Hello mu, Hi mı? Selamlaşmanın kuralları

Merak sorusu

Akşam saat sekizde küçük bir kitapçıdan çıkıyorsun. Kasadaki kadına gülümseyip Türkçedeki "İyi akşamlar" alışkanlığıyla "Good evening!" diyorsun. Kadın bir an şaşırıyor, sanki dükkâna yeni girmişsin gibi sana bakıyor, sonra "Bye, have a nice evening" diye karşılık veriyor.

Yanlış bir sözcük kullanmadın, ama sözcüğü yanlış anda kullandın. Türkçede "iyi akşamlar" hem gelirken hem giderken söylenir. İngilizcede "Good evening" çoğunlukla yalnızca karşılaşırken söylenir. Selamlaşma sözcüklerini bilmek yetmez; hangisinin ne zaman, kime ve hangi yönde, yani gelirken mi giderken mi söylendiğini de bilmek gerekir.

Anlatım

Hello: her kapıyı açan sözcük

"Hello" İngilizcedeki en güvenli selamdır. Tanıdığına da tanımadığına da, bir mağazada da bir iş görüşmesinde de söyleyebilirsin. Ne fazla resmi ne fazla samimi durur. Emin olmadığın her durumda "Hello" seni yanıltmaz.

Telefonu açarken de "Hello" denir. Bu kullanımda sözcük hem selam hem de "sizi dinliyorum" anlamı taşır. Türkçedeki telefonda söylenen "Alo" ile aynı işi görür.

Hi ve Hey: samimi selamlar

"Hi" daha kısa ve daha rahat bir selamdır. Arkadaşlar, iş arkadaşları, yaşıtlar arasında çok yaygındır. Pek çok mağazada ve kafede görevliler de müşteriyi "Hi" diye karşılar; bu, samimi ama kibar bir tavırdır.

"Hey" ise bir adım daha samimidir. Arkadaşlar arasında sıcak bir selam olarak kullanılır. Tanımadığın birine "Hey" demek, ses tonuna göre kaba ya da dikkat çekmek için bağırmak gibi algılanabilir. Bu yüzden başlangıçta "Hello" ve "Hi" ile yetinmek iyi bir yoldur.

Günün saatine göre selam

"Good morning" sabah söylenir, genellikle öğlene kadar. "Good afternoon" öğleden sonra, akşamüstüne kadar kullanılır. "Good evening" ise akşam, biriyle karşılaştığında söylenir. Bu üçü "Hello" sözcüğünden daha resmi durur ve özellikle otel, ofis, resmi toplantı gibi yerlerde sık duyulur.

"Good night" ise bir selam değildir. Bir vedalaşmadır ve genellikle geceyi bitirirken ya da yatmaya giderken söylenir. Akşam dokuzda bir yemeğe vardığında "Good night" dersen, karşındakiler senin gitmekte olduğunu düşünür.

"How are you?" gerçek bir soru mu?

Selamın hemen arkasından çoğu zaman "How are you?" gelir, yani nasılsın. Bu soru çoğu durumda sağlığını ya da gününü ayrıntılı öğrenmek için sorulmaz; selamın bir parçasıdır. Beklenen cevap kısa ve olumludur: "Fine, thanks" ya da "I'm good, thanks". Ardından soruyu geri çevirmek kibarlıktır: "And you?"

Yakın bir arkadaşın aynı soruyu sorup gerçekten dinlemeye hazır olabilir. O zaman daha uzun konuşursun. Ama bir kasiyer ya da tanımadığın bir kişi sorduğunda kısa cevap vermek beklenendir.

İlk tanışma ve vedalaşma

Biriyle ilk kez tanışırken "Nice to meet you" dersin, yani tanıştığıma memnun oldum. Karşındaki kişi genellikle "Nice to meet you too" diye cevap verir. Bu cümle yalnızca ilk karşılaşmada söylenir; aynı kişiyi ertesi gün gördüğünde tekrarlanmaz.

Giderken "Goodbye" resmi, "Bye" günlük bir vedadır. "See you" ya da "See you later" görüşürüz anlamına gelir. Akşam ayrılırken "Have a nice evening" yani iyi akşamlar dilemek, kitapçıdaki kadının yaptığı gibi, doğal bir vedadır.

Türkçe köprüsü

Türkçedeki selam ifadelerinin bazıları iki yönlü çalışır. "İyi akşamlar" ve "iyi günler" hem gelirken hem giderken söylenebilir. İngilizcede bu iş ikiye bölünür: gelirken "Good evening", giderken "Have a nice evening" ya da "Bye". Türkçe düşünerek çevirdiğinde en sık kayma burada olur.

Türkçenin İngilizcede tam karşılığı olmayan selamları da var. "Kolay gelsin" diye çalışan birine söylediğimiz sözün sabit bir İngilizce karşılığı yoktur; duruma göre sadece "Hi" denir ya da hiçbir şey söylenmez. "Hoş geldiniz" sözü "Welcome" diye çevrilir, ama "Hoş bulduk" gibi kalıplaşmış bir cevap yoktur. Biri sana "Welcome" dediğinde "Thank you" demen yeterlidir.

Kibarlığın yeri de farklıdır. Türkçede resmiyet çoğu zaman "siz" ile gösterilir. İngilizcede "you" hem sen hem siz demektir ve kibarlık sözcük seçimiyle kurulur: "Hello" yerine "Good morning", "Bye" yerine "Goodbye". Seçtiğin selam, karşındakine ne kadar mesafeli ya da samimi olduğunu söyler.

Gerçek hayattan örnekler

Yeni bir iş yerinde ilk günün. Sabah dokuzda ofise giriyorsun ve yöneticinle karşılaşıyorsun.

Yöneticin "Good morning, Deniz. Nice to meet you" diyor. Sen de "Nice to meet you too" diye karşılık veriyorsun. Öğlen mutfakta yaşıtın olan bir iş arkadaşınla karşılaşıyorsun; o sadece "Hi! How's it going?" diyor. "How's it going" da "How are you" gibi bir selam sorusudur. "Good, thanks" demen yeterli.

Akşam çıkarken kapıdaki güvenlik görevlisine "Bye, have a nice evening" diyorsun. Aynı gün içinde resmi, samimi ve vedalaşma selamlarının üçünü de kullanmış oldun ve her birini doğru yerde söyledin.

Sık yapılan hata

Buna yakın bir karışıklık "How are you?" sorusunda da yaşanır. Türkçede "Nasılsın?" diye sorulduğunda bazen gerçekten gününü anlatırız. İngilizcede tanımadığın birine uzun bir cevap vermek karşındakini hazırlıksız yakalayabilir. Kısa, olumlu bir cevap ve bir teşekkür bu anlarda en doğal seçenektir.

Mini alıştırma

1. Emin olmadığın her durumda kullanabileceğin en güvenli İngilizce selam hangisidir?
2. Akşam bir otele vardığında resepsiyondaki görevliyi nasıl selamlarsın?
3. "Good night" hangi durumda söylenir?
4. Bir kasiyer "How are you?" diye sorduğunda nasıl cevap verirsin?
5. Biriyle ilk kez tanıştığında hangi cümleyi söylersin?

Cevaplar

1. "Hello"; her ortamda ve herkese söylenebilir.
2. "Good evening" dersin; akşam karşılaşmada kullanılan selam budur.
3. Ayrılırken ya da yatmaya giderken söylenir; bir karşılama selamı değildir.
4. Kısa ve olumlu cevap verirsin: "Fine, thanks. And you?"
5. "Nice to meet you"; karşındaki de "Nice to meet you too" diye cevap verir.

Sesli tekrar görevi

Canlandırmanın ses kaydını al. Kayıtta her selamın doğru ana düştüğünü, yani sabah "morning", akşam ayrılışta "have a nice evening" dediğini kontrol et. "Good night" kaydın hiçbir yerinde karşılama olarak geçmemeli.

Özet kartı

1. "Hello" her ortamda güvenlidir; "Hi" samimi, "Hey" daha da samimidir.
2. "Good morning", "Good afternoon" ve "Good evening" karşılaşırken söylenir ve daha resmi durur.
3. "Good night" bir vedadır; akşam birine varırken söylenmez.
4. "How are you?" çoğu zaman selamın parçasıdır; kısa cevap ver ve "And you?" diye geri sor.
5. "Nice to meet you" yalnızca ilk tanışmada söylenir.
6. Türkçedeki iki yönlü "iyi akşamlar", İngilizcede gelişte "Good evening", gidişte "Have a nice evening" olarak ikiye ayrılır.

Sonraki derse köprü

Tanışma çoğu zaman selamla bitmez; ardından bir telefon numarası, bir oda numarası ya da bir yaş sorusu gelir. Bunların hepsi sayı ister. Sıfırdan yirmiye kadar olan sayıların çoğu düzenli bir kalıba uyar, ama "eleven" ve "twelve" gibi bazıları bu kalıbın dışında kalır. Telefon numarasını da İngilizler rakam rakam söyler. Sıradaki derste ilk yirmi sayıyı ve onları gündelik konuşmada nasıl kullanacağını öğreneceksin.