Manzara düzenleme

Öğrenme hedefi

Bir manzara karesini yalnızca belirli bölgelerde, gökyüzünde, bir yamaçta ya da bir su yüzeyinde düzenlerken sonucun gerçekçilik ile dramatiklik arasında nereye düştüğünü kendin seçebileceksin. Bölgesel düzenlemenin sahnedeki gerçek ışığın yönüyle çelişmemesini, parlak ve karanlık bölgelerin doğadaki sıralarını korumasını bir ölçüt olarak kullanacaksın. Çekim gününün notlarını ve telefondaki hızlı bir kareyi, düzenlerken kaybolan hafızanın yerine koyacaksın. Gökyüzünü başka bir kareden almanın bir düzenleme değil bir birleştirme olduğunu bilecek ve bunu izleyiciye söyleyeceksin. Manzaraya uyguladığın sıcaklık ve doygunluk ayarlarının karedeki insanın tenine de yayıldığını fark edip onu bu ayarların dışında tutacaksın. Rotanın projesiyle, planlamadan düzenlemeye kadar bir yerin beş karelik seçkisini kuracaksın.

Merak sorusu

Arkadaşın dört mevsimin karelerini düzenliyor. Kış karesinin gökyüzünü koyulaştırıyor, sonbaharın sarısını artırıyor, gölgeli yamacı biraz aydınlatıyor. Her adım ekranda bir öncekinden daha iyi görünüyor. Sonunda ekrandan geri çekilip bakıyor: kare çarpıcı, ama o kayanın başında gördüğü şeye artık benzemiyor. Gökyüzü yerden koyu, gölgedeki yamaç güneşteki kadar parlak, komşusunun yüzü turuncu. Nerede durmalıydı? Gerçekçilik ile dramatiklik arasında insan nerede durur?

Bağlam

Düzenlemeyi bir bölgeye sınırlayan maskeleri, bir çizgi boyunca yumuşakça sönen degrade maskesini ve bölgeyi renge ya da parlaklığa göre seçen aralık maskesini düzenleme bölümünde kullanmıştın (Ders 21.3). Düzenlerken gözün her adıma alışıp abartıyı normal saymasını ve önce-sonra karşılaştırmasıyla bu kaymayı yakalamayı abartma dersinde tanımıştın (Ders 7.5). Birden fazla fotoğrafın parçalarını birleştiren bir görüntünün izleyiciye açıkça söylenmesi gerektiğini de birleştirme üzerine çalışırken görmüştün (Ders 21.11).

Manzara, bu araçların en çok kullanıldığı ve en çok tartışıldığı türlerden biridir. Kimi fotoğrafçı sahneyi gördüğü gibi göstermeyi, kimi ise hissettiği gibi göstermeyi seçer; ikisi de meşru bir tercihtir. Bu ders sana nerede duracağını söylemiyor; durduğun yeri bilerek seçmen için üç ölçüt ve dürüstlüğün bir sınırını veriyor.

Basit açıklama

Işık nereden geliyordu?

Işık mantığı, bölgesel bir düzenlemenin sahnedeki gerçek ışığın yönüyle ve niteliğiyle tutarlı olmasıdır. Güneş soldan vuruyorsa, bir tepenin sol yamacını aydınlatmak ışığı güçlendirir ve doğal görünür; gölgedeki sağ yamacı güneşteki kadar aydınlatmak ise ışığın geldiği yönü siler ve kareyi yapay gösterir. Bir parlaklık seçimiyle zaten ışık alan yerleri biraz açmak, gölgede kalanları biraz koyulaştırmak, sahnenin kendi ışığını izleyerek derinliği artırır.

Bu ölçüt dramatik bir düzenlemeyi yasaklamaz. Bir ışık demetinin düştüğü tarlayı çevresinden daha parlak yapmak, ışığın gerçekten orada olduğu sürece sahnenin hikâyesini güçlendirir. Sorun, ışığın hiç düşmediği yere ışık koymak ya da bir yüzeyi iki yönden aydınlatmaktır. Göz ışığın mantığını okumayı çok iyi bilir ve bir şeyin ters gittiğini, nedenini söyleyemese bile fark eder. Dağların sırtı boyunca maskenin kenarında ince, parlak bir çizgi belirmesi de ışık mantığını bozan sık bir izdir; maskenin kenarını yumuşatmak onu giderir.

Parlaklıkların sırası neydi?

Ton sırası, bir sahnede farklı bölgelerin parlaklıklarının doğada birbirine göre sıralanışıdır. Gündüz açık bir gökyüzü çoğu zaman yerden parlaktır; kar kayadan, güneşteki yamaç gölgedekinden, uzaktaki sırtlar yakındakilerden daha açıktır. Düzenleme bu farkları daraltabilir ya da genişletebilir, ama sırayı tersine çevirdiğinde, örneğin gökyüzünü yerden koyu yaptığında ya da gölgeli yamacı güneşteki kadar açtığında, kare gerçek olmayan bir yere dönüşür.

Filtre seçerken de gökyüzünü yerden biraz daha aydınlık bırakmak birçok göze doğal gelmişti; bu, ton sırasını korumanın bir biçimidir. Uzaktaki sırtları açık bırakmak da derinliği taşıyan ton katmanlarını korur. Sıra korunduğu sürece kontrastı artırmak, bulutları koyulaştırmak ya da renkleri zenginleştirmek karenin inandırıcılığını bozmadan onu daha dramatik yapabilir. Aynı sıra renklerde de vardır. Gün batımında güneş alan yüzeyler sıcak, gölgeler ise gökyüzünden gelen ışıkla serin kalır; gölgeleri de turuncuya boyamak ışığın kaynağını karıştırır. Sıcaklığı ve doygunluğu yalnızca güneşin gerçekten dokunduğu bölgelere vermek, gölgelerin serinliğini korur ve kareye hem renk hem derinlik kazandırır.

Gördüğünü nasıl hatırlarsın?

Saha hafızası, düzenlerken çekim anının gerçek renklerini ve ışığını hatırlamak için çekim günü tutulan notlar ve referans kareleridir. Düzenleme çoğu zaman günler sonra yapılır ve o sırada göz ekrana alışmıştır. Sahadayken telefonla hızlı bir kare çekmek, gökyüzünün ve yamacın rengini birkaç kelimeyle not etmek, düzenlerken dönüp bakabileceğin bir ölçü verir.

Gökyüzünü başka bir karenin gökyüzüyle değiştirmek artık bir düzenleme değil, iki fotoğrafı birleştiren bir görüntüdür ve izleyiciye söylenir. Karede bir insan varsa, sonbahar yapraklarını zenginleştirmek için artırılan turuncu ve sarı doygunluk ya da gün batımını ısıtan beyaz dengesi tene de yayılır. Açık bir ten turuncuya, koyu bir ten kırmızımsı ya da fazla doygun bir kahverengiye kayar. İnsanı bir maskeyle bu ayarların dışında tutmak ve tenini saha hafızasındaki karesiyle karşılaştırmak onu kendi renginde gösterir.

Görsel kanıt

Arkadaşın düzenlemeyi baştan alıyor. Önce telefondaki ocak karesine ve notuna bakıyor: gökyüzü açık gri-mavi, kar beyaz, çamlar koyu. Gökyüzünü koyulaştırıyor ama yerden hâlâ bir stop kadar açık bırakıyor. Kar kayadan parlak kalıyor; ton sırası yerinde.

Sonbahar karesinde güneş soldan vuruyordu. Sol yamaçtaki sarı kayınları bir parlaklık seçimiyle biraz açıyor, gölgedeki sağ yamaca dokunmuyor. Dağların sırtı boyunca beliren ince parlak çizgiyi maskenin kenarını yumuşatarak siliyor.

Sarıyı artırdığında yaşlı komşusunun yüzü de turuncuya dönmüştü; oysa koyu teni sahadaki karede sıcak bir kahverengiydi. Onu otomatik bir maskeyle ayarların dışına alıyor ve yüzünü saha karesiyle karşılaştırıyor; teni kendi kahverengisinde. Kare hâlâ dramatik, ama o kayanın başında gördüğü yere benziyor. Ertesi sabah dört kareyi yeniden açıyor; bir gecelik aradan sonra sonbahar karesinin sarısını biraz daha geri çekiyor.

Sık yapılan hata

Özet

Manzara düzenlemede gerçekçilik ile dramatiklik arasındaki yer bir tercihtir; ama bölgesel düzenlemenin sahnenin gerçek ışığının yönüyle tutarlı kalması, bölgelerin parlaklık sırasının korunması ve düzenlemenin çekim günü tutulan notlar ve referans karelerle karşılaştırılması kareyi inandırıcı tutar. Başka bir karenin gökyüzü bir birleştirmedir ve söylenir; karedeki insan manzaraya uygulanan renk ayarlarının dışında tutulur ve teni sahadaki tonunda bırakılır.

Mini ödev

Rotayı bir proje kapatıyor: bir yerin beş karelik manzara seçkisini planlamadan düzenlemeye kadar kuracaksın.

1. Bir yer seç, ışığını ve havasını önceden planla ve farklı günlerde ön planlı, keskin, gerektiğinde filtreli ya da uzun pozlamalı, yakından ayıklanmış kareler çek; her çekimde telefonla bir referans kare ve kısa bir not al.
2. Beş kare seç ve her birini ışık mantığını ve ton sırasını koruyarak bölgesel olarak düzenle; her birini saha hafızasıyla karşılaştır.
3. Seçkiyi sırala ve birleştirme yaptıysan belirt; seçkide bir insan görünüyorsa teninin manzara ayarlarından etkilenmediğini kontrol et.

Kendini değerlendir

• Her karede ışık, sahnedeki gerçek yönünden mi geliyor?
• Gökyüzü, kar, gölge ve uzak sırtlar doğadaki sıralarında mı?
• Düzenlenmiş kareler, not aldığın yere benziyor mu, yoksa bilerek ondan mı uzaklaştın?

Sözlük

Mini test

1. Güneş soldan vuruyorsa hangi düzenleme ışık mantığını bozar?

• A) Sol yamacı biraz açmak
• B) Gölgedeki sağ yamacı güneşteki kadar aydınlatmak
• C) Bulutları biraz koyulaştırmak
• D) Kareyi hafifçe kırpmak

2. Hangisi ton sırasını tersine çevirir?

• A) Gökyüzünü yerden koyu yapmak
• B) Bulutlara doku kazandırmak
• C) Kontrastı biraz artırmak
• D) Uzaktaki sırtları açık bırakmak

3. Saha hafızası düzenlemede neden işe yarar?

• A) Dosyayı küçülttüğü için
• B) Maskeleri kendiliğinden yaptığı için
• C) Ekrana alışan gözün yerine çekim anının renklerini ve ışığını hatırlattığı için
• D) Beyaz dengesini sabitlediği için

4. Sonbahar yaprakları için artırılan turuncu doygunluk karedeki insanı nasıl etkiler?

• A) Hiç etkilemez
• B) Yüzü keskinleştirir
• C) Teni griye çeker
• D) Teni turuncuya ya da fazla doygun bir kahverengiye kaydırabilir

Cevaplar

1. B — Gölgeyi güneşteki kadar açmak ışığın geldiği yönü siler ve kareyi yapay gösterir.
2. A — Gündüz açık gökyüzü çoğu zaman yerden parlaktır, bu sıra tersine dönünce kare gerçek dışı olur.
3. C — Günler sonra düzenlerken göz ekrana alışmıştır, saha notları ve referans kare gerçek bir ölçü verir.
4. D — Renk ayarları maskelenmezse manzarayla birlikte tene de yayılır ve onu kaydırır.

Özet kartı

• Nerede duracağın bir tercih; neden durduğunu bil.
• Işığı yalnızca geldiği yerde güçlendir.
• Gökyüzü, kar, gölge, uzak sırtlar: parlaklık sırasını koru.
• Sahada referans kare ve not al; düzenlerken dön ve bak.
• Başka bir gökyüzü birleştirmedir, söyle; insanı renk ayarlarının dışında tut.

Sonraki derse köprü

Manzara rotası burada bitiyor: derinlikten planlamaya, ön plandan keskinliğe, filtrelerden suya, kötü havadan tele manzaraya, mevsimlerden düzenlemeye. Arkadaşın seçkisini kulüpte gösterdikten birkaç gün sonra göl kıyısına yeniden gidiyor. Sazların arasında bir balıkçıl duruyor; yakından çekmek için adım adım yaklaşıyor, kuş havalanıyor ve sazların içinde bir yuva görünüyor. Hayvanın huzuru fotoğraftan önemli mi? Sıradaki ders, Doğa, Yaban Hayatı ve Kuş rotasını açıyor ve bir hayvana ne kadar yaklaşılacağını, yemlemenin ve yuvaya sokulmanın neden bırakılması gerektiğini ele alıyor.