Problem temelli öğrenme senaryosu

Açılış sahnesi

Bir vaka yazacağım. İki denemede.

Birinci deneme: "Ada'nın köyünde su seviyesi düşüyor. Bunun sebebi aşırı yeraltı suyu çekimi. Sizce ne yapmalı?"

Bu bir vaka değil. Cevabı içinde.

Öğrenciye tek bir iş kaldı: verilen sebebi tekrarlamak ve bir çözüm uydurmak.

İkinci deneme: "Ada'nın kuyusunda su seviyesi günde on sekiz santimetre düşüyor. Yağış on yıllık ortalamada. Köyde geçen yıl iki yeni sondaj açıldı. Kuyunun üç kilometre kuzeyinde bir sera tesisi kuruldu. Ve komşu köyün kuyusunda düşüş yok."

Şimdi ne oldu?

Cevap verilmedi. Ama cevaba giden bütün parçalar masada.

Ve son cümle — komşu köyde düşüş olmaması — bir bilmece değil, bir ayıklama aracı. Öğrenci onunla bazı açıklamaları eleyebiliyor.

Fark tek cümlede: birincisi bilgiyi verdi ve bir soru sordu. İkincisi bilgi vermedi ve bir durum kurdu.

İyi bir vaka, cevabı olmayan değil, cevaba giden yolu öğrencinin kurduğu vakadır.

Bu ders o vakayı yazıyor.

Bu derste ne olacak

Önce vakanın üç bileşenini kuracağız: durum, veri ve karar noktası. Sonra hangi bilginin verilip hangisinin saklanacağını göreceğiz — bu dersin asıl işi. Ardından ayıklama aracını ele alacağız. Sonra karar noktasını tasarlayacağız. Ardından vakanın zorluk ayarını konuşacağız. Sonra öğrencinin takılacağı yerleri öngörmeyi göreceğiz. Ardından tek doğru cevabı olan ve olmayan vakaları ayıracağız. Son olarak vaka sonrası tartışmanın yapısını kuracağız. Dokuz örnekten tıp eğitiminden hukuk vakasına, mühendislik problemlerinden simülasyona bunları izleyeceğiz.

Sıfır noktası

Bir yapboz düşün.

Kutuyu açıyorsun, parçalar dökülüyor, birleştiriyorsun. Sonunda kutunun üzerindeki resim çıkıyor.

İyi bir vaka sanki bu: dağınık parçalar ve birleştirilecek bir resim.

Şimdi benzetmenin kırıldığı iki yeri söyleyeyim.

Birincisi: yapbozda kutunun üzerinde resim var. Öğrenci sonucu görmüyor — göreceği şeyin ne olduğunu bilmiyor.

İkincisi ve daha önemlisi: yapbozda bütün parçalar gerekli ve hepsi kullanılıyor.

İyi bir vakada bazı parçalar kullanılmıyor.

Çünkü gerçek problemlerde bilgi seçilmiş olarak gelmiyor. Önemli olanı önemsizden ayırmak, çözümün kendisi kadar zor ve tam da öğretilecek şey.

Yani bir vakada fazlalık bir kusur değil, bir tasarım.

Ve bu ders, hangi fazlalığın konacağıyla ilgili.

Mekanizma

Vakanın üç bileşeni

Her problem temelli senaryo üç parçadan kuruluyor.

Durum. Neyin olduğu. Somut, ölçülü, tarafsız.

Veri. Elde ne var. Sayılar, gözlemler, kayıtlar, ifadeler.

Karar noktası. Öğrenciden ne isteniyor.

Üçünün de bir kuralı var.

Durum yorumsuz yazılıyor. "Endişe verici bir düşüş" değil, "günde on sekiz santimetre".

Veri karışık veriliyor. İlgili ve ilgisiz bir arada.

Karar noktası tek oluyor. Birden fazla soru sorulduğunda öğrenci hangisine odaklanacağını bilmiyor.

Üçüncüsü en sık ihlal edileni: bir vakanın sonunda beş soru sorulduğunda vaka bir sınav sorusuna dönüşüyor.

Ne verilir, ne saklanır

Bu dersin asıl işi ve tek bir ilkeye dayanıyor: çözüm için gereken bilgi vakada olmalı; çözümün kendisi olmamalı.

Dört kategori var.

Verilecek: ham gözlem. Ölçüm, sayı, tarih, doğrudan görülen.

Verilecek: bağlam. Neyin normal olduğu — karşılaştırma zemini.

Saklanacak: yorum. "Bu, aşırı çekim anlamına geliyor."

Saklanacak: sonuç. "Bu yüzden sondajlar durdurulmalı."

Ve ince bir ayrım: bir bilgiyi saklamak ile ulaşılamaz kılmak farklı.

Öğrenci yorumu vakada bulamıyor; ama derste, kaynakta ya da tartışmada bulabiliyor olmalı. Hiçbir yerde bulunamayan bilgi bir eksiklik, bir tasarım değil.

Pratik kontrol: vakayı bir uzmana oku. Uzman çözümü bulabiliyorsa yeterli bilgi var demektir. Öğrenci hiçbir yolla bulamıyorsa bilgi eksik.

Ayıklama aracı

Açılıştaki son cümle — komşu köyde düşüş olmaması — bu dersin en kullanışlı tekniği.

Üç iş yapıyor.

Bir: yanlış açıklamaları kesiyor. Yağış ortalamadaysa iklim açıklaması zayıflıyor.

İki: karşılaştırma zemini veriyor. Komşu köy bir kontrol grubu gibi çalışıyor.

Üç: yöntem öğretiyor. Öğrenci yalnızca cevabı değil, cevaba nasıl varıldığını öğreniyor.

Üçüncüsü asıl kazanç ve genellikle vakanın ana hedefi: içerik değil, akıl yürütme.

Ve bir tasarım kuralı: her vakada en az iki ayıklama verisi olmalı. Biri fazla yönlendiriyor; üçü fazla kolaylaştırıyor.

Karar noktası tasarımı

Öğrenciden ne isteniyor? Dört tür karar var ve dördü ayrı beceri ölçüyor.

Teşhis. "Bu düşüşü ne açıklıyor?" Neden bulma.

Öncelik. "Önce neye bakarsın?" Sıralama ve kaynak yönetimi.

Eylem. "Ne yaparsın?" Karar verme.

Değerlendirme. "Bu öneri işe yarar mı?" Eleştirel inceleme.

Dördü de meşru ama karıştırılmamalı: bir vakada tek tür karar sorulur.

Ve en verimlisi genellikle ikincisi. Çünkü gerçek hayatta asıl zorluk doğru cevabı bulmak değil, nereden başlanacağına karar vermek.

Ayrıca öncelik sorusu bir kaynak kısıtı gerektiriyor — ve kısıt, seksen ikinci derste kurduğumuz gibi otomatik olarak bir karar üretiyor.

Zorluk ayarı

Bir vaka üç değişkenle ayarlanıyor.

Bilgi miktarı. Az bilgi zorlaştırıyor, çok bilgi de zorlaştırıyor — ayıklama yükü artıyor.

Gürültü oranı. İlgisiz verinin payı.

Yol uzunluğu. Cevaba kaç adımda varılıyor.

Ve ayarın ölçüsü şu: öğrenci ilk beş dakikada bir yön bulabilmeli.

Hiçbir yön bulamıyorsa vaka çok zor; ilk beş dakikada bitiriyorsa çok kolay.

Bir de gizli bir değişken var: öğrencinin önceki bilgisi. Aynı vaka iki grup için tamamen farklı zorlukta olabiliyor. Bu yüzden vaka bir kez yazılıp bırakılmıyor; ilk uygulamadan sonra ayarlanıyor.

Takılma noktalarını öngörmek

İyi vaka tasarımının en teknik kısmı bu.

Bir vaka yazıldıktan sonra üç soru soruluyor.

Nerede takılacaklar? Hangi adım en zor?

Hangi yanlış yola sapacaklar? Makul ama yanlış hangi açıklama var?

Ne zaman vazgeçecekler? Hangi noktada çaba bırakılıyor?

Üçü de tahmin edilebiliyor ve üçü için hazırlık yapılıyor.

Takılma için: bir ipucu hazırlanıyor — verilmiyor, hazır tutuluyor.

Yanlış yol için: o yolun sonunu gösterecek bir veri konuyor. Öğrenci kendisi anlıyor.

Vazgeçme için: ara bir başarı noktası yerleştiriliyor. Öğrenci bir şeyi çözdüğünü görünce devam ediyor.

Ve seksen dokuzuncu derste kurduğumuz dürüst yanlış iz ilkesi burada aynen geçerli: yanlış yol açıklanabilir olmalı, kapalı bir tuzak değil.

Tek doğru cevaplı ve çok cevaplı vakalar

İki tür var ve karıştırılmaları ciddi bir sorun.

Tek doğru cevaplı vaka. Bir teşhis, bir hesap, bir kural uygulaması. Cevap var ve öğrenci ya buluyor ya bulamıyor.

Çok cevaplı vaka. Bir karar durumu. Birden fazla savunulabilir yol var; değerlendirilen şey gerekçe.

İkisi ayrı hazırlanıyor ve ayrı değerlendiriliyor.

Ve en sık yapılan hata: çok cevaplı bir vaka kurup tek doğru cevap beklemek.

Öğrenci savunulabilir bir yol seçiyor, "yanlış" deniyor ve öğrendiği şey şu oluyor: aslında bir doğru cevap vardı ve onu tahmin etmem gerekiyordu.

Bu, yüz on ikinci derste kurduğumuz sahte seçimin eğitimdeki karşılığı — ve aynı sonucu veriyor: öğrenci düşünmeyi bırakıp tahmin etmeye başlıyor.

Ölçü şu: çok cevaplı vakada değerlendirme ölçütü baştan yazılıyor ve öğrenciye söyleniyor — "hangi yolu seçtiğin değil, gerekçen değerlendirilecek."

Vaka sonrası tartışma

Vakanın yarısı çözümde, yarısı sonrasında.

Dört adımlı bir düzen işe yarıyor.

Bir: yollar toplanıyor. Kim ne yaptı? Cevaplar değil, yollar.

İki: ayrılma noktası bulunuyor. Farklı sonuca varanlar nerede ayrıldı?

Üç: kullanılmayan veri soruluyor. Hangi bilgiyi kimse kullanmadı ve neden?

Dört: aktarım yapılıyor. Bu yöntem başka nerede işe yarar?

Üçüncüsü en verimlisi ve en az yapılanı. Kullanılmayan veri, öğrencinin neyi görmediğini gösteriyor — ve bu, doğru cevabı bulup bulmadığından daha öğretici.

Dördüncüsü ise vakayı tekil olmaktan çıkarıyor. Aksi hâlde öğrenci bir vaka çözmüş oluyor, bir yöntem öğrenmiş olmuyor.

Örneklerden okuma

Önce vaka yapısına üç örnekten bakalım.

Şimdi bilgi tasarımına üç örnekten bakalım.

Son olarak uygulama ve tartışmaya üç örneğe bakalım.

Usta katmanı

Şimdi üç ince noktaya bakalım.

Birincisi, bir vakanın en değerli parçası genellikle kimsenin kullanmadığı veri. Öğrenciler doğru cevaba ulaşsa bile o veriyi atlamışsa, bir sonraki gerçek durumda aynı şeyi atlayacaklar. Deneyimli eğitmenler bu yüzden vakaya en az bir "yavaş fark edilen" bilgi koyuyor ve tartışmayı oraya getiriyor.

İkincisi, vaka yazarken en zor iş cevabı unutmak. Yazan kişi çözümü biliyor ve farkında olmadan yolu düzleştiriyor: gereksiz veriyi çıkarıyor, ipucunu erkene alıyor, gürültüyü temizliyor. Panzehir şu — vakayı yazdıktan sonra bir gün bekleyip yabancı gözüyle okumak ve "bu çok kolay bulunuyor" dediğin yerleri zorlaştırmak.

Üçüncüsü, bir üretim notu. Vaka malzemelerinde en yararlı belge eğitmen notu: beklenen yollar, olası yanlış yollar, hazır tutulan ipuçları ve tartışma soruları. Bu belge olmadan aynı vaka iki eğitmenin elinde iki ayrı derse dönüşüyor — ve genellikle biri cevabı erken veriyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama — kendin dene

Birinci adım. Öğrenme hedefini yaz ve karar türünü seç: teşhis, öncelik, eylem ya da değerlendirme.

İkinci adım. Durumu yaz. Yorumsuz, ölçülü, üç cümle.

Üçüncü adım. Beş veri yaz. Üçü ilgili, ikisi ilgisiz olsun.

Dördüncü adım. İki ayıklama verisi ekle. Her biri en az bir yanlış açıklamayı elesin.

Beşinci adım. Tek bir karar noktası yaz. İkinci bir soru sorma.

Altıncı adım. Takılma noktalarını öngör: nerede takılırlar, hangi yanlış yola saparlar, ne zaman vazgeçerler? Her biri için bir hazırlık yaz.

Yedinci adım. Bir uzmana ya da konuyu bilen birine okut. Çözebiliyor mu?

Son kontrol. Kullanılmayacak bir veri bırak ve tartışma sorunu hazırla: "hangi bilgiyi kimse kullanmadı?"

Kilit özet

Birincisi: vaka üç bileşenden kurulur — yorumsuz durum, karışık veri ve tek bir karar noktası.

İkincisi: çözüm için gereken bilgi vakada olmalı, çözümün kendisi olmamalı; saklamak ile ulaşılamaz kılmak farklıdır.

Üçüncüsü: ayıklama verisi cevabı vermeden yolu daraltır ve asıl öğrettiği şey içerik değil akıl yürütmedir.

Dördüncüsü: zorluğun ölçüsü, öğrencinin ilk beş dakikada bir yön bulabilmesidir.

Beşincisi: çok cevaplı vakada değerlendirilen şey gerekçedir; tek doğru cevap beklemek öğrenciyi düşünmekten tahmin etmeye geçiriyor.

Sonraki derse köprü

Vakayı kurduk. Şimdi vakanın ne kadar ayrıntı taşıyabileceğine geliyoruz.

Sıradaki derste bilişsel yük ve gereksiz dramatizasyon var. Bir hikâye öğrenmeyi desteklediği kadar engelleyebiliyor: çarpıcı bir ayrıntı dikkati kavramdan alıp kendine çekiyor ve öğrenci hikâyeyi hatırlayıp konuyu unutuyor. Öğrenmeye hizmet eden ayrıntı ile dikkat dağıtan ayrıntının nasıl ayrılacağını konuşacağız.