Varsayılan seçenekler ve statükonun gücü

Soğuk açılış

Telefonunun ayarlarını en son ne zaman baştan sona gözden geçirdin? Uygulamaların bildirim izinleri, konum paylaşımı, otomatik yedekleme, reklam kişiselleştirme. Çoğumuz bu ayarların büyük kısmını hiç değiştirmeyiz; telefon onları nasıl getirdiyse öyle kalır. Bu bir tembellik değil, bir zaman ekonomisidir: yüzlerce ayarı tek tek düşünmeye kimsenin vakti yoktur. Ama bu ekonominin bir sonucu var. Ayarları kim belirlediyse, hayatımızın küçük ama sayısız kararını da o belirlemiş olur. Bu ders, kimsenin seçmediği ama herkesin içinde yaşadığı o kararları anlatıyor.

Sahne

Mola özelliği onaylanmıştır ve Deniz şoför uygulamasının ayar ekranını tasarlamaktadır. Ekranın tek sorusu molayı kimin belirleyeceğidir: şoförün kendisi mi, yoksa yol koşullarını izleyen öneri modülü mü? Kaan'a göre mesele çoktan çözülmüştür: kutu öneri modülünü gösterir hâlde gelsin, isteyen sonradan değiştirsin.

Deniz, Kaan'ın haklı olduğu bir noktayı kabul eder: değiştirmek isteyen değiştirebilir. Ama şunu da bilir: şoförlerin çoğu bu ekranı bir kez görecek ve hiçbir şeyi değiştirmeden geçecek. Kutunun başladığı konum, çoğunun kalacağı konumdur. Deniz soruyu başka türlü sorar: "Şoförlerin çoğunun, düşünseler, hangi seçeneği isteyeceğini biliyor muyuz?"

Ankara'daki tasarım toplantısında şoförler molayı kendileri seçmek istediklerini söylemişti. Ama denemenin son haftasındaki kayıtlar başka bir şey de gösteriyordu: sistem önerisini gören şoförler, önerilen saatlerin büyük kısmını kabul etmişti, çünkü öneriler öğlen sıcağını ve yoğun trafiği gerçekten atlatıyordu.

Deniz bir orta yol tasarlar. Varsayılan "sistem önersin, sen onayla" olur: sistem her gün bir mola saati önerir, şoför tek dokunuşla kabul eder ya da başka bir saat seçer. Ama şoför uygulamayı ilk açtığında, ayar ekranı atlanamaz bir sayfa olarak gelir. Sayfada iki seçenek yan yana, aynı büyüklükte durur ve her birinin altında ne anlama geldiği tek cümleyle yazar. Kutu işaretlidir, ama şoför bir kez durup bakmadan geçemez.

Kaan bunu gereksiz bulur: "Bir sayfa daha, bir dokunuş daha." Deniz cevap verir: "Bir kez. Sonra her gün tek dokunuş." Hülya Hanım tasarımı onaylar.

Kavramın adı

Kaan'ın önerisinin arkasındaki güç, bu dersin konusudur:

Varsayılan seçenekler, bu modülde gördüğümüz önyargıların birçoğunun birleştiği yerdir. Düşünme çabasından tasarruf eden zihin (3.2) bir ayarı değiştirmek için gereken küçük çabayı bile çoğu zaman harcamaz. 6.3'teki kayıptan kaçınma, varsayılanı bir referans noktasına çevirir: ondan uzaklaşmak bir kayıp gibi hissettirir. Ve varsayılanı koyan taraf, çoğu zaman o seçeneği önerdiği izlenimini verir: kutu orada işaretliyse, bir nedeni vardır.

Bu üç mekanizma, varsayılanların neden bu kadar güçlü olduğunu açıklar ve aynı zamanda onlara karşı ne yapılabileceğini de gösterir. Deniz'in tasarımında iki şey birlikte vardı. Birincisi, şoförlerin büyük çoğunluğunun yararına olduğuna dair kanıt bulunan bir varsayılan. İkincisi, bu varsayılanı fark ettirmeyi ve değiştirmeyi kolaylaştıran bir düzen:

Etkin seçim, varsayılanın gücünü tamamen ortadan kaldırmaz; Deniz'in ekranında kutu hâlâ işaretliydi. Ama şoförü bir kez durdurur ve kararı, kimsenin seçmediği bir karar olmaktan çıkarıp şoförün gördüğü bir karara çevirir.

Perde arkası

Bu ikinci bulgu, varsayılanların gücünün iki yüzünü gösterir. Katılımı artırmak çalışanların yararınaydı. Ama yüzde üç oranı, birçok çalışan için yeterli bir birikim sağlamaktan uzaktı ve çalışanlar oranı yükseltmek yerine çoğu zaman varsayılanda kaldı. Varsayılanı koyan, iyi bir niyetle bile, insanların hayatında düşündüğünden daha büyük bir pay sahibi olur. Ekonomi Akademisi'nin emeklilik dersi bu bulgunun Türkiye'deki otomatik katılım sistemiyle ilişkisini anlatıyor.

Bu üç yol, kalkanın da üç parçasını verir. Varsayılan bir öneri gibi görünüyorsa, onu kimin ve neden koyduğunu sor. Varsayılan bir referans noktasına dönüşmüşse, ondan uzaklaşmanın gerçekten bir kayıp olup olmadığını düşün. Değiştirmek çaba gerektiriyorsa, o çabanın bir kez harcanmaya değip değmediğini tart. Bir sistemi ya da formu tasarlayanların varsayılanları nasıl kurduğu 26.2'de, devletlerin ve kurumların bu araçları kullanması ise 30.4'te ele alınacak. Satıcıların varsayılanı nasıl kurduğu ise Satış Akademisi'nin varsayılan dersinin konusu.

Yaygın yanılgı

"Dürüst bir tasarım varsayılan koymaz; her şey boş gelir." Boş bir form da bir tasarım kararıdır ve çoğu zaman en kötüsüdür. Şoför uygulamasında mola ayarı boş gelseydi, şoförlerin bir kısmı hiç seçim yapmayacak ve sistem ne yapacağını bilemeyecekti; bir kısmı da yorgun bir sabah aceleyle rastgele bir şey seçecekti. Varsayılansız bir seçim yoktur; sistem bir şekilde işlemek zorundadır. Soru varsayılan koyup koymamak değil, hangi varsayılanı, kimin yararına ve ne kadar görünür biçimde koymaktır.

Hayatın içinden

Gölge ve kalkan

Varsayılanın gölge kullanımı, kişinin aleyhine olan bir seçeneği sessizce işaretli bırakmaktır. Ayşe Abla'nın kart limiti, Nehir'in kendiliğinden yenilenen aboneliği, Sabahattin Bey'in fark ettiği yemek ücreti bu türdendir. Üçünde de varsayılanı koyan taraf, insanların çoğunun bu kutuya bakmayacağını bilir ve bu bilgiyi kendi çıkarına kullanır. Kaan'ın önerisi bundan daha masumdu; sistem önerisi gerçekten şoförlerin işine yarayabilirdi. Ama Kaan varsayılanı şoförlerin ne isteyeceğine bakarak değil, değiştirilmeyeceğini bilerek seçmişti. Sonucun iyi olması, yöntemin iyi olduğunu göstermez.

Varsayılanın bir de daha geniş bir gölgesi var: insanların hayatını, onlara hiç sormadan biçimlendirme gücü. Bu güç bir şirketin, bir devletin ya da bir uygulamanın elinde olduğunda, iyi niyetle bile kullanılsa, sorumluluk gerektirir. Bu sorumluluğun etik çerçevesi, akademinin ilerideki modüllerinde ele alınacak.

Kalkan, Jachimowicz ve arkadaşlarının üç yolunu tersinden kullanmaktır. Önceden işaretlenmiş bir kutu gördüğünde dur ve üç soru sor. Bu kutuyu kim, kimin yararına işaretledi? Bu kutuyu değiştirmek bana gerçekten bir şey kaybettirir mi, yoksa yalnızca alışkanlığımı mı bozar? Değiştirmek için gereken çaba, bir kez harcanmaya değer mi? Ayşe Abla'nın akşam oğluna sorduğu soru, Nehir'in kurduğu hatırlatma, bu kalkanın gündelik biçimleriydi.

İKNA etiketi ve Ayna Testi

Adım kapısı varsayılanın en güçlü çalıştığı kapıdır; çünkü varsayılan, adımın kendisini ortadan kaldırır. Bir şey yapmak için hiçbir şey yapmamak yeter. Kaan'ın önerisi Adım kapısını şoförler için tamamen kapatıyordu: onların adına adım atılmıştı. Deniz'in tasarımı ise kapıyı bir kez açık tuttu: şoför ilk açılışta seçenekleri gördü ve sonra her gün tek dokunuşla kendi adımını atabildi.

Ayna Testi varsayılanlarda en açık sonucunu verir. Deniz şoförlere "Kutuyu 'sistem önersin' diye işaretledik, çünkü denemede önerilerin çoğunu kabul ettiniz; ama ilk açılışta seçenekleri görmenizi istedik" diyebilirdi ve bu açıklama tasarıma güveni artırırdı. Kaan'ın gerekçesi ise anlatılamazdı: "Çoğunuz bu ekrana bakmayacağınız için kutuyu bizim istediğimiz yerde bıraktık." Ferit Bey'in eğitimin ilk dakikasında yaptığı açıklama da aynı testin gündelik bir uygulamasıydı.

Bugünün görevi

Kapanış

Üç cümlede

1. Varsayılan seçenek, kişi hiçbir şey yapmadığında geçerli olan seçenektir; insanların büyük çoğunluğu varsayılanda kalır ve bu, varsayılanı koyanı hayatlarının görünmez bir ortağı yapar.
2. Varsayılanlar üç yoldan çalışır: bir öneri gibi algılanır, bir referans noktasına dönüşür ve değiştirmek çaba gerektirir; elli sekiz çalışmalık bir meta-analiz etkinin güçlü ama alana göre değişken olduğunu gösterdi.
3. Varsayılansız bir tasarım yoktur; dürüst tasarım, kişinin yararına olan bir varsayılanı görünür ve kolay değiştirilebilir biçimde sunar, kalkan ise her işaretli kutuya kimin, kimin yararına ve neden sorusunu sormaktır.

Mini test

1. Madrian ve Shea'nın çalışmasında, otomatik kaydedilen çalışanların katkı oranı hakkında ne bulundu?
2. Jachimowicz ve arkadaşlarına göre varsayılanlar hangi üç yoldan çalışır?
3. Deniz'in tasarımı Kaan'ın önerisinden nasıl ayrılıyordu?
4. "Varsayılanda kalan kişi o seçeneği istiyordur" görüşü neden yanlıştır?
5. Etkin seçim nedir ve varsayılanın gücünü nasıl değiştirir?

Yanıtlar

1. Otomatik kaydedilen çalışanların büyük çoğunluğunun, şirketin belirlediği yüzde üçlük varsayılan katkı oranında ve varsayılan yatırım fonunda kaldığı bulundu. Varsayılan yalnızca katılımı değil, ne kadar ve nereye birikim yapılacağını da belirlemişti; yüzde üç ise birçok çalışan için yeterli bir oran değildi.
2. Varsayılanın onu koyan tarafın bir önerisi gibi algılanması, varsayılanın bir referans noktasına dönüşüp ondan uzaklaşmanın kayıp gibi hissettirmesi ve onu değiştirmenin çaba gerektirmesi. Üçü birden mevcut olduğunda etki en güçlüdür.
3. Kaan varsayılanı şoförlerin ne isteyeceğine bakarak değil, değiştirilmeyeceğini bilerek seçmişti. Deniz ise denemedeki kayıtlara bakarak şoförlerin çoğunun yararına olan bir varsayılan seçti ve uygulamanın ilk açılışında seçenekleri yan yana gösteren, atlanamaz bir sayfa ekledi. Varsayılan aynıydı, ama görünürlüğü ve gerekçesi farklıydı.
4. Çünkü varsayılanda kalmak çoğu zaman bir tercih değil, bir tercih yapmamaktır. Madrian ve Shea'nın çalışanları yüzde üçte kaldı, ama bu oran onların değil şirketin seçimiydi. Bir sistemin sonuçlarını "insanlar böyle istiyor" diye okumak, varsayılanın gücünü insanların iradesi sanmaktır.
5. Kişinin bir seçeneği varsayılana bırakmadan açıkça seçmek zorunda kaldığı ya da seçenekleri gördükten sonra devam edebildiği düzendir. Varsayılanın gücünü tamamen ortadan kaldırmaz, ama kişiyi bir kez durdurur ve kararı kimsenin seçmediği bir karar olmaktan çıkarıp kişinin gördüğü bir karara çevirir.

Merak kancası

Uygulama Ankara'da yayına girdikten iki hafta sonra Deniz ilk geri bildirimleri okur. Şoförlerden gelen notların çoğu övgüdür: öneriler sıcaktan kurtarıyor, trafik saatleri doğru seçiliyor. Deniz bu notları sevinçle Hülya Hanım'a gönderir. Hülya Hanım'ın cevabı tek bir sorudur: "Öneriyi reddeden şoförlerin notlarını da okudun mu?" Deniz bir an duraksar. O notlara hiç bakmamıştır. 6.6'da doğrulama yanlılığına bakacağız: kendi görüşümüzü çürütebilecek kanıtı aramayı neden bu kadar zor buluruz?