Geri bildirim isteme ve kullanma

Açılış sahnesi

Bir yazar metnini bir arkadaşına veriyor.

"Beğendin mi?"

Arkadaş okuyor. "Güzel olmuş. Ortası biraz yavaş geldi. Bence oraya bir aksiyon sahnesi koy."

Yazar aksiyon sahnesi ekliyor.

İkinci okuyucu diyor ki: "Ortası hâlâ yavaş."

Çünkü sorun yavaşlık değildi.

Sorun şuydu: okur, karakterin ne istediğini o bölümde unutuyordu. Amaç görünmediği için sahneler amaçsız hissediliyordu — ve amaçsız sahne, hızlı olsa da yavaş geliyor.

Okuyucu doğru bir şey söyledi: dikkati dağıldı. Bu bir teşhis.

Sonra bir de çözüm önerdi: aksiyon sahnesi. Bu bir tahmin.

Yazar tahmini uyguladı, teşhisi kullanmadı.

Okurun teşhisini dinle; önerdiği çözümü otomatik kabul etme.

Bu ders o ayrımı ve doğru soruları kuruyor.

Bu derste ne olacak

Önce "beğendin mi" sorusunun neden işe yaramadığını göreceğiz. Sonra kaynağımızın altı teşhis sorusunu tek tek açacağız. Ardından teşhis ile öneriyi ayırmayı kuracağız — bu dersin merkezi. Sonra tekrar kuralını ele alacağız: aynı sorun kaç kişide görünürse ciddiye alınır. Ardından okuyucu seçimini konuşacağız. Son olarak geri bildirimi işleme yöntemini kuracağız. Dokuz örnekten yanlış sorudan çelişen iki yoruma, tek okuyucunun ısrarından kendi metnine geri bildirim vermeye bunları izleyeceğiz.

Sıfır noktası

Bir doktora gitmeyi düşün.

Hastaneye gidiyorsun ve "başım ağrıyor" diyorsun. Doktor teşhis koyuyor, tedavi öneriyor.

Geri bildirim de böyle anlatılıyor: okuyucu doktor, metin hasta.

Şimdi benzetmenin kırıldığı yeri söyleyeyim, çünkü bu dersin bütün ayrımı orada. Doktorda teşhis de tedavi de aynı kişiden geliyor — çünkü o kişi eğitimli.

Geri bildirimde öyle değil.

Okuyucu teşhis konusunda uzman: neyi hissettiğini, nerede sıkıldığını, neyi anlamadığını senden iyi biliyor. Bu konuda yanılmıyor.

Tedavi konusunda uzman değil. Çözüm önerisi, metnin bütününü bilmeyen birinin tahmini.

Yani okuyucu hasta rolünde doktor değil; semptomu bildiren kişi. Teşhisi ve tedaviyi sen koyuyorsun.

Ve bu tersine çevrildiğinde, yazarlar başkasının metnini yazmaya başlıyor.

Mekanizma

"Beğendin mi" neden işe yaramaz

Üç sebep.

Bir: cevabı sosyal. Karşındaki seni kırmak istemiyor ve genellikle beğendiğini söylüyor.

İki: ölçülemiyor. "Beğendim" hangi sahneyi, hangi kararı işaret ediyor?

Üç: yazarı savunmaya geçiriyor. Genel bir yargı geldiğinde tartışılacak bir şey yok; sadece kabul ya da ret var.

Ve alternatif genel bir soru değil, belirli sorular.

Altı teşhis sorusu

Kaynağımızın listesi.

Bir: hangi noktada dikkatin dağıldı?

Sayfa numarası isteyen bir soru. En değerlisi, çünkü okur bunu kesinlikle biliyor.

İki: karakterin ne istediğini ne zaman anladın?

Merkezî amacın ne zaman göründüğünü ölçüyor.

Üç: hangi davranış sana inandırıcı gelmedi?

Karakter tutarlılığını ölçüyor.

Dört: ne olacağını tahmin ettin?

Tahmin edilmek her zaman kusur değil — ama nerede tahmin edildiği önemli.

Beş: hangi bilgi eksik veya fazla geldi?

Bilgi dağıtımını ölçüyor.

Altı: son seçim sende ne anlam oluşturdu?

En önemlisi ve en az sorulanı. Okurun metinden çıkardığı anlam, senin koyduğun anlamla aynı mı?

Altısının ortak özelliği şu: hiçbiri "iyi mi kötü mü" sormuyor. Hepsi ne olduğunu soruyor.

Teşhis ile öneriyi ayırmak

Bu dersin merkezi.

Ve iki kural.

Teşhis neredeyse her zaman doğrudur. Okur sıkıldıysa sıkılmıştır. Bu tartışılmıyor.

Öneri çoğu zaman yanlıştır. Çünkü okur, o sorunun sebebini bilmiyor — sadece belirtisini yaşıyor.

Ve pratik yol: her öneriyi bir teşhise geri çevir.

"Buraya bir aksiyon sahnesi koy" → "burada sıkıldım."

"Bu karakteri daha sempatik yap" → "bu karaktere bağlanamadım."

"Sonu değiştir" → "son beni tatmin etmedi."

Sağdaki cümleler üzerinde çalışılıyor. Soldakiler bilgi bile değil.

Tekrar kuralı

Kaynağımızın ikinci uyarısı: aynı sorun birkaç bağımsız okuyucuda tekrarlanıyorsa ciddiye al.

Ve buradaki anahtar kelime bağımsız.

Üç kişi aynı odada okuyup konuştuysa bu bir okuyucu sayılıyor.

Pratik eşik şu.

Bir kişi söylediyse: not al, bekle.

İki bağımsız kişi söylediyse: bak.

Üç bağımsız kişi söylediyse: düzelt.

Ve bir istisna: bir kişi söylese bile, söylediği şey senin zaten şüphelendiğin bir yerse — düzelt. Çünkü o geri bildirim yeni bir bilgi getirmiyor; senin bildiğin bir şeyi doğruluyor.

Okuyucu seçimi

Üç tür okuyucu var ve üçü farklı şey veriyor.

Hedef okuru. Bu metni normalde okuyacak kişi. En değerli teşhis buradan geliyor.

Alan bilen kişi. Metnin konusunu bilen biri. Doğruluk hatalarını buluyor.

Yazan kişi. Yapı sorunlarını adlandırabiliyor — ama en çok öneri veren, dolayısıyla en dikkatli dinlenmesi gereken grup.

En verimli karışım: iki hedef okuru, bir alan bileni.

Ve kimden istenmeyeceği de önemli: metni beğenmek zorunda hisseden kişilerden — çünkü onların teşhisi de yumuşuyor.

Geri bildirimi işlemek

Dört adım.

Bir: hepsini topla, hiçbirini hemen uygulama. Okuduğun anda düzeltme yapma.

İki: önerileri teşhise çevir ve listele.

Üç: teşhisleri konuma göre grupla. Aynı sayfaya işaret eden üç farklı şikâyet, tek bir sorunun üç görünüşü olabiliyor.

Dört: her gruba kendi çözümünü üret.

Dördüncü adım yazara ait. Okuyucu problemi getiriyor, çözümü yazar buluyor — çünkü metnin tamamını bilen tek kişi o.

Ve bir uyarı: bütün geri bildirimleri uygulayan metin, kimsenin metni olmuyor.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

İki şey.

Bir: okuyucuya ne aradığını söyleme.

"Ortası yavaş mı sence?" diye sorduğunda okuyucu oraya bakıyor ve genellikle "evet" diyor. Yönlendirilmiş soru, kendi cevabını üretiyor. Önce açık soruları sor, kendi şüpheni en sona bırak.

İki: geri bildirim alırken açıklama yapma.

"Aslında orada şunu demek istemiştim" cümlesi, geri bildirimi bitiriyor. Metin okurken yanında duramayacaksın — bu yüzden açıklaman, metnin kendisi olmalı. Not al, açıklama, teşekkür et.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama — kendin dene

Her birine altı soruyu yazılı gönder. Beğeni sorma.

Cevaplar geldiğinde hepsini bir sayfada topla ve iki sütun yap: teşhis, öneri.

Önerileri teşhise çevir ve teşhis sütununa taşı. Öneri sütunu boşalsın.

Sonra teşhisleri sayfa numarasına göre grupla.

Sonra her gruba tek cümlelik bir çözüm yaz — kendi çözümünü.

Ve son adım: uygulamayacağın teşhisleri de yaz, yanına gerekçesini ekle. Bu satırlar, yaratıcı gerekçenin en güçlü kısmı olacak.

Kilit özet

"Beğendin mi" sosyal, ölçülemez ve savunmaya geçiren bir soru.

Altı teşhis sorusu "iyi mi kötü mü" sormuyor, ne olduğunu soruyor.

Teşhis neredeyse her zaman doğru, öneri çoğu zaman yanlış — her öneri teşhise geri çevriliyor.

Tekrar kuralı bağımsız okuyucularla işliyor: bir kişi not, iki kişi bakma, üç kişi düzeltme.

Okuyucu karışımı iki hedef okuru bir alan bileni; çözümü yazar üretiyor.

Ve bütün geri bildirimleri uygulayan metin kimsenin metni olmuyor.

Sonraki derse köprü

Metnin revize edildi ve geri bildirim işlendi.

Sonraki derste yayımdan önceki son kapıya geliyoruz.

Temsil doğru mu, kaynaklar doğrulandı mı, onam alındı mı, iddialar dayanaklı mı? Bu bölümün etik kontrolü bir vicdan turu değil, bir denetim listesi — ve listeyi geçmeden metin teslim edilmiyor.