Tele objektif ve ekipman

Öğrenme hedefi

Yaban hayatı için neden çoğu zaman dört yüz milimetre ve üstünde bir odak uzaklığına ihtiyaç duyulduğunu, bunun hayvana saygılı bir mesafeyle nasıl ilişkili olduğunu açıklayabileceksin. Büyük sabit objektifler, süper tele zoom objektifler ve telekonvertörler arasında ağırlık, ışık gücü ve bütçe açısından seçim yapacak, küçük sensörün görüş açısını daralttığı bir gövdeyi de bu hesaba katacaksın. Uzun bir objektifi elde, monopodla, tripodla ya da bir torbanın üstünde nasıl sabit tutacağını, hangi enstantanenin gerektiğini bileceksin. Bütçeyi kiralamayla, ikinci elle ve bir süper tele zoomla başlayarak nasıl yöneteceğini planlayacaksın. Uzun objektifle uzaktan çekilen bir insanın teninin, aradaki havanın ve yaprak gölgesinin etkisiyle nasıl değiştiğini hesaba katacaksın.

Merak sorusu

Kulüpte bir üye, kolunun uzunluğunda, beyaz gövdeli bir objektifi masaya koyuyor. Arkadaşın kaldırmaya çalışıyor; iki kiloyu aşkın ağırlık kolunu hemen yoruyor. Fiyatını duyunca şaşırıyor. Oysa balıkçılı uzaktan çekerken en çok bunu istemişti: kuşa yaklaşmadan onu büyük görmek. Aynı masada daha hafif, daha ucuz, ama daha az ışık geçiren bir zoom ve objektifle gövde arasına takılan küçük bir halka da duruyor. Hangisiyle başlamalı? 400mm ve üstüyle çalışmak, onun için neyi değiştirir?

Bağlam

Bir objektifi satın almadan önce kiralayarak denemeyi ve kullanılmış bir objektifi alırken camlarını, halkalarını ve çalışmasını incelemeyi objektif seçimi dersinde görmüştün (Ders 12.10). Küçük bir sensörün tam kareye göre görüntüyü daralttığını ve bunun bir çarpanla ifade edildiğini sensör boyutları dersinden biliyorsun (Ders 3.3). Elde sallanmadan çekebilmek için gereken en uzun sürenin odak uzaklığı büyüdükçe kısaldığını da sabitleme dersinde hesaplamıştın (Ders 10.8).

Önceki derste, hayvanın huzuru için mesafeyi korumanın ilk kural olduğunu gördün. Uzun bir objektif, bu mesafeyi fotoğrafta kapatan araçtır: kuşun yanına gitmek yerine kuşu yanına getirir. Ama bu aracın bir bedeli var: ağırlık, ışık kaybı, titreşim ve fiyat. Bu ders, bu bedelleri nasıl dengeleyeceğini ve ilk uzun objektifinle nereden başlayacağını ele alıyor.

Basit açıklama

Neden bu kadar uzun?

Bir kuş küçük ve ürkektir. Kaçış mesafesinin dışında, örneğin yirmi metreden bir serçe büyüklüğünde bir kuşu çektiğinde, iki yüz milimetrelik bir objektifle kuş karede küçük bir nokta kalır. Dört yüz milimetre onu iki kat, altı yüz milimetre üç kat büyütür. Bu yüzden kuş ve küçük memeliler için dört yüz milimetre çoğu zaman başlangıç noktası sayılır. Küçük sensörlü bir gövde de görüş açısını daraltır: bir buçuk kırpma faktörlü bir gövdede dört yüz milimetrelik bir objektif, tam karede altı yüz milimetrenin görüş açısını verir.

Uzun objektiflerin iki ana türü vardır. Büyük sabit objektifler, örneğin geniş bir ışık gücüne sahip altı yüz milimetrelik bir objektif, çok ışık geçirir ve çok keskindir ama üç kiloyu aşabilir ve fiyatı çoğu zaman bir otomobile yaklaşır. Süper tele zoom, kabaca yüz ile altı yüz milimetre arasındaki uzun bir aralığı kapsayan, daha hafif ve çok daha ucuz bir zoom objektiftir; uzun ucunda çoğu zaman f/5.6 ya da f/6.3 gibi daha az ışık geçirir. Birçok doğa fotoğrafçısı ilk uzun objektif olarak bir süper tele zoomla başlar.

Telekonvertör ne kazandırır, ne alır?

Telekonvertör, objektif ile gövde arasına takılan ve odak uzaklığını bir çarpanla uzatan küçük optik bir halkadır. 1,4 katlık bir telekonvertör dört yüz milimetreyi beş yüz altmış milimetreye, iki katlık bir telekonvertör sekiz yüz milimetreye çıkarır. Bunun bedeli ışıktır: 1,4 katlık telekonvertör bir stop, iki katlık telekonvertör iki stop ışık kaybettirir. f/5.6'lık bir objektif 1,4 katlık telekonvertörle f/8, iki katlıkla f/11 olur.

Işık azaldıkça otomatik odak yavaşlar, bazı gövdelerde belirli bir diyaframdan sonra hiç çalışmayabilir; keskinlik de bir miktar düşebilir. Telekonvertör, ışık gücü yüksek sabit objektiflerle en iyi sonucu verir. Işık gücü zaten düşük bir süper tele zoomun ucuna takıldığında kazanılan uzunluk, kaybedilen ışık ve keskinlik karşısında çoğu zaman değmez. Hangi objektifin hangi telekonvertörle uyumlu olduğu üreticiden üreticiye değişir; almadan önce uyumu kontrol etmek gerekir.

Nasıl sabit tutulur, nereden başlanır?

Uzun objektif her titreşimi büyütür. Elde çekmek için enstantaneyi kabaca eşdeğer odak uzaklığının bir bölüsü kadar kısa tutmak, örneğin altı yüz milimetrede 1/600 ya da daha kısa kullanmak iyi bir başlangıçtır; görüntü sabitleme duran bir hayvanda daha uzun süreleri mümkün kılar ama hareket eden bir hayvanı dondurmaz. Monopod, tek bacaklı hafif bir destektir; ağırlığı taşır, hareket özgürlüğünü korur ve kuş gözlem yürüyüşlerinde tripoddan daha pratiktir. Tripodda büyük objektifler, objektifin ağırlık merkezinden bağlanan ve dengeli sallanan özel başlıklarla rahat çalışır. Arabanın açık camına ya da bir kayanın üstüne konan içi dolu bir torba da ucuz ve sağlam bir destektir.

Bütçe için bir sıra kurulabilir: önce kiralayarak dene, sonra ikinci el bir süper tele zoomla başla, gerekirse daha sonra sabit bir objektife geç. Uzun objektifle uzaktaki bir insanı, örneğin bir kuş gözlemcisini ya da bir çobanı çektiğinde, aradaki uzun hava yolu kontrastı düşürür ve rengi soğutur. Yaprak altında, benekli gölgede duran koyu bir tende ayrıntı çabuk kaybolur; açık bir ten ise güneşli beneklerde patlayabilir. Ölçümü yüzden almak ve kişiyi yaprak beneklerinden çıkaran bir açı aramak, onu uzaktan da gerçek tonunda gösterir.

Görsel kanıt

Arkadaşın bir hafta sonu için bir süper tele zoom kiralıyor. Objektif iki kiloya yakın; ilk yarım saatte kolu yoruluyor. Kiraladığı yerden bir monopod da alıyor ve yürürken omzuna yaslıyor.

Göl kıyısında, yirmi metreden bir sakarmeke çekiyor. İki yüz milimetrede kuş bir nokta, altı yüz milimetrede kareyi dolduruyor. Elde 1/250'de kare yumuşak; 1/1000'e ve daha yüksek bir ISO'ya çıkınca tüyler seçiliyor. Kulüp üyesinin 1,4 katlık telekonvertörünü deniyor: otomatik odak arayıp duruyor, kare biraz sisli. Çıkarıyor.

Kıyıda dürbünüyle kuş sayan bir gözlemci, koyu tenli bir kadın, bir ağacın gölgesinde duruyor. İzin isteyip onu altı yüz milimetreyle çekiyor. İlk karede yüzü yaprak benekleriyle lekeli ve karanlık; bir adım yana kayıp onu düzgün gölgeye alıyor, pozu yüzüne göre ayarlıyor. Teni kendi sıcak kahverengisinde, arkadaki göl yumuşak bir fon.

Sık yapılan hata

Özet

Yaban hayatında dört yüz milimetre ve üstü, hayvana yaklaşmadan onu kareye doldurmanın yoludur; büyük sabit objektifler ışık ve keskinlik, süper tele zoomlar hafiflik ve fiyat verir, telekonvertör uzunluk kazandırırken ışık ve bazen odak hızı alır. Uzun objektif kısa enstantaneyle, monopodla, tripodla ya da bir torbayla sabitlenir; bütçe kiralama, ikinci el ve zoomla yönetilir, uzaktaki insanın teni aradaki hava ve yaprak gölgesi düşünülerek yüzüne göre ölçülür.

Mini ödev

Bu ödevde uzun bir objektifle ilk çıkışını yapacaksın.

1. Elindeki en uzun objektifle ya da kiraladığın bir süper tele zoomla, uzaktan ve rahatsız etmeden bir kuşu ya da bir hayvanı farklı odak uzaklıklarında çek.
2. Aynı kareyi elde üç farklı enstantaneyle, sonra bir monopodla ya da bir torbanın üstünde çek; hangisinin tüyleri seçtiğine büyütüp bak.
3. Uzaktaki bir insanı izin alarak çek; yüzünün benekli gölgede ya da düzgün gölgede nasıl göründüğüne bak ve pozu tenine göre ayarla.

Kendini değerlendir

• Hangi odak uzaklığında hayvan kareyi yeterince doldurdu?
• Hangi enstantaneden sonra kareler keskinleşti?
• Uzaktan çekilen yüz, kendi renginde ve ayrıntılı görünüyor mu?

Sözlük

Mini test

1. Bir buçuk kırpma faktörlü bir gövdede dört yüz milimetrelik objektif hangi görüş açısını verir?

• A) Tam karede iki yüz milimetre
• B) Tam karede dört yüz milimetre
• C) Tam karede altı yüz milimetre
• D) Tam karede sekiz yüz milimetre

2. 1,4 katlık bir telekonvertör ne kadar ışık kaybettirir?

• A) Bir stop
• B) Hiç
• C) Üç stop
• D) Yarım stop

3. Altı yüz milimetrede elde çekerken başlangıç için hangi enstantane uygundur?

• A) 1/30
• B) 1/60
• C) 1/125
• D) 1/600 ya da daha kısa

4. Uzaktaki bir insanın yüzü yaprak benekleriyle lekelenirse ne yapılabilir?

• A) Daha uzun bir telekonvertör takmak
• B) Bir adım yana kayıp onu düzgün gölgeye almak ve pozu yüzüne göre ayarlamak
• C) Pozu gökyüzüne göre ayarlamak
• D) Hiçbir şey, benekler her zaman kalır

Cevaplar

1. C — Dört yüz milimetre bir buçuk kırpma faktörüyle çarpıldığında altı yüz milimetrenin görüş açısı çıkar.
2. A — 1,4 katlık telekonvertör ışığın yaklaşık yarısını keser, bu da bir stoptur.
3. D — Eşdeğer odak uzaklığı büyüdükçe titreşim büyür ve güvenli süre kısalır.
4. B — Düzgün gölge yüzü eşit aydınlatır ve pozu tene göre ayarlamak ayrıntıyı korur.

Özet kartı

• Dört yüz milimetre ve üstü: yaklaşmadan kareyi doldurmak.
• Sabit büyük objektif ışık verir, süper tele zoom hafiflik ve fiyat.
• Telekonvertör uzunluk kazandırır, ışık ve odak hızı alır.
• Kısa enstantane, monopod, tripod ya da torba.
• Kirala, ikinci el dene; uzaktaki yüzü düzgün gölgede ve tenine göre pozla.

Sonraki derse köprü

Arkadaşın kiralık objektifle göl kıyısına öğle saatinde gidiyor. Saatlerce bekliyor, sazlar sessiz, tek bir kuş bile görünmüyor. Akşam kulüpte biri gülümseyerek soruyor: sabahın ilk saatinde gitseydin kıyı kuş doluydu, onların ne zaman beslendiğini bilmiyor muydun? İyi fotoğraf neden biyolojiyle başlar? Sonraki ders, bir hayvanın davranışını, beslenme ve dinlenme saatlerini öğrenmenin fotoğrafı nasıl önceden kurduğunu ele alıyor.