Fesih bildirimi ve ihbar süresi

Açılış

Uğur Kırıkkale'de bir mobilya mağazasında dört yıldır satış danışmanı. Bir cuma akşamı, mağaza kapandıktan sonra telefonuna müdürden bir mesaj geliyor: "Uğur Bey, pazartesiden itibaren gelmenize gerek yok. Hesabınızı muhasebe kapatacak." Ne bir yazı var ne bir gerekçe. Uğur bütün hafta sonunu bu mesaja bakarak geçiriyor. Bir mesajla dört yıl bitebilir mi? Pazartesi gitmeli mi, gitmemeli mi? Bir de "ihbar" diye bir şey duymuştu; onun nesi var, ne kadar?

Tek fikir

Belirsiz süreli sözleşmeyi bitiren taraf, kıdeme göre iki ile sekiz hafta önceden yazılı bildirim yapar; uymazsa o sürenin ücreti kadar ihbar tazminatı öder. Bu süre içinde işçiye günde en az iki saat ücretli iş arama izni verilir.

Kural ne diyor

Belirli süreli sözleşme kararlaştırılan sürenin sonunda kendiliğinden biter. Belirsiz süreli sözleşmeyi bitirmek ise bir bildirim ve bir bekleme süresi gerektirir; bu kural hem işveren hem işçi için geçerlidir.

Maddenin üç sonucu gündelik hayatta sık karışır. Birincisi, bildirim süresi karşılıklıdır: istifa eden işçi de bu süreye uymak zorundadır, uymazsa işverene ihbar tazminatı borçlanabilir. İkincisi, işveren süreyi beklemek yerine o sürenin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen bitirebilir. Üçüncüsü, hesap yalnızca çıplak maaşla yapılmaz; düzenli verilen yemek, yol ya da benzeri parasal yardımlar da hesaba katılır.

3.9'da gördüğümüz bir kural burada önem kazanır: işveren sözleşmeyi feshederken, bildirim süresini yıllık izin süresiyle iç içe geçiremez. Kullanılmamış izin ayrıca ödenir.

Bildirim süresi işçiye boşta geçen haftalar değil, yeni bir iş bulma zamanı olarak verilir. Kanun bu yüzden o süre içinde bir izin daha tanır.

Bildirimin biçimi de kanunla belirlenmiştir ve 2025'te değişmiştir.

Uğur'a gelen telefon mesajı bu biçimlerin hiçbirine uymaz: yazılı ve imzalı bir bildirim değildir, Uğur'un yazılı olarak kabul ettiği bir kayıtlı elektronik posta da değildir. Bu, sözleşmenin bitmediği anlamına gelmez; işveren iradesini açıkça ortaya koymuştur. Ama bildirim süresine uyulmadığını ve ihbar tazminatının ödenmesi gerektiğini gösteren güçlü bir işarettir.

Nasıl işler

İşten çıkarılırken ya da istifa ederken atılan ilk adımlar, sonra doğacak alacakların çoğunu belirler. Aşağıdaki adımlar her iki tarafı da kapsar.

1. Kıdemini hesapla. İşe giriş tarihinden bugüne kadar geçen süreyi bul. Altı aydan azsa iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasındaysa dört hafta, bir buçuk ile üç yıl arasındaysa altı hafta, üç yıldan fazlaysa sekiz hafta bildirim süren vardır. Sözleşmende daha uzun bir süre yazıyorsa o uygulanır.

2. Bildirimin biçimine bak. Fesih bildirimi yazılı olmalıdır. Sana bir yazı uzatıldıysa okumadan imzalama; imzaladığın şeyin "tebellüğ ettim", yani aldım anlamına geldiğini, içindekileri kabul ettiğin anlamına gelmediğini not düşerek imzala ve bir örneğini al. Mesaj, telefon ya da sözlü bir "gelme" ile karşılaştıysan bunun ekran görüntüsünü ve tarihini sakla.

3. Ne zaman bittiğini hesapla. Bildirim sana hangi gün ulaştıysa, o günden itibaren kendi bildirim süreni say. Sözleşme o sürenin sonunda biter. İşveren seni o gün çıkardıysa, bildirim süresinin ücreti ihbar tazminatı olarak ödenmelidir.

4. Tazminatın tutarını hesapla. Bildirim süresinin ücretini hesaplarken yalnızca çıplak maaşını değil, düzenli aldığın yemek, yol, prim ya da benzeri parasal yardımları da ekle. Örnek bir rakamla: bunlarla birlikte haftalık ücretin yedi bin lira olsaydı ve sekiz haftalık bildirim süren olsaydı, ihbar tazminatın elli altı bin lira olurdu.

5. İş arama iznini kullan. Bildirim süresi boyunca çalışıyorsan günde en az iki saat ücretli iş arama izni iste. İstersen bu saatleri birleştirip ayrılmadan önceki son günlerde toplu kullan; bunu işverene önceden bildir. İzin verilmezse ya da o saatlerde çalıştırılırsan karşılığını ayrıca iste.

6. İstifa ediyorsan sen de süreye uy. İşten kendi isteğinle ayrılıyorsan istifanı yazılı ver ve bildirim süresine göre bir ayrılış tarihi belirt. Yeni işin seni hemen bekliyorsa, işverenle erken ayrılış konusunda yazılı bir anlaşma yap; aksi hâlde işverene ihbar tazminatı borçlanabilirsin.

7. Hesap kâğıdını kontrol et. Ayrılırken verilen hesap pusulasında ihbar tazminatı, kullanılmamış yıllık izin ücreti, son ayın ücreti ve varsa diğer alacakların ayrı ayrı yazıldığını kontrol et. Eksik bir kalem varsa "ihtirazi kayıt" düşerek, yani itirazını yazarak imzala.

8. Süreleri kaçırma. İhbar tazminatı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ama işe iade gibi bazı yolların süresi çok daha kısadır; bir fesihle karşılaştığında beklemeden bir hukukçuya danış.

Gündelik hayatta

Yaygın yanılgılar

Kendi durumuna bak

Çıktı: Kıdem, bildirim süresi, haftalık giydirilmiş ücret, olası ihbar tazminatı, toplam iş arama izni saati ve istifa hâlinde ayrılış tarihini gösteren bir ayrılış hesap kartı.

Sınır

Bu ders bildirim süresi, ihbar tazminatı ve iş arama izninin temel kurallarını anlatıyor. Bir sözleşmenin gerçekten belirli mi belirsiz mi olduğu, hangi yan ödemelerin ihbar hesabına katılacağı, işçinin ayrılışının istifa mı yoksa haklı bir nedene dayanan fesih mi sayılacağı ve kötüniyet tazminatının şartları tartışmalı olabilir. Haklı nedenle yapılan fesihlerde bildirim süresine uyulması gerekmez; bunu sonraki derste görüyoruz. Fesih yazısını imzalamadan önce ya da imzaladıktan hemen sonra bir avukata danış; gelirin avukat tutmaya yetmiyorsa baro adli yardım bürosu sana bir avukat görevlendirebilir. İhbar tazminatı gibi bir alacak için mahkemeye gitmeyi düşünüyorsan, önce arabulucu aşamasının senin durumunda zorunlu olup olmadığını öğren. İşe iade isteyebilecek durumdaysan bunun süresi çok kısadır ve ayrı bir dersin konusudur.

Kapanış

1. Belirsiz süreli iş sözleşmesini bitirmek isteyen taraf, işçinin kıdemine göre iki, dört, altı ya da sekiz haftalık bildirim süresine uymak zorundadır; bu kural istifa eden işçi için de geçerlidir ve sözleşmeyle uzatılabilir.
2. Bildirim süresine uymayan taraf o sürenin ücreti kadar ihbar tazminatı öder; hesapta düzenli parasal yardımlar da dikkate alınır, iş güvencesi dışındaki kötüye kullanmada bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ayrıca istenebilir.
3. Bildirim süresinde işçiye günde en az iki saat ücretli iş arama izni verilir ve toplu kullanılabilir; fesih bildirimi her hâlde yazılı yapılır, imzadan kaçınılırsa tutanakla tespit edilir.

Üç soru

1. İki yıl çalıştığın işyerinden işveren seni bir gün içinde çıkardı. Kaç haftalık ihbar tazminatı isteyebilirsin?
2. Bildirim süren boyunca işveren iş arama iznini hiç kullandırmadı. Ne isteyebilirsin?
3. Dört yıldır çalıştığın işten istifa etmek istiyorsun ve yeni işin seni yarın bekliyor. Neye dikkat etmelisin?

Yanıtlar

Birinci soruda kıdemin bir buçuk ile üç yıl arasında olduğu için bildirim süren altı haftadır; işveren buna uymadığı için altı haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı isteyebilirsin. İkinci soruda işveren iş arama iznini vermezse ya da eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret sana ödenir. Üçüncü soruda dört yılı aşan kıdemin için bildirim süren sekiz haftadır ve istifa eden işçi de bu süreye uymak zorundadır; erken ayrılmak istiyorsan işverenle yazılı bir anlaşma yapmazsan ona ihbar tazminatı borçlanabilirsin.

Sonraki derse köprü

Bildirim süresi, sözleşmeyi olağan yoldan bitirenin beklemesi gereken süreydi. Bazı durumlar bu beklemeyi gereksiz kılar. 3.16 İşçinin haklı nedenle feshi, ücretin ödenmemesi, sağlık sebepleri ve ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi durumlarda işçinin sözleşmeyi hemen bitirmesini ve haklı feshin işçiye kazandırdıklarını ele alıyor.