var. Sayılamayan isimlerle "how much" kullanılır: "How much sugar do we need?" ne kadar şekere ihtiyacımız var.

"How much" bir de fiyat sormak için kullanılır: "How much is this?" bu ne kadar, "How much are the apples?" elmalar ne kadar. Burada "money" sözcüğü söylenmez ama düşünülür; para sayılamayan bir isim olduğu için soru "much" ile kurulur.

Türkçe köprüsü

Türkçe, "how many" ile "how much" arasındaki ayrımı aslında zaten yapar. Tane tane sayılan şeyler için "kaç" ya da "kaç tane" deriz: "Kaç yumurta?", "Kaç tane elma?". Sayılmayan bir miktar için "ne kadar" deriz: "Ne kadar süt?", "Ne kadar şeker?". İngilizcedeki "many" ile "much" bu iki soruyla birebir örtüşür: "kaç" → "how many", "ne kadar" → "how much". Türkçe konuşan biri bu ayrımı düşünmeden yaptığı için, İngilizcede de kendi sezgisine güvenebilir.

"Some" ile "any" arasındaki ayrım ise Türkçede daha az belirgindir. "Biraz" ve "birkaç" olumlu cümlede "some"a karşılık gelir. Olumsuzda "hiç" deriz: "Hiç tereyağı yok". İngilizcedeki "any" bu "hiç" sözcüğüne yakındır. Ama soruda bir fark var: Türkçede "Hiç süt var mı?" dediğimizde bir şüphe ya da vurgu katarız; tarafsız soru "Süt var mı?"dır. İngilizcede ise "Is there any milk?" tamamen tarafsız bir sorudur; "any" burada Türkçedeki "hiç" kadar güçlü değildir.

Fiyat sorusunda da Türkçe ile İngilizce aynı yoldan gider. "Bu ne kadar?" derken Türkçe de parayı söylemez, "ne kadar" sorusuyla yetinir. İngilizcedeki "How much is this?" aynı düşünceyi taşır.

Gerçek hayattan örnekler

Sophie buzdolabını kapatıyor ve Zeynep listeyi tamamlıyor.

Her olumlu cümlede "some", her olumsuz cümlede "any" geldi. İsmin türü de fiili belirledi: sayılamayan "milk" ve "butter" ile "is", sayılabilen çoğul "tomatoes" ve "eggs" ile "are".

Markette Zeynep, manav tezgâhındaki satıcıyla konuşuyor.

Zeynep ilk soruda fiyatı "how much" ile sordu; ikinci soruda portakalların sayısını "how many" ile. Aynı konuşmada iki soru, iki farklı anlamda geçti.

Sık yapılan hata

Olumsuzda da bir kayma olur: "There isn't some bread" ya da "I don't have some money". Olumsuz cümlelerde "some" yerine "any" gelir: "There isn't any bread", "I don't have any money".

Mini alıştırma

1. "Biraz süt var" cümlesinin İngilizcesi nedir?
2. "Hiç elma yok" nasıl söylenir?
3. "Kaç kitabın var?" sorusunda "how much" mı, "how many" mi kullanılır?
4. "Bu ne kadar?" diye fiyat nasıl sorulur?
5. "Are there some bananas?" sorusunu tarafsız bir soruya çevir.

Cevaplar

1. "There's some milk."
2. "There aren't any apples."
3. "How many": "How many books do you have?"
4. "How much is this?"
5. "Are there any bananas?"

Sesli tekrar görevi

Ardından bir alışveriş listesi hazırlıyormuş gibi kendine dört soru sor ve cevapla: iki tanesi "How many…?", iki tanesi "How much…?" ile başlasın. Son olarak bir satıcıya fiyat sorusu sor: "How much is the bread?". Kaydını dinlerken sayılabilen isimlerde "many", sayılamayanlarda "much" kullanıp kullanmadığını kontrol et.

Özet kartı

1. Some olumlu cümlede: biraz (some milk), birkaç (some eggs).
2. Any olumsuz ve soruda: There isn't any butter. Are there any eggs?
3. Rica ve ikramda soruda da some: Can I have some water?
4. How many + sayılabilen çoğul: How many eggs? How much + sayılamayan: How much milk?
5. Fiyat: How much is this? How much are the apples?
6. Türkçe köprüsü: kaç → how many, ne kadar → how much; "any" soruda "hiç" kadar güçlü değildir.

Sonraki derse köprü

Zeynep markette satıcıya "I want six oranges" diyecekken duraksadı. Türkçede "Altı portakal istiyorum" demek kaba sayılmaz; İngilizcede ise "I want" bir dükkânda ya da restoranda sert ve çocukça duyulabilir. Aynı isteği daha yumuşak söylemenin kalıplaşmış bir yolu var ve bu yol sipariş vermenin de temelidir. Sıradaki derste bir şeyi kibarca istemeyi öğreneceksin.