Masa üstü stüdyo

Öğrenme hedefi

Küçük ürünler için bir masanın ucuna sığan, birkaç köpük levha, bir ışık çadırı ve tek bir ışıktan oluşan bir stüdyo kurabileceksin. Işık çadırının ürünü her yandan saran yumuşak ışığının neyi kolaylaştırdığını, neyi yassılaştırdığını görecek; çadırın bir yanını daha parlak bırakarak ürüne yeniden biçim vereceksin. İki köpük levhayı açık bir kitap gibi birleştirip ayakta duran, yansıtıcı ya da karartıcı olarak çalışan bir levha yapacaksın. Tek ışığın renk geriverimine bakarak hem ürünün hem de onu tutan elin rengini doğru gösterecek bir kaynak seçeceksin. Kurduğun düzeni fotoğraflayıp not ederek ertesi gün aynı ışığı birkaç dakikada yeniden kuracaksın.

Merak sorusu

Usta, atölyenin arka odasında yalnızca bir çalışma masasının ucunu ayırabiliyor; masanın geri kalanı çini boyaları, fırçalar ve kurumayı bekleyen tabaklarla dolu. Arkadaşın dünkü kurulumu hatırlıyor: üç ışık, iki sehpa, bir buçuk metrelik kıvrık karton. Her yeni kâse için bunu kurup toplamak bir saat alıyor ve ustanın bütçesi bir ışık setine yetmiyor. Masanın ucu, bir lamba ve kırtasiyeden alınabilecek birkaç levha. Ucuz malzemelerle stüdyo kurmak gerçekten mümkün mü?

Bağlam

Beyaz ve siyah köpük levhaları yansıtıcı, bayrak ve negatif dolgu olarak kullanıp bir odanın köşesinde ev stüdyosu kurmayı portre bölümünde denemiştin (Ders 20.11). Bir ışık kaynağının renkleri bir referans ışığa göre ne kadar doğru gösterdiğini, yani renk geriverimini sürekli ışık dersinde öğrenmiştin (Ders 19.8). Işığın konuya göre büyük göründükçe gölgelerin yumuşadığını da ışığın niteliğini ilk kez konuşurken görmüştün (Ders 5.3).

Küçük bir ürün bu bilgileri büyük bir avantaja çevirir. Bir kâse, bir fincan ya da bir yüzük o kadar küçüktür ki bir masa lambası ya da bir A3 levha bile ona göre büyük bir kaynaktır. Portre için bir oda gereken ışık, ürün için bir masanın ucuna sığar. Bu ders o küçük stüdyonun parçalarını tek tek kuruyor.

Basit açıklama

Işık çadırı ne işe yarar?

Işık çadırı, ürünün içine konduğu, yanları ve üstü yarı saydam beyaz kumaştan ya da kâğıttan yapılmış bir kutudur; dışarıdan gelen ışık bu duvarlardan geçerken dağılır ve ürünü her yandan sarar. Hazır katlanır çadırlar vardır, ama bir kargo kutusunun üç yanını kesip yerlerine aydınger kâğıdı yapıştırmak da aynı işi görür. İçine kıvrık bir beyaz kâğıt konunca fonu da hazırdır.

Çadırın gücü, ürünü gölgesiz ve yansımasız bir ışıkla sarmasıdır: sırlı bir kâsenin yüzeyinde keskin lambalar değil, geniş ve yumuşak parlaklıklar görünür. Zayıflığı da buradan gelir. Işık her yandan eşit geldiğinde ürünün biçimini anlatan gölgeler kaybolur; kâse düz bir çizime, bir fincan kesik bir silindire benzeyebilir. Bunun için ışığı çadırın bir yanından verip öteki yanını daha karanlık bırakmak, ya da çadırın bir duvarının içine siyah bir karton yaslamak, ürüne yeniden bir aydınlık ve bir gölge yanı kazandırır.

Köpük levhalar nasıl kullanılır?

V levha, iki köpük levhanın uzun kenarlarından bantla birleştirilip açık bir kitap gibi ayakta durdurulmasıdır. Kendi başına durur, sehpa ya da mandal istemez ve masanın ucunda istenen yere çekilir. Beyaz yüzü ürüne dönük olduğunda gölge tarafa ışık geri gönderir; siyah yüzü dönük olduğunda ışığı yutar ve gölgeyi derinleştirir. İki beyaz V levha ürünün iki yanına konunca bir çadıra yakın bir sarma, bir beyaz ve bir siyah levha konunca ise belirgin bir biçim elde edilir.

Levhaların boyu ürüne göre seçilir: bir kâse ya da bir parfüm şişesi için A3 ya da biraz büyük levhalar yeter. Işık kaynağı olarak tek bir LED panel ya da bir masa lambası kullanılabilir; ışığın önüne aydınger ya da bir parça beyaz kumaş gerilmesi onu büyütüp yumuşatır. Ürüne yakın tutulan küçük bir kaynak bile, ürün küçük olduğu için yumuşak davranır.

Tek ışık nasıl seçilir ve düzen nasıl korunur?

Tek ışığın rengi bütün stüdyonun rengidir. Renk geriverimi düşük bir LED ya da bir tasarruf ampulü, beyaz dengesi doğru kurulsa bile bazı renkleri solgun ya da kaymış gösterir; sırlı bir mavi griye, kırmızı bir sır kahverengiye çalabilir. Renk geriverimi doksan beşin üstünde olan bir kaynak ürün fotoğrafı için güvenli bir seçimdir.

Aynı ışık tenlerde de sınanır. Düşük geriverimli bir ışıkta bir el, hiçbir beyaz dengesi ayarının tam düzeltemeyeceği yeşilimsi ya da macenta bir sarılığa kayabilir; koyu bir tende kızıl ve altın tonlar söner, açık bir tende pembelik soluklaşır. İyi geriverimli bir ışık altında ise tenin sıcaklığı ile ürünün rengi aynı karede birlikte doğru durur.

Kurulum kaydı, bir çekim düzeninin telefonla yukarıdan ve yandan fotoğraflanması ve ışığın, levhaların, ürünün ve makinenin yerlerinin uzaklıklarıyla birlikte not edilmesidir. Masanın ucu her akşam boşaltılsa bile ertesi gün aynı düzen birkaç dakikada kurulur ve ürünler aynı ışıkta çekilir. Bu kayıt, bir önceki dersteki çekim şablonunun küçük bir stüdyodaki karşılığıdır.

Görsel kanıt

Arkadaşın bir kargo kutusunun üç yanını kesip yerlerine aydınger kâğıdı yapıştırıyor ve içine kıvrık bir beyaz kâğıt koyuyor. Kutuyu masanın ucuna, renk geriverimi yüksek küçük bir LED panelin yanına yerleştiriyor.

Işığı iki yandan eşit verdiğinde kâse yumuşak ve temiz, ama yassı: yuvarlak gövdesi bir kâğıttan kesilmiş gibi. Işığı yalnızca soldan verip sağ duvarın içine siyah bir karton yaslayınca kâsenin sağ yanı koyulaşıyor ve gövdesi yeniden yuvarlaklaşıyor. Sırın üstünde keskin bir lamba yerine uzun, yumuşak bir parlaklık var.

Daha büyük bir tabak için çadır küçük kalıyor. Arkadaşın iki köpük levhayı bantlayıp iki V levha yapıyor, birinin beyaz yüzünü tabağa, ötekinin siyah yüzünü karşı yana çeviriyor. Usta tabağı elinde tutuyor. Eski tasarruf ampulüyle çekilen denemede buğday tenli eli yeşilimsi bir sarılıkta; LED panelle çekilen karede tenin sıcak tonu ve parmaklarındaki mavi boya lekeleri tabağın mavisiyle birlikte doğru. Arkadaşın düzeni telefonla yukarıdan fotoğraflıyor ve uzaklıkları bir kâğıda yazıp masanın çekmecesine koyuyor.

Sık yapılan hata

Özet

Küçük bir ürüne bir masanın ucunda, çadırla, levhalarla ve renk geriverimi yüksek tek bir ışıkla eksiksiz bir stüdyo kurulur. Çadır ürünü yumuşakça sarar ama biçimi yassılaştırabilir; bir yanı karartmak ya da V levhalarla bir aydınlık ve bir gölge yanı kurmak biçimi geri getirir. Kurulum kaydı aynı ışığı her gün yeniden kurmayı sağlar ve karedeki elin tonu ışığın rengini sınar.

Mini ödev

Bu ödevde bir masanın ucuna küçük bir ürün stüdyosu kuracaksın.

1. Bir kargo kutusu ve aydınger kâğıdıyla bir ışık çadırı yap ya da iki köpük levhayı bantlayarak iki V levha hazırla.
2. Küçük bir ürünü önce iki yandan eşit, sonra tek yandan ışıkla ve karşı yana siyah bir karton koyarak çek; iki karede ürünün biçimini karşılaştır.
3. Birinden ürünü eline almasını iste, onayını alınca iki farklı lambayla çek ve tenin rengine bak; en iyi düzeni telefonla fotoğrafla ve uzaklıklarını not et.

Kendini değerlendir

• Tek yandan ışıklı karede ürün yuvarlak ya da hacimli görünüyor mu?
• Hangi lambada ten ve ürün renkleri gerçeğe daha yakın?
• Kurulum kaydınla düzeni ertesi gün kaç dakikada yeniden kurabildin?

Sözlük

Mini test

1. Işık çadırının zayıf yanı nedir?

• A) Işığı sertleştirmesi
• B) Her yandan eşit ışıkla ürünün biçimini yassılaştırabilmesi
• C) Renkleri kaydırması
• D) Çok pahalı olması

2. Çadırdaki bir kâseye yeniden biçim kazandırmak için ne yapılır?

• A) Işık iki yandan eşit verilir
• B) Diyafram açılır
• C) Işık bir yandan verilip karşı yana siyah bir karton yaslanır
• D) Kâse çadırdan çıkarılır

3. V levha nasıl yapılır?

• A) İki köpük levha uzun kenarından bantlanıp açık bir kitap gibi durdurulur
• B) Bir levha ikiye kesilir
• C) Bir levha sehpaya mandallanır
• D) Bir levha yere yatırılır

4. Düşük renk geriverimli bir ışıkta elin tonu neden kayar?

• A) Beyaz dengesi kurulmadığı için
• B) El çok yakın olduğu için
• C) Diyafram kısık olduğu için
• D) Işık bazı renkleri eksik taşıdığı için beyaz dengesi doğru olsa da ten solgunlaşır

Cevaplar

1. B — Eşit saran ışık, biçimi anlatan gölgeleri siler ve ürün bir çizim gibi düzleşir.
2. C — Tek yanlı ışık ve karşı yandaki siyah yüzey bir aydınlık ve bir gölge yanı kurar.
3. A — Birleştirilen iki levha kendi başına ayakta durur ve istenen yere çekilir.
4. D — Beyaz dengesi ışığın genel rengini düzeltir, eksik taşıdığı renkleri geri getiremez.

Özet kartı

• Masanın ucu + ışık çadırı + köpük levhalar + tek ışık = küçük stüdyo.
• Çadır sarar ama yassılaştırır; bir yanı karart.
• V levha: beyaz yüzü doldurur, siyah yüzü derinleştirir.
• Renk geriverimi yüksek tek ışık; eldeki ten onu sınar.
• Kurulum kaydı: fotoğrafla, ölç, not et, ertesi gün aynen kur.

Sonraki derse köprü

Kâseler artık masanın ucunda birkaç dakikada çekiliyor. Ama arastanın öteki ucundaki kuyumcu komşu, gümüş bir yüzük ve cam bir parfüm şişesiyle geliyor. Arkadaşın onları çadıra koyunca yüzüğün her yüzeyinde kutunun kenarları, şişenin camında objektifin kendisi ve LED panelin parlak bir dikdörtgeni beliriyor. Şişe ve takı neden bu kadar zor? Sonraki ders, parlak yüzeylerde yansımayı kontrol etmeyi ve şerit ışıkla bir şişenin kenarlarını çizmeyi ele alıyor.