0'dan 20'ye sayılar

Merak sorusu

Bir dil kursunun ilk gününde yeni tanıştığın bir öğrenciyle telefon numaralarınızı paylaşıyorsunuz. Sen numaranı Türkçede alıştığın gibi gruplar hâlinde söylüyorsun: "five hundred thirty-two..." Karşındaki kişi telefonunu elinde tutuyor ama parmakları duruyor. "Sorry, one by one, please?" diyor.

İngilizce konuşulan ülkelerde telefon numarası neredeyse her zaman rakam rakam söylenir. Senin söylediğin sayılar doğruydu, ama biçim karşındakinin beklediği biçim değildi. Bu derste sıfırdan yirmiye kadar sayıları, bunların arasındaki birkaç tuzağı ve sayıları günlük hayatta, özellikle telefon numarası söylerken nasıl kullanacağını öğreneceksin.

Anlatım

Sıfırdan ona

İlk on sayı, İngilizce yazım ile ses arasındaki ayrılığın küçük bir sergisi gibidir. "One" yani bir, "o" harfiyle yazılır ama "wan" diye söylenir; sözcüğün başında aslında bir w sesi vardır. "Two" yani iki "tu" diye okunur ve yazılışındaki w hiç duyulmaz. "Three" yani üç, fısıltılı th ile başlar; dilin dişlerin arasına girmesi gerekir.

"Four" yani dört "for" gibi söylenir. "Five" beş, "six" altı, "seven" yedi demektir ve yazıldıkları gibi okunmaya yakındır. "Eight" yani sekiz sözcüğünde gh sessizdir; sözcük "eyt" diye söylenir. "Nine" dokuz "nayn", "ten" on ise "ten" diye söylenir.

Sıfır için en genel sözcük "zero"dur. Ama telefon numaralarında, oda numaralarında ve tarih söylerken İngilizler sıfırı çoğu zaman "oh" diye okur, tıpkı O harfinin adı gibi.

On bir ve on iki: kalıbın dışındakiler

On birden sonra İngilizce sayılar bir kalıba oturur, ama ilk ikisi bu kalıbın dışındadır. On bire "eleven", on ikiye "twelve" denir. Bu sözcüklerde ne "one" ne de "ten" açıkça duyulur. Bunları ayrı sözcükler olarak ezberlemek gerekir.

Dilbilimcilere göre bu iki sözcüğün kökü çok eskidir ve kabaca "bir artan" ve "iki artan" anlamına gelir; yani ondan sonra bir ya da iki kalan. Bugünkü konuşmacılar için bu köken hissedilmez. Senin için önemli olan, "oneteen" ya da "twoteen" diye bir sözcüğün olmadığını bilmek.

On üçten on dokuza: "-teen" ailesi

On üçten on dokuza kadar sayılar "-teen" ekiyle kurulur. Bu ek, on anlamındaki "ten" sözcüğünün değişmiş bir biçimidir. "Fourteen" on dört, "sixteen" on altı, "seventeen" on yedi, "nineteen" ise on dokuz demektir. Burada birler basamağı önce söylenir, ardından "-teen" gelir.

Kalıbın içinde birkaç küçük yazım değişikliği var. On üç "threeteen" değil "thirteen", on beş "fiveteen" değil "fifteen" olur. On sekizde ise "eight" sözcüğünün t harfi ile "-teen" ekinin t harfi birleşir ve "eighteen" diye tek t ile yazılır. Yirmi ise "twenty" diye söylenir.

Telefon numarası: rakam rakam

İngilizcede bir telefon numarası genellikle tek tek rakamlarla okunur. "Beş yüz otuz iki" yerine "five, three, two" dersin. Rakamlar arasında kısa gruplar yapılır ve gruplar arasında küçük bir duraklama bırakılır; bu duraklama dinleyenin yazmasını kolaylaştırır.

İngiliz İngilizcesinde art arda gelen iki aynı rakam için sık sık "double" kullanılır, tıpkı adını hecelerken çift harflerde olduğu gibi. "Five, five" yerine "double five" denir. Amerikan İngilizcesinde rakamı iki kez söylemek daha yaygındır. İki biçim de anlaşılır.

Türkçe köprüsü

Türkçe sayılar olağanüstü düzenlidir. "On bir", "on iki", "on üç" diye her sayı onun ve birler basamağının yan yana gelmesiyle kurulur, istisna yoktur. Türkçe konuşan biri İngilizcede de aynı düzeni bekler ve "eleven" ile "twelve" karşısında şaşırır. İngilizcede on biri ve on ikiyi ayrı sözcükler olarak, on üçten sonrasını ise "-teen" kalıbıyla öğrenmek bu şaşkınlığı giderir.

Sıra da farklıdır. Türkçede "on dört" derken önce onlar, sonra birler gelir. İngilizcede "fourteen" derken önce birler, yani "four", sonra "-teen" gelir. Bu yüzden "fourteen" duyduğunda kulağın önce dört sesini yakalar; beynin bunu on dört olarak birleştirmesi biraz alıştırma ister.

Telefon numarası alışkanlığı da ayrışır. Türkiye'de numaralar çoğu zaman üçlü ve ikili gruplar hâlinde, sayı olarak okunur: "beş yüz otuz iki, yüz on iki". İngilizcede aynı numara rakam rakam okunur. Bir de küçük bir not: Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır, "iki kitap" deriz. İngilizcede ise isim çoğul olur: "two books". Bu konuyu çoğul isimler dersinde ayrıntılı göreceğiz.

Gerçek hayattan örnekler

Bir kafede sipariş sırası bekliyorsun. Görevli sipariş numaranı söylüyor.

Elindeki fişte 14 yazıyor. Görevli "fourteen" derken önce "four" sesini duyuyorsun; sayının sonundaki "-teen" onun on dört olduğunu gösteriyor. Dikkatsiz bir kulak burada "forty", yani kırk da duyabilirdi; ama o sayıyı ve aradaki farkı bir sonraki derste göreceğiz.

Bir başka sahne: yeni tanıştığın biri yaşını soruyor.

İngilizcede yaşı söylerken "I'm" ve ardından sayıyı söylemek yeterlidir. Daha resmi bir cevapta "I'm nineteen years old" denir. Türkçedeki "yaşındayım" sözcüğünün birebir karşılığını aramana gerek yok.

Sık yapılan hata

Bu hata numarayı yazacak kişiyi zor durumda bırakır. "Five hundred thirty-two" diyen birini dinleyen kişi önce sayıyı rakamlara çevirmek zorunda kalır, bu da hata olasılığını artırır. Rakam rakam okurken grupları duraklamayla ayırman, hem senin hem karşındakinin işini kolaylaştırır. Emin olmadığın yerde karşındaki kişiye numarayı geri okumasını rica edebilirsin.

Mini alıştırma

1. "One" ve "two" sözcüklerinde yazım ile ses arasında nasıl bir fark var?
2. İngilizcede on bir ve on iki nasıl söylenir?
3. On üç ve on beş neden "threeteen" ve "fiveteen" diye söylenmez?
4. Telefon numarasındaki "0" İngiliz İngilizcesinde nasıl okunabilir?
5. "5 5" rakamları telefonda İngiliz İngilizcesinde nasıl söylenir?

Cevaplar

1. "One" o ile yazılır ama "wan" diye, "two" ise yazılışındaki w duyulmadan "tu" diye okunur.
2. "Eleven" ve "twelve"; ikisi de "-teen" kalıbının dışında kalan ayrı sözcüklerdir.
3. Yazımları değişmiştir: "thirteen" ve "fifteen" olur.
4. Çoğu zaman "oh" diye okunur, tıpkı O harfinin adı gibi.
5. "Double five" denir.

Sesli tekrar görevi

Son olarak kendin için uydurduğun bir telefon numarasını rakam rakam söyle; gerçek numaranı kullanmana gerek yok. Numarada en az bir "oh" ve bir "double" olsun. Bunu ses kaydına al ve dinlerken rakamları bir kâğıda yaz. Yazdığın numara uydurduğun numarayla aynıysa telefon hazır demektir.

Özet kartı

1. İlk on sayıda yazım ile ses sık sık ayrışır: one "wan", two "tu", eight "eyt".
2. Sıfır "zero" diye söylenir; telefon ve oda numaralarında çoğu zaman "oh" olur.
3. Eleven ve twelve kalıbın dışındadır; ayrı sözcükler olarak ezberlenir.
4. On üçten on dokuza "-teen" eki kullanılır: thirteen, fifteen, eighteen yazımlarına dikkat.
5. Telefon numarası rakam rakam okunur; iki aynı rakam için İngiliz İngilizcesinde "double" denir.
6. Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır, İngilizcede çoğul olur: two books.

Sonraki derse köprü

Kafedeki sıra numarasında "fourteen" ile "forty" birbirine çok yaklaşmıştı. Bu iki sayı yan yana geldiğinde İngilizce konuşanlar bile bazen birbirine sorar. Farkı yazıda değil sözcüğün hangi hecesine yüklendiğinde aramak gerekir. Yirmiden sonra onlar basamağı yeni bir ekle kurulur, yüzler ve binler de kendi sözcüklerini getirir. Sıradaki ders büyük sayılara ve thirteen ile thirty arasındaki çekişmeye ayrılıyor.