Parlak ürünler

Öğrenme hedefi

Parlak bir ürünün ışığı değil, çevresini gösterdiğini açıklayabileceksin: bir gümüş yüzüğün ya da bir cam şişenin yüzeyinde görünen her şey, onun karşısında duran bir yüzeydir. Bu yüzden ürünü aydınlatmak yerine onun yansıyacağı ortamı, beyaz ve siyah yüzeyleri nereye koyacağını tasarlayacaksın. Uzun ve dar bir şerit ışıkla bir şişenin ya da bir metal yüzeyin biçimini tek bir temiz parlak çizgiyle çizeceksin. Saydam bir ürünün sınırını, arkasına koyduğun siyah ya da beyaz şeritlerle koyu ya da aydınlık bir kenar çizgisi olarak göstereceksin. Polarize filtrenin metalde neden işe yaramadığını bileceksin. Bir yüzüğü parmağında gösteren bir elin tenindeki parlaklığı, tenin rengine göre ayrı ayrı gözeteceksin.

Merak sorusu

Kuyumcu komşu, gümüş bir yüzükle cam bir parfüm şişesini masanın ucundaki ışık çadırına koyuyor. Arkadaşın vizörden bakınca irkiliyor. Yüzüğün her yüzünde çadırın dikiş yerleri, kâğıdın kıvrımı ve kendi objektifinin koyu yuvarlağı var. Şişenin camında LED panelin parlak dikdörtgeni, kenarları ise beyaz fonun içinde kaybolmuş; şişe bir hayalet gibi yarı görünüyor. Kâselerde işe yarayan her şey burada ters çalışıyor. Şişe ve takı neden bu kadar zor?

Bağlam

Bir reflektörü çevirirken ışığın parlak yüzeyden hangi yöne sekeceğini, geliş ve dönüş açılarının eşitliğinden bulmuştun (Ders 18.3). Döndürülen bir polarize filtrenin bir gölün ya da bir vitrinin parıltısını nasıl söndürdüğünü de görmüştün (Ders 13.2). Masa üstü stüdyoda ise çadırın kâseleri sararken biçimlerini düzleştirdiğini yaşadın (Ders U.3).

Kâse gibi mat ya da yarı mat bir ürün ışığı her yöne dağıtır; ışığın geldiği yer onun aydınlık yanını belirler. Bir ayna, bir gümüş yüzük ya da bir cam şişe ise ışığı dağıtmaz, geri yansıtır: yüzeyinde ışığın kendisini ve karşısında duran her şeyi gösterir. Bu ders, bu farkı bir yöntem hâline getiriyor.

Basit açıklama

Parlak bir yüzey neyi gösterir?

Yansıma ortamı, parlak bir ürünün yüzeyinde görünecek olan, onun karşısına ve çevresine yerleştirilen yüzeylerin bütünüdür. Parlak bir ürün kendi rengini değil, bu ortamın parlaklığını gösterir. Beyaz bir yüzeye bakan gümüş parlak ve beyaz görünür, siyah bir yüzeye bakan gümüş neredeyse siyah görünür. Hiçbir şeye bakmayan bir yüzey karanlık bir odanın içini gösterir.

Bu yüzden parlak ürünlerde soru «ışık nereden gelecek?» değil, «bu yüzeyde ne görünecek?» olur. Yansıma açısı yolu gösterir. Makineden ürünün bir noktasına bakan çizgi, o noktadan aynı açıyla sekip bir yere varır; o yerde ne duruyorsa o noktada o görünür. Objektifin kendisinin yansımasını önlemek için makinenin önüne ortasında objektif için bir delik açılmış siyah ya da beyaz bir levha konabilir. Kutunun dikiş yerleri gibi istenmeyen çizgiler ise yüzeyleri sade ve kesintisiz seçerek ortadan kalkar.

Takıda polarize filtreye güvenmek bir yanılgıdır. Camın, verniğin ya da suyun parıltısı eğik bakışta tek yönde titreşen ışıktan oluştuğu için filtre onu kısabilir. Gümüşün ve çeliğin parıltısında ışık böyle bir yön kazanmaz; filtreyi ne kadar çevirirsen çevir, metaldeki yansıma olduğu yerde durur.

Şerit ışık ne işe yarar?

Şerit ışık, uzun ve dar, kenarları düz bir ışık kaynağıdır: dar bir softbox, bir LED çubuk ya da iki siyah kartonla daraltılmış bir ışık çadırı duvarı olabilir. Silindir biçimli bir şişeye ya da yuvarlak bir yüzüğe yandan yansıdığında, yüzeyin boyunca düz ve temiz bir parlak çizgi bırakır. Bu çizgi, yüzeyin biçimini ve eğrisini anlatır; bir şişenin yuvarlaklığını, bir yüzüğün bombesini gösterir.

Şeridin uzaklığı çizginin inceliğini belirler. Yakın bir şerit geniş, yumuşak bir parlaklık; uzak bir şerit ince ve keskin bir çizgi bırakır. Bir yanda beyaz bir şerit, öteki yanda siyah bir levha ise ürüne bir aydınlık ve bir koyu kenar vererek hacim katar. Birkaç küçük, kesik yansıma yerine tek bir uzun ve temiz çizgi, parlak bir ürünü daha pahalı ve daha düzenli gösterir.

Saydam bir ürünün sınırı nasıl çizilir?

Kenar çizgisi, saydam bir ürünün dış sınırını fondan ayıran koyu ya da aydınlık çizgidir. Cam şişe kendi başına görünmez; yalnızca arkasındaki ışığın kenarlarında bükülmesiyle görünür. Şişe beyaz bir fonun önündeyken iki yanına, kadrajın hemen dışına siyah şeritler konursa, camın kenarları o siyahı yansıtıp kırar ve şişe ince, koyu bir çizgiyle çizilir. Şişe siyah bir fonun önündeyken arkasına ve yanlarına beyaz şeritler konursa, bu kez kenarlar parlak beyaz çizgilerle belirir. Hangisinin seçileceği, ürünün mağazadaki diline bağlıdır.

Parlak bir ürünü tutan bir el de bir yüzeydir ve ışığı hem dağıtır hem de parlatır. Koyu bir tende dağılan ışık az olduğu için aynasal parlamalar çevrelerine göre daha belirgin görünür: bir şerit ışık parmak eklemlerinde ve tırnaklarda parlak lekeler bırakabilir. Açık bir tende aynı parlama daha az göze çarpar, ama tenin kendisi beyaz yansıtıcıların önünde grileşebilir. Tenin yağını bir kâğıt mendille almak, şeridi biraz uzaklaştırmak ve elin açısını hafifçe çevirerek onu şeridin yansıma açısından çıkarmak, parlamayı tende değil yüzükte bırakır.

Görsel kanıt

Arkadaşın çadırı kaldırıyor ve yüzüğü siyah bir kadife parçasının üstüne koyuyor. İki yanına birer beyaz köpük levha, makinenin önüne de ortası delik bir siyah karton yerleştiriyor. Yüzüğün her yüzü artık ya beyaz ya siyah; dikiş yerleri ve objektif kaybolmuş, gümüş yüzey bir bombe gibi okunuyor.

Şişeyi beyaz fonun önüne alıyor. Bir LED paneli iki siyah kartonla daraltarak şişenin soluna şerit ışık yapıyor; camın boyunca ince, dimdik bir parlak çizgi uzanıyor. Şişenin iki yanına, kadrajın hemen dışına dar siyah kartonlar koyunca camın kenarları koyu bir çizgiyle çiziliyor ve şişe hayalet olmaktan çıkıyor. Polarize filtreyi deniyor: camın ön yüzündeki soluk bir yansıma azalıyor, ama yüzüğün metalindeki parlaklık hiç değişmiyor.

Kuyumcu, yüzüğü kendi parmağında göstermek istiyor. Koyu kahverengi tenli, kalın parmaklı bir adam. İlk karede şerit ışık eklemlerinde ve tırnağında parlak beyaz lekeler bırakmış, göz yüzükten önce onlara gidiyor. Arkadaşın ondan elini bir kâğıt mendille silmesini rica ediyor, şeridi biraz uzaklaştırıyor, eli de birkaç derece çeviriyor. Yeni karede parlama yalnızca yüzüğün üstünde; ten koyu, sıcak ve mat, eklem çizgileri seçiliyor.

Sık yapılan hata

Özet

Parlak ürünler ışığı değil çevrelerini gösterdiği için, onları çekmek bir yansıma ortamı tasarlamaktır: beyaz ve siyah yüzeyler, objektifi gizleyen bir karton ve biçimi tek bir temiz çizgiyle anlatan bir şerit ışık. Saydam ürünlerin sınırı siyah ya da beyaz şeritlerle kenar çizgisi olarak çizilir. Polarize filtre metalde işe yaramaz ve ürünü tutan bir tendeki parlama, yağını alarak ve şeridi yansıma açısından çıkararak yüzüğe bırakılır.

Mini ödev

Bu ödevde bir metal ve bir cam ürünü yansıma ortamı kurarak çekeceksin.

1. Evdeki bir metal nesneyi, bir kaşığı ya da bir yüzüğü, önce tek bir lambayla, sonra iki yanına beyaz ve siyah levhalar ve makinenin önüne ortası delik bir karton koyarak çek.
2. Bir cam bardağı ya da şişeyi beyaz bir fonun önüne koy; bir ışığı iki kartonla daraltıp şerit ışık yap ve kenarlarına siyah şeritler ekleyerek koyu bir kenar çizgisi kur.
3. Metal nesneyi bir elin içinde, sahibinin onayıyla çek; tende parlak lekeler varsa kâğıt mendil, şeridin uzaklığı ve elin açısıyla onları azalt.

Kendini değerlendir

• Metal yüzeyde istenmeyen bir şeyin, kendi objektifinin ya da odanın yansıması kaldı mı?
• Cam nesnenin kenarları fondan ayrılıyor mu?
• Karedeki elde parlama tende mi, yoksa yalnızca üründe mi?

Sözlük

Mini test

1. Parlak bir gümüş yüzeyde görünen parlaklık neye bağlıdır?

• A) Yüzeyin karşısında duran yüzeylerin parlaklığına
• B) Gümüşün kendi rengine
• C) Makinenin ISO değerine
• D) Diyaframa

2. Objektifin parlak bir üründe görünmesi nasıl önlenir?

• A) Diyafram kısılarak
• B) Makinenin önüne ortası delik siyah ya da beyaz bir karton konarak
• C) Işık artırılarak
• D) Polarize filtre takılarak

3. Beyaz fon önündeki cam bir şişenin kenarları nasıl belirginleşir?

• A) Önden daha güçlü bir ışıkla
• B) Fonu karartarak
• C) Kadrajın hemen dışına, şişenin iki yanına siyah şeritler koyarak
• D) Şişeyi yağlayarak

4. Polarize filtre metal bir yüzüğün yansımasını neden silemez?

• A) Filtre küçük nesnelerde çalışmadığı için
• B) Yüzük çok parlak olduğu için
• C) Gümüş ışığı soğurduğu için
• D) Metalin parıltısı tek bir titreşim yönü taşımadığı için

Cevaplar

1. A — Parlak yüzey ışığı dağıtmaz, karşısındaki beyazı ya da siyahı geri gösterir.
2. B — Delikli karton, yüzeyde objektif yerine sade bir yüzeyin yansımasını bırakır.
3. C — Camın kenarları yandaki siyahı yansıtıp kırar ve ince koyu bir çizgi oluşur.
4. D — Filtre tek yönde titreşen ışığı keser; metalin parıltısı öyle bir yön taşımaz.

Özet kartı

• Parlak ürün ışığı değil çevresini gösterir: yansıma ortamını tasarla.
• Yansıma açısı neyin görüneceğini söyler; objektifi delikli kartonla gizle.
• Şerit ışık: tek, uzun, temiz bir parlak çizgi; uzaklık inceliği belirler.
• Cam: beyaz fonda siyah şerit, siyah fonda beyaz şerit, kenar çizgisi.
• Polarize metalde çalışmaz; tendeki parlamayı yüzüğe bırak.

Sonraki derse köprü

Yüzük ve şişe artık beyaz bir fonun üstünde tertemiz. Ama kuyumcu, sayfasındaki ürünlerin hep aynı boşlukta durduğundan yakınıyor: alıcılar yüzüğün bir elde nasıl durduğunu, şişenin bir sabah masasında neye benzediğini görmek istiyor. Ürünü bir hikâyeye koymak mümkün mü? Sonraki ders, ürünü kullanıldığı bir yere, bir sabaha, bir sofraya yerleştirerek bağlamın ve stilin satışa nasıl yardım ettiğini ele alıyor.