Temel kavramlar
- Anlatıcı
- Hikâyeyi aktaran ses veya konum.
- Bakış açısı
- Bilginin ve algının düzenlenme biçimi.
- Beat
- Sahne içindeki en küçük eylem–tepki değişimi.
- Çatışma
- Amaca karşı anlamlı direnç.
- Doruk
- Merkezi çatışmanın en belirleyici seçimle karşılaştığı an.
- Dramatik ironi
- Seyircinin karakterden daha fazla bilgiye sahip olması.
- Fabula
- Olayların kurgusal dünyadaki kronolojik bütünü.
- Geri dönüş
- Anlatının daha önceki zamana geçmesi.
- Gösterge
- Başka bir anlamı taşıyan ses, görüntü, nesne veya işaret.
- Logline
- Hikâyenin karakter, amaç, engel ve vaadini özetleyen kısa cümle.
- MacGuffin
- Karakterleri harekete geçiren, kendi içeriğinden çok işlevi önemli hedef/nesne.
- Metinlerarasılık
- Bir anlatının başka anlatılarla kurduğu ilişki.
- Motif
- Anlam üreten tekrar eden unsur.
- Olay örgüsü
- Seçilmiş olayların neden-sonuç düzeni.
- Odaklanma
- Anlatılanların kimin algı ve bilgisiyle sınırlandığı.
- Önerme/premis
- Hikâyenin çekirdek dramatik fikri.
- Sahne
- Amaç, çatışma ve değişim içeren zaman-mekân birimi.
- Sekans
- Ortak küçük amaç etrafında birleşen sahneler grubu.
- Söylem
- Hikâyenin sunuluş biçimi.
- Tema
- Anlatının araştırdığı değer veya düşünce alanı.
- Tetikleyici olay
- Mevcut düzeni bozarak ana hareketi başlatan olay.
- Ton
- Anlatının konusuna ve izleyiciye karşı duygusal tutumu.
- Tür
- Beklentiler ve gelenekler sistemi.
- Üslup
- Dilsel ve biçimsel tercihlerin ayırt edici örüntüsü.
- Yanlış iz
- İzleyiciyi olası fakat yanlış sonuca yönelten ipucu.
İleri okuma haritası
Tek bir “doğru” kuram yerine farklı yaklaşımları karşılaştır:
Bu eserler birbirini doğrulayan kutsal metinler gibi değil, farklı sorunlar için farklı mercekler gibi okunmalıdır.
Yapı ve dramaturji
- Aristoteles — *Poetika*
- Lajos Egri — *The Art of Dramatic Writing*
- John Truby — *The Anatomy of Story*
- Robert McKee — *Story*
- Linda Seger — senaryo geliştirme çalışmaları
Anlatıbilim
- Gérard Genette — anlatı zamanı, ses ve odaklanma
- Mieke Bal — anlatı kuramı
- Seymour Chatman — hikâye ve söylem
- Roland Barthes — anlatı kodları ve göstergebilim
Karakter ve kurmaca
- E. M. Forster — *Aspects of the Novel*
- Ursula K. Le Guin — *Steering the Craft*
- James Wood — *How Fiction Works*
Mit ve biçim
- Joseph Campbell — kahraman miti yaklaşımı
- Christopher Vogler — kahramanın yolculuğunun senaryoya uyarlanması
- Vladimir Propp — masal işlevleri
- Northrop Frye — edebî türler ve mit eleştirisi
Çizgi roman ve görsel dil
- Scott McCloud — *Understanding Comics*
- Will Eisner — görsel anlatı ve ardışık sanat
Oyun anlatısı
- Janet H. Murray — dijital ortamlarda anlatı
- Katie Salen ve Eric Zimmerman — oyun tasarım sistemleri
- Jesse Schell — oyun tasarımı mercekleri
Belgesel, gerçek ve etik
- Bill Nichols — belgesel biçimleri
- Walter Fisher — anlatı paradigması
- Gazetecilik etiği, araştırma etiği ve temsil üzerine güncel meslek standartları
Kaynakça ve editoryal notlar
Kursun bilimsel ve kuramsal iddialarının dayandığı kaynaklar, aşırı iddialardan kaçınma listesi ve kaynak kullanma ilkesi.
- Hikâye Anlatımı Kursu: Kaynakça ve Editoryal Notlar
- Kaynak Kullanma İlkesi
- Bilimsel İddialar İçin Temel Kaynaklar
- Anlatıbilim ve Biçim
- Sözlü ve Kişisel Anlatı
- Anadolu ve Türk Dünyası Anlatı Gelenekleri
- Dramaturji ve Yaratıcı Yazarlık
- Mit, Masal ve Arketip
- Görsel, İşitsel ve İnteraktif Anlatı
- Gerçek Anlatı, Belgesel ve Etik
- Yayın Dili İçin Bilimsel İhtiyat Listesi