Önce güvenlik

Öğrenme hedefi

Tüplü dalışta bir makineyi eline almadan önce hangi becerilerin oturmuş olması gerektiğini açıklayabileceksin. Suyun içinde ne batan ne yükselen, asılı duran bir bedenin hem güvenlik hem fotoğraf için neden temel olduğunu göreceksin. Dalışın ancak eğitimli bir eğitmenle alınan bir eğitim ve tanınmış bir kuruluşun verdiği belgeyle, o belgenin izin verdiği koşullar içinde yapıldığını bileceksin. Bir makinenin dikkati nasıl daralttığını, derinliği, havayı ve eşini unutturabildiğini fark edecek ve buna karşı alışkanlıklar kuracaksın. Sualtında bir canlıya ya da mercana dokunmadan, onu yerinden oynatmadan çalışmayı ve bir eşin tenini, yüzerliğin verdiği yakınlıkla doğru renklerde yakalamayı düşüneceksin.

Merak sorusu

Arkadaşın muhafazası hazır, suya girmek için sabırsızlanıyor. Eğitmen ona tabletinde bir kare gösteriyor: bir dalgıç, bir ahtapotu çekmek için resifin üstüne diz çökmüş, paletleri mercanları kırmış, çevresindeki kum bulut olup kareyi silmiş. Dalgıç kareye o kadar dalmış ki, eğitmenin anlattığına göre, havasına bakmayı ve eşinin nerede olduğunu unutmuş. Fotoğraf bulanık, resif zarar görmüş, dalış tehlikeye girmiş. Dalış becerisi neden fotoğraftan önce gelir?

Bağlam

Suyun ışığı renklerine göre sırayla yuttuğunu ve konuya yaklaşmanın su yolunu kısaltıp renkleri koruduğunu kırmızı şamandıranın karelerinde izlemiştin (Ders W.1). Makineyi suyun dışında tutan muhafazayı, contasını ve kubbe portunu bir önceki derste hazırlamıştın (Ders W.2). Bir hayvanın insanın varlığından etkilendiğini gösteren davranış değişikliklerini, rahatsızlık belirtilerini yaban hayatı etiğinde öğrenmiştin (Ders Y.1).

Karada bir fotoğrafçı hata yaptığında kareyi kaybeder. Sualtında ise aynı dikkatsizlik bir canlıya, bir resife ya da fotoğrafçının kendisine zarar verebilir. Bu yüzden sualtı fotoğrafçılığında sıralama bellidir: önce dalgıç, sonra fotoğrafçı.

Basit açıklama

Suda asılı durmak neden temeldir?

Nötr yüzerlik, bir dalgıcın suyun içinde ne batıp ne yükselerek, olduğu derinlikte asılı durabilmesidir. Bu denge, taşınan ağırlıklarla, yelekteki havayla ve soluğun kendisiyle kurulur: derin bir nefes bedeni biraz yükseltir, uzun bir soluk verme biraz alçaltır. Yüzerliği oturmuş bir dalgıç, bir resifin hemen üstünde, hiçbir yere dokunmadan dakikalarca kalabilir.

Nötr yüzerlik güvenliğin temelidir, çünkü kontrolsüz bir yükseliş ya da iniş dalgıcı tehlikeye atar. Aynı beceri fotoğrafın da temelidir. Yüzerliği oturmuş bir fotoğrafçı, konuya bir kol boyu yaklaşıp orada sabit kalabilir: su yolu kısalır, renkler korunur, kare sarsılmaz. Dengesini kuramayan biri ise ya elini resife dayar ya da paletleriyle kumu karıştırır; kum bulutu kareyi siler, mercan zarar görür. Bir eşini fotoğraflarken de aynı yakınlık, onun teninin kırmızısını ve sıcaklığını daha az su içinden, daha doğru bir renkte kaydetmeyi sağlar.

Kim dalabilir?

Dalış sertifikası, tanınmış bir dalış eğitim kuruluşunun, eğitimli bir eğitmen gözetiminde teori, havuz ve açık su derslerini tamamlayan birine verdiği ve hangi koşullarda dalabileceğini belirten belgedir. Sertifika bir derinlik sınırı, bir deneyim düzeyi ve bir eşle dalış koşulu taşır; dalış merkezleri çoğu zaman sertifikayı görmeden dalgıcı suya almaz. Eğitimden önce çoğu zaman bir sağlık beyanı istenir, ve bazı durumlar bir hekim onayı gerektirir.

Sertifikasız bir kişi tüplü dalışı ancak eğitmen eşliğinde bir tanıtım dalışıyla deneyebilir; böyle bir dalışta makine taşımak dikkati eğitmenden ve kendi güvenliğinden uzaklaştırır. Sertifikadan sonra da fotoğraf makinesi hemen alınmaz. Birkaç dalışta yüzerlik, eşle iletişim ve el işaretleri oturduktan sonra makine eklenir. Belgenin izin verdiği derinliğin ve koşulların dışına bir kare uğruna çıkılmaz; kurallar eğitmenin ve kuruluşun güncel kurallarıdır.

Makine dikkati nasıl daraltır?

Görev yükü, bir dalgıcın aynı anda yürüttüğü işlerin, derinliği, havayı, eşini, yüzerliği ve makineyi izlemenin dikkatini doldurması ve birinin, çoğu zaman güvenlikle ilgili olanın, unutulmasıdır. Vizöre bakan bir göz, derinlik göstergesine bakmaz. Bir kareyi kurmaya çalışan bir fotoğrafçı, farkında olmadan birkaç metre alçalabilir ya da eşinden uzaklaşabilir.

Görev yükü alışkanlıklarla azaltılır. Makinenin ayarları suya girmeden yapılır, suda yalnızca birkaç düğmeye dokunulur. Belli aralıklarla, örneğin her birkaç karede, bir kez başını kaldırıp derinliğe, havaya ve eşe bakma alışkanlığı kurulur. Eşle suya girmeden önce konuşulur: kim fotoğraf çekecek, kim çevreyi izleyecek, hava ne zaman dönüş için yeterli sayılacak. Bir canlı rahatsızlık belirtisi gösterdiğinde, geri çekilmek ve onu yerinden oynatmamak kuraldır.

Görsel kanıt

Eğitmen arkadaşını fotoğraf makinesi olmadan, yalnızca maske ve paletle sığ bir kumsala götürüyor. Önce kumun hemen üstünde, dizleri kuma değmeden asılı durmayı çalışıyorlar. Arkadaşın ilk denemelerde kumu karıştırıyor, bir bulut kalkıyor; nefesini yavaşlattıkça bedeni sakinleşiyor, sonunda birkaç saniye hiçbir yere dokunmadan duruyor.

Birkaç gün sonra arkadaşın sertifika eğitimini sürdürürken eğitmen ona kendi karelerinden ikisini gösteriyor. Birinde bir dalgıç kumun üstünde diz çökmüş, çevresi bulanık. Diğerinde eğitmen, bir kayanın yanında asılı durarak, kayanın dibindeki bir ahtapotu bir kol boyundan çekmiş; su berrak, ahtapotun renkleri canlı ve kaya zarar görmemiş.

Eğitmen, bir öğrencisinin sığ suda dalış eşini çektiği bir kareyi de gösteriyor. Açık tenli eş bir kol boyu uzakta, dengede duruyor; yüzü yüzeye yakın, bol ışıkta. Teni kendi sıcaklığını büyük ölçüde korumuş. Eğitmen, bu yakınlığın ancak yüzerlik oturduğunda kurulabildiğini hatırlatıyor.

Aynı gün koyu tenli eğitmen, bir öğrencisinin önünde bir kol boyu mesafede dengede duruyor. Öğrenci kareyi kurarken bir kez başını kaldırıp derinlik göstergesine ve havasına bakıyor, sonra kareye dönüyor. Yakından çekilen karede eğitmenin teni kahverengi sıcaklığının bir kısmını koruyor; öğrencinin birkaç metre geriden çektiği bir önceki karede ise aynı ten yeşilimsi bir griye dönmüştü.

Sık yapılan hata

Özet

Sualtı fotoğrafçılığında önce dalgıç, sonra fotoğrafçı gelir: nötr yüzerlik hem güvenliği hem de konuya yaklaşıp sabit kalmayı sağlar, dalış sertifikası dalışın hangi koşullarda yapılabileceğini belirler. Makinenin getirdiği görev yükü alışkanlıklarla azaltılır, canlılara ve resife dokunulmaz, ve eşinin teni de bu yakınlıkla daha doğru renkte kaydedilir.

Mini ödev

Bu ödevde fotoğraf çekmeden, sualtı fotoğrafçılığına hazırlanacaksın; bir havuz ya da eğitmenle bir sığ kıyı yeterli.

1. Bölgendeki dalış merkezlerinden birinin eğitim programını öğren: hangi kuruluşun sertifikasını verdiğini, eğitimin hangi adımlardan oluştuğunu ve sağlık beyanında neler sorulduğunu yaz.
2. Bir havuzda ya da eğitmen eşliğinde sığ bir kıyıda, maske ve paletle, dibe dokunmadan birkaç saniye asılı durmayı dene; nefesinin bedenini nasıl yükseltip alçalttığını not et.
3. Bir eşle birlikte suya girmeden önce konuşacağınız maddeleri yaz: roller, el işaretleri, dönüş koşulu ve bir canlı rahatsızlık gösterdiğinde ne yapılacağı.

Kendini değerlendir

• Dalış sertifikasının hangi koşulları belirlediğini ve eğitimin adımlarını biliyor musun?
• Dibe dokunmadan asılı durabildin mi, ve nefesin bunu nasıl etkiledi?
• Eşinle yapacağın konuşmanın maddeleri, görev yükünü azaltacak kadar açık mı?

Sözlük

Mini test

1. Nötr yüzerlik fotoğrafa ne kazandırır?

• A) Daha yüksek bir ISO
• B) Konuya yaklaşıp dokunmadan sabit kalabilmeyi
• C) Daha uzun bir dalış süresi garantisi
• D) Otomatik beyaz dengesi

2. Dalış sertifikası neyi belirler?

• A) Hangi makinenin kullanılacağını
• B) Hangi canlıların çekilebileceğini
• C) Fotoğrafların nerede yayımlanacağını
• D) Bir dalgıcın hangi koşullarda ve hangi sınırlar içinde dalabileceğini

3. Görev yükü sualtında en çok neyi unutturur?

• A) Derinliği, havayı ve eşi
• B) Makinenin markasını
• C) Objektifin adını
• D) Muhafazanın rengini

4. Bir canlı rahatsızlık belirtisi gösterdiğinde ne yapılır?

• A) Daha yakından çekilir
• B) Flaşla dikkati çekilir
• C) Geri çekilinir ve canlı yerinden oynatılmaz
• D) Yerinden alınıp daha iyi ışığa taşınır

Cevaplar

1. B — Asılı durabilen fotoğrafçı su yolunu kısaltır ve resife zarar vermez.
2. D — Belge derinlik, deneyim ve eşle dalış gibi koşulları taşır.
3. A — Vizöre bakan göz göstergelere ve eşe bakmayı unutabilir.
4. C — Canlının iyiliği ve doğal davranışı her zaman karenin önünde gelir.

Özet kartı

• Önce dalgıç, sonra fotoğrafçı.
• Nötr yüzerlik: dokunmadan asılı dur; nefes de yüzerliği değiştirir.
• Dalış sertifikası: eğitmen, tanınmış kuruluş, belgenin koşulları içinde.
• Görev yükü: ayarları suya girmeden yap; her birkaç karede göstergelere ve eşe bak.
• Canlıya ve resife dokunma; yakınlık tenleri de korur.

Sonraki derse köprü

Yüzerliği oturan arkadaşın ilk dalışlarında bir kayanın dibindeki kırmızı bir süngeri bir kol boyundan çekiyor. Yakınlık bir miktar renk kurtarıyor, ama sünger hâlâ kahverengimsi ve eşinin teni hâlâ soluk. Kırmızı renkler nereye kaybolur ve nasıl geri gelir? Sonraki ders, sualtında renkleri geri getiren harici flaşları ve derinliğe göre beyaz dengesini ele alıyor.