Modülün amacı: Seviye 2'de ezberlenen Akâid-i Nesefiyye metnini Teftâzânî şerhiyle derinleştirmek; kelamın felsefeyle karşılaşmasını Gazzâlî-İbn Rüşd tartışması üzerinden birincil metinlerden okumak; müteahhirîn kelamının zirvesi olan Mevâkıf şerhini tanımak ve kelamın modern dönemdeki yenilenme çabalarını değerlendirmek.
Kazanımlar:
- Akâid-i Nesefiyye'nin bir bölümünü Teftâzânî şerhiyle birlikte Arapça aslından okur ve açıklar.
- Gazzâlî'nin Tehâfüt'te filozofları tekfir ettiği üç meseleyi ve gerekçelerini aktarır.
- İbn Rüşd'ün Tehâfütü't-Tehâfüt ve Faslu'l-makâl'deki cevaplarını Gazzâlî'nin iddialarıyla karşılaştırır.
- Mevâkıf'ın altı mevkıfının konusunu ve kelamın felsefileşme sürecindeki yerini anlatır.
- Kelamın bilgi teorisi ve varlık anlayışını (bilgi sebepleri, cevher-araz, hudûs) teknik terimleriyle açıklar.
- Yeni ilm-i kelam tartışmasını ve çağdaş bir soruya (kötülük problemi, bilim-din ilişkisi) kelamî bir cevap taslağını sunar.
Dersler
Temel metin(ler): Ömer en-Nesefî, el-Akâid ve Teftâzânî, Şerhu'l-Akâid — bilgi, tekvin ve rü'yet bahisleri (yardımcı çeviri: Süleyman Uludağ, Kelam İlmi ve İslam Akaidi: Şerhu'l-Akaid, Dergâh Yayınları). Gazzâlî, Tehâfütü'l-felâsife — mukaddimeler, birinci ve on yedinci meseleler ve hâtime (çev. Mahmut Kaya – Hüseyin Sarıoğlu, Filozofların Tutarsızlığı, Klasik Yayınları). İbn Rüşd, Tehâfütü't-Tehâfüt — on yedinci meseleye cevap; Faslu'l-makâl. Îcî, el-Mevâkıf ve Cürcânî, Şerhu'l-Mevâkıf — birinci mevkıftan seçmeler. Gazzâlî, el-Munkız mine'd-dalâl.
Ezber: Akâid-i Nesefiyye tekrarı (Seviye 2 ezberinin tazelenmesi). Kelamın 50 temel teriminin Arapça tanımları (Cürcânî'nin Ta'rîfât'ından).
Modül projesi: "Tehâfüt Dosyası" — talebe Gazzâlî'nin üç tekfir meselesinden birini seçer; Gazzâlî'nin iddiasını, İbn Rüşd'ün cevabını ve sonraki bir kelamcının (Hocazâde, Teftâzânî veya Cürcânî) değerlendirmesini birincil metinlerden alıntılarla aktarır; üç görüşü karşılaştıran ve kendi gerekçeli değerlendirmesini ekleyen 8 sayfalık bir inceleme yazar. Değerlendirme: tezlerin doğru ve adil aktarımı (30), birincil metin kullanımı ve tercüme (25), argüman yapılarının analizi (20), kendi değerlendirmenin gerekçelendirilmesi (15), atıf ve dil (10). Toplam 100, geçer 70.
Kaynaklar: Teftâzânî, Kelam İlmi ve İslam Akaidi: Şerhu'l-Akaid (çev. Süleyman Uludağ, Dergâh Yayınları). Gazzâlî, Filozofların Tutarsızlığı (çev. Mahmut Kaya – Hüseyin Sarıoğlu, Klasik Yayınları). Gazzâlî, el-Munkız mine'd-dalâl. İbn Rüşd, Tehâfütü't-Tehâfüt ve Faslu'l-makâl. Bekir Topaloğlu, Allah'ın Varlığı (İsbât-ı Vâcib). İzmirli İsmail Hakkı, Yeni İlm-i Kelâm. Muhammed Abduh, Risâletü't-tevhîd. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tehâfütü'l-felâsife", "el-Mevâkıf", "Şerhu'l-Akâid", "Hudûs" maddeleri.
Yayın öncesi hoca kontrolü bekleyen noktalar
- Türkçe çevirilerin yayınevi ve baskı bilgileri; Modül 21'de güncel fetva kurumlarının kararları birincil kaynaktan alınsın; Modül 22.8'in dengesi.